पुराणं संप्रवक्ष्यामि यदुक्तं विश्वयोनिना
ਹੁਣ ਮੈਂ ਪੁਰਾਣਾ بیان ਕਰਾਂਗਾ, ਜੋ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਮੂਲ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ।
पुराणसंहितां पुण्यां पप्रच्छू रोमहर्षणम्
ਰੋਮਹਰਸ਼ਣ ਤੋਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪੁਰਾਣਾ-ਸੰਹਿਤਾ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ।
इतिहासपुराणार्थं व्यासः सम्यगुपासितः
ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੂੰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਤਿਹਾਸ ਤੇ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਦਾ ਅਰਥ ਸਮਝਾਇਆ।
द्वैपायनस्य भगवांस्ततो वै रोमहर्षणः
ਦਵੈਪਾਯਨ ਦੇ ਸ਼ਿਸ਼ ਰੋਮਹਰਸ਼ਣ ਨੇ ਇਹ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
मुनीनां संहितां वक्तुं व्यासः पौराणिकीं पुरा
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਲਈ ਪੁਰਾਣਿਕ ਸੰਹਿਤਾ ਬਣਾਈ।
संभूतः संहितां वक्तुं स्वांशेन पुरुषोत्तमः
ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਪੁਰਖ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲ ਪੁਰਾਣਾ-ਸੰਹਿਤਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ।
वक्तुमर्हसि चास्माकं पुराणार्थविशारद
ਤੁਸੀਂ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਦੇ ਅਰਥ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋ, ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਕਥਾ ਸੁਣਾਉਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ।
प्रणम्य मनसा प्राह गुरुं सत्यवतीसुतम्
ਮਨ ਵਿਚ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ, ਸਤ੍ਯਵਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।
वक्ष्ये पौराणिकीं दिव्यां कथां पापप्रणाशिनीम्
ਮੈਂ ਪਵਿੱਤਰ ਪੁਰਾਣਿਕ ਕਥਾ ਸੁਣਾਵਾਂਗਾ, ਜੋ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੀ ਹੈ।
न नास्तिके कथां पुण्यामिमां ब्रूयात् कदाचन
ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਕਦੇ ਵੀ ਨਾਸਤਿਕ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸੁਣਾਈ ਜਾਵੇ।
इमां कथामनुब्रूयात् साक्षान्नारायणेरिताम्
ਇਹ ਕਥਾ, ਜੋ ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਸਿੱਧਾ ਕਹੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
वंशानुचरितं चैव पुराणं पञ्चलक्षणम्
ਪੁਰਾਣਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਲਕਸ਼ਣ ਹਨ, ਵੰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਵੀ ਦੱਸਦਾ ਹੈ।
शैवं भागवतं चैव भविष्यं नारदीयकम्
ਸ਼ੈਵ, ਭਾਗਵਤ, ਭਵਿਸ਼ਯ ਅਤੇ ਨਾਰਦ ਪੁਰਾਣਾ,
लैङ्गं तथा च वाराहं स्कान्दं वामनमेव च
ਲਿੰਗ, ਵਾਰਾਹ, ਸਕਾਂਦ ਅਤੇ ਵਾਮਨ ਪੁਰਾਣਾ ਵੀ,
अष्टादशं समुद्दिष्टं ब्रह्मण्डमिति संज्ञितम्
ਅਠਾਰਵਾਂ ਪੁਰਾਣਾ 'ਬ੍ਰਹਮਾਂਡ' ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
अष्टादशपुराणानि श्रुत्वा संक्षेपतो द्विजाः
ਅਠਾਰਾਂ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਸੁਣ ਕੇ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ,
तृतीयं स्कान्दमुद्दिष्टं कुमारेण तु भाषितम्
ਤੀਜਾ ਪੁਰਾਣਾ ਸਕਾਂਦ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ।
दुर्वाससोक्तमाश्चर्यं नारदोक्तमतः परम्
ਦੁਰਵਾਸਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਅਚੰਭਤ ਪੁਰਾਣਾ, ਫਿਰ ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ।
ब्रह्माण्डं वारुणं चाथ कालिकाह्वयमेव च
ਬ੍ਰਹਮਾਂਡ, ਵਾਰੁਣ ਅਤੇ ਕਾਲਿਕਾ ਨਾਮ ਵਾਲਾ ਵੀ।
पराशरोक्तमपरं मारीचं भार्गवाह्वयम्
ਇੱਕ ਹੋਰ, ਜੋ ਪਰਾਸ਼ਰ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, ਮਾਰੀਚਾ ਅਤੇ ਭਾਰਗਵ ਨਾਮ ਵਾਲਾ।
चतुर्धा संस्थितं पुण्यं संहितानां प्रभेदतः
ਪਵਿੱਤਰ ਸੰਹਿਤਾਵਾਂ ਚਾਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।
चतस्त्रः संहिताः पुण्या धर्मकामार्थमोक्षदाः
ਚਾਰ ਪਵਿੱਤਰ ਸੰਹਿਤਾਵਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਧਰਮ, ਇੱਛਾ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਨੀਆਂ ਹਨ।
भवन्ति षट्सहस्त्राणि श्लोकानामत्र संख्यया
ਇੱਥੇ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਛੇ ਹਜ਼ਾਰ ਹੈ।
माहात्म्यमखिलं ब्रह्म ज्ञायते परमेश्वरः
ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਸਾਰੀ ਮਹਾਨਤਾ, ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ, ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
वंशानुचरितं दिव्याः पुण्याः प्रासङ्गिकीः कथाः
ਵੰਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ, ਦਿਵ੍ਯ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸੰਗਤੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ।
तामहं वर्तयिष्यामि व्यासेन कथितां पुरा
ਮੈਂ ਉਹ ਕਹਾਂਗਾ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਆਸ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਸੀ।
मन्थानं मन्दरं कृत्वा ममन्थुः क्षीरसागरम्
ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਮਥਣੀ ਬਣਾਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਦੁੱਧ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਮਥਿਆ।
बभार मन्दरं देवो देवानां हितकाम्यया
ਦੇਵ ਨੇ ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਨੂੰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹ ਕੇ, ਉਠਾਇਆ।
कूर्मरूपधरं दृष्ट्वा साक्षिणं विष्णुमव्ययम्
ਕੂਰਮ ਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਅਵਿਨਾਸੀ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ, ਗਵਾਹ ਵਜੋਂ ਵੇਖਿਆ।
जग्राह भगवान् विष्णुस्तामेव पुरुषोत्तमः
ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪੁਰਖ, ਉਸ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ।