ਅਨੁਗ੍ਰਾਹ੍ਯੋ ਭਗਵਤਾ ਦਕ੍ਸ਼ਸ਼੍ਚਾਪਿ ਦਿਵੌਕਸਃ
ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਦਕ੍ਸ਼ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਨੀ ਸੀ।
ਉਵਾਚ ਪ੍ਰਣਤਾਨ੍ ਦੇਵਾਨ੍ ਪ੍ਰਾਚੇਤਸਮਥੋ ਹਰਃ
ਹਰ ਨੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚੇਤਸ (ਦਕ੍ਸ਼) ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ।
ਸਂਪੂਜ੍ਯਃ ਸਰ੍ਵਯਜ੍ਞੇषੁ ਨ ਨਿਨ੍ਦ੍ਯੋ ऽਹਂ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ
ਮੈਂ ਸਾਰੇ ਯਜਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਤਿਕਾਰ ਯੋਗ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਨਿੰਦਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ।
ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਲੋਕੈषਣਾਮੇਤਾਂ ਮਦ੍ਭਕ੍ਤੋ ਭਵ ਯਤ੍ਨਤਃ
ਇਹ ਸੰਸਾਰੀ ਇੱਛਾ ਛੱਡ ਕੇ, ਮੇਰਾ ਭਗਤ ਬਣ ਕੇ ਦਿਲੋਂ ਲੱਗ ਕੇ ਸੇਵਾ ਕਰ।
ਤਾਵਤ੍ ਤਿष੍ਠ ਮਮਾਦੇਸ਼ਾਤ੍ ਸ੍ਵਾਧਿਕਾਰੇषੁ ਨਿਰ੍ਵृਤਃ
ਮੇਰੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਫਰਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਰਹੋ।
ਅਦਰ੍ਸ਼ਨਮਨੁਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਦਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯਾਮਿਤਤੇਜਸਃ
ਉਹ ਦਕ੍ਸ਼, ਜਿਸ ਦੀ ਤੇਜ ਬੇਹੱਦ ਹੈ, ਲਈ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ।
ਵ੍ਯਾਜਹਾਰ ਸ੍ਵਯਂ ਦਕ੍ਸ਼ਮਸ਼ੇषਜਗਤੋ ਹਿਤਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਆਪ ਹੀ ਦਕ੍ਸ਼ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਬੋਲਿਆ।
ਯਦਾਚष੍ਟ ਸ੍ਵਯਂ ਦੇਵਃ ਪਾਲਯੈਤਦਤਨ੍ਦ੍ਰਿਤਃ
ਜਦ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਆਪ ਆਖਿਆ, 'ਇਸ ਦੀ ਬੇਪਰਵਾਹੀ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਕਰ।'
ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤ੍ਯੇਨਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਭੂਤਾ ਵਿਦ੍ਵਾਂਸੋ ਵੇਦਵਾਦਿਨਃ
ਜੋ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹਨ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ ਹਨ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ।
ਸ੍ਤੂਯਤੇ ਵੈਦਿਕੈਰ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰੈਰ੍ਦੇਵਦੇਵੋ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ, ਵੇਦਿਕ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਚੇਤਸਾ ਭਾਵਯੁਕ੍ਤੇਨ ਸ ਯਾਤਿ ਪਰਮਂ ਪਦਮ੍
ਜੋ ਮਨ ਨੂੰ ਭਾਵ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਕਰ੍ਮਣਾ ਮਨਸਾ ਵਾਚਾ ਸਮਾਰਾਧਯ ਯਤ੍ਨਤਃ
ਕਰਮ, ਮਨ ਅਤੇ ਬੋਲ ਨਾਲ, ਦਿਲੋਂ ਲੱਗ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰ।
ਭਵਨ੍ਤਿ ਸਰ੍ਵਦੋषਾਯ ਨਿਨ੍ਦਕਸ੍ਯ ਕ੍ਰਿਯਾ ਯਤਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੁਰਾਈ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸ ਦੇਵਦੇਵੋ ਭਗਵਾਨ੍ ਮਹਾਦੇਵੋ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਉਹ ਮਹਾਂਦੇਵ, ਜੋ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਹਨ, ਨਿਸ਼ਚਤ ਹੀ ਭਗਵਾਨ ਹਨ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
ਮੋਹਾਦਵੇਦਨਿष੍ਠਤ੍ਵਾਤ੍ ਤੇ ਯਾਨ੍ਤਿ ਨਰਕਂ ਨਰਾਃ
ਭੁਲੇਖੇ ਅਤੇ ਝੂਠੀ ਮਤਾਂ ਵਿਚ ਫਸ ਕੇ, ਐਸੇ ਲੋਕ ਨਰਕ ਵਿਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਏਕੀਭਾਵੇਨ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਮੁਕ੍ਤਿਭਾਜੋ ਭਵਨ੍ਤਿ ਤੇ
ਜੋ ਲੋਕ ਇਕਤਾ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਇਤਿ ਮਤ੍ਵਾ ਯਜੇਦ੍ ਦੇਵਂ ਸ ਯਾਤਿ ਪਰਮਾਂ ਗਤਿਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਉਹ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਇਤ੍ਥਂ ਜਗਤ੍ ਸਰ੍ਵਮਿਦਂ ਰੁਦ੍ਰਨਾਰਾਯਣੋਦ੍ਭਵਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਰੁਦਰ ਅਤੇ ਨਾਰਾਇਣ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਸਮਾਸ਼੍ਰਯੇਨ੍ਮਹਾਦੇਵਂ ਸ਼ਰਣ੍ਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਾਦਿਨਾਮ੍
ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਮਹਾਂਦੇਵ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨੀਆਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਜਗਾਮ ਸ਼ਰਣਂ ਦੇਵਂ ਗੋਪਤਿਂ ਕृਤ੍ਤਿਵਾਸਸਮ੍
ਉਹ ਦੇਵਤਾ, ਜੋ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹਨ ਅਤੇ ਚਮੜਿਆਂ ਵਿਚ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਣ ਲਈ ਗਿਆ।
ਦ੍ਵਿषਨ੍ਤੋ ਮੋਹਿਤਾ ਦੇਵਂ ਸਂਬਭੂਵੁਃ ਕਲਿष੍ਵਥ
ਕਲਿਜੁਗ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਲੋਕ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨਾਲ ਵੈਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਭਟਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪੂਰ੍ਵਸਂਸ੍ਕਾਰਮਹਾਤ੍ਮ੍ਯਾਦ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ਵਚਨਾਦਿਹ
ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਬਚਨ ਦੇ ਕਾਰਨ—
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਂ ਜਗਤਾਮੀਸ਼ਮਨੁਜ੍ਞਾਤਾਃ ਸ੍ਵਯਂਭੁਵਾ
ਸਵੈ-ਜਨਮ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ—
ਭਵਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਯਥਾ ਪੂਰ੍ਵਂ ਸ਼ਙ੍ਕਰਸ੍ਯ ਪ੍ਰਸਾਦਤਃ
ਉਹ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਹੋ ਜਾਣਗੇ।
ਸ਼ृਣੁਧ੍ਵਂ ਦਕ੍ਸ਼ਪੁਤ੍ਰੀਣਾਂ ਸਰ੍ਵਾਸਾਂ ਚੈਵ ਸਂਤਤਿਮ੍
ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਦੱਖ ਦੇ ਧੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀਆਂ ਸੁਣੋ।
ਸਸਰ੍ਜ ਦੇਵਾਨ੍ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾਨ੍ ऋषੀਂਸ਼੍ਚੈਵਾਸੁਰੋਰਗਾਨ੍
ਉਸ ਨੇ ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ, ਰਿਸ਼ੀ, ਅਸੁਰ ਅਤੇ ਸੱਪ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ।
ਤਦਾ ਸਸਰ੍ਜ ਭੂਤਾਨਿ ਮੈਥੁਨੇਨੈਵ ਧਰ੍ਮਤਃ
ਫਿਰ, ਧਰਮ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਮਿਲਾਪ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਜੀਵ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ।
ਸੁਤਾਯਾਂ ਧਰ੍ਮਯੁਕ੍ਤਾਯਾਂ ਪੁਤ੍ਰਾਣਾਂ ਤੁ ਸਹਸ੍ਤ੍ਰਕਮ੍
ਉਸ ਦੀ ਧਰਮਵਾਨ ਧੀ ਤੋਂ, ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮੇ।
षष੍ਟਿਂ ਦਕ੍ਸ਼ੋ ऽਸृਜਤ੍ ਕਨ੍ਯਾ ਵੈਰਣ੍ਯਾਂ ਵੈ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ
ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੱਖ ਨੇ ਵੈਰੀਣੀ ਤੋਂ ਸਠ ਧੀਆਂ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀਆਂ।
ਵਿਂਸ਼ਤ੍ ਸਪ੍ਤ ਚ ਸੋਮਾਯ ਚਤਸ੍ਤ੍ਰੋ ऽਰਿष੍ਟਨੇਮਿਨੇ
ਸੋਮਾ ਨੂੰ ਸੱਤਾਈ (27) ਅਤੇ ਅਰਿਸ਼ਟਨੇਮੀ ਨੂੰ ਚਾਰ (4) ਧੀਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ।