ਕੂਰ੍ਮਪੁਰਾਣਮ੍

ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ, ਧਰਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਹੋਈ ਜੋ ਯਜਨਾ (ਯਗ) ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਧਰਮ, ਵੇਦਾਂ ਅਤੇ ਸ੍ਮ੍ਰਿਤੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਕੋਈ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹਨੂੰ ਮੇਰੀ ਹੀ ਰੂਪ—ਵੇਦ—ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹੀ ਧਰਮ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈ। ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਮੇਰਾ ਰੂਪ ਤਿੰਨ ਵੇਦਾਂ—ਰਿਗ, ਯਜੁਰ ਅਤੇ ਸਾਮ—ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ, ਮੈਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਦਿ ਵਰਗਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਹਰ ਇੱਕ ਨੂੰ ਆਪਣੀ-ਆਪਣੀ ਕਰਤਵ-ਰੂਪ ਡਿਊਟੀ ਦਿੱਤੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ, ਮੈਂ ਤਾਮਿਸ੍ਰਾ ਆਦਿ ਨਰਕਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਧਰਮ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਰਸ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨਾਲ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ (ਦਵਿਜ) ਨੂੰ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਜਿਹੜੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਵੇਦਾਂ ਅਤੇ ਸ੍ਮ੍ਰਿਤੀਆਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹਨ, ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਅੰਧਕਾਰ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ। ਹੋਰ ਵੀ ਅਜਿਹੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹਨ ਜੋ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਭਟਕਾਵੇ ਲਈ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਇਹ ਲਿਖਤਾਂ (ਸ਼ਾਸਤਰ) ਭਟਕਦੇ ਹੋਏ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚ ਮੋਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਤੀ ਭਗਤੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਧਰਮ ਦੀ ਪੂਰਨਤਾ ਲਈ ਉੱਦਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਸ੍ਵਾਯੰਭੂ ਮਨੂ ਨੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਆਚਰਨ ਦੇ ਨਿਯਮ ਸਿਖਾਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਧਰਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਲਈ ਧਰਮ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਲਿਖੇ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਹਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਹੀ, ਰਾਜਨ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਧਰਮ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਗਿਆਤਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਕਾਰਜਾਂ ਦਾ ਕਰਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੋਤਿਸ਼, ਤਰਕ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਮੀਮਾਂਸਾ, ਇਹ ਵੀ ਧਰਮ ਦੇ ਆਧਾਰ ਹਨ। ਇਹ ਸਭ ਚਾਰ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਧਰਮ ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਮੇਰੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਇਹ ਧਰਮ-ਵਿਧੀਆਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਲਯ ਤੱਕ ਕਾਇਮ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦਾ ਸਮਾਂ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਪੂਰਨਤਾ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਰਵੋਚ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਨਾਲ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਪਰਕਾਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਸਥਾ ਨਾਲ ਯੋਗ-ਆਧਿਕਾਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੇਰੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਨਿਮਰ, ਗਿਆਨੀ, ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਵ੍ਰਤ ਵਾਲੇ ਤਪਸਵੀ ਹਨ—ਕੁਝ ਸਨਿਆਸੀ, ਕੁਝ ਗ੍ਰਿਹਸਥ, ਕੁਝ ਵਨਵਾਸੀ, ਤੇ ਕੁਝ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ। ਮੈਂ ਗਿਆਨ ਦੀ ਦੀਵੇ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਅੰਧਕਾਰ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਜੋ ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਤੀ ਸਦਾ ਭਗਤ ਹਨ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮੁੜ ਮੁੜ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ। ਉਹ ਹਰ ਥਾਂ ਤੇ ਮੇਰੀ, ਮੈਨਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਮੇਰੇ ਪੂਰਨ ਸਰੂਪ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ, ਜੋ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈ। ਉਸ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਰਹੋ, ਉਸੇ ਦੀ ਭਗਤੀ ਤੇ ਧਿਆਨ ਲਾਓ। ਇਹ ਸਰਵੋਚ, ਅਨੰਤ, ਅਮਰ ਤੇ ਨਿਰੁਪਾਧੀ ਹੈ। ਜੋ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਹੀ ਦੇਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਿਰਫ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਗਿਆਨ ਰਾਹੀਂ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੁੜ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ। ਰਾਜਨ, ਇਹ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਸਕਦਾ; ਇਸ ਲਈ, ਮੇਰਾ ਆਸਰਾ ਲੈ। ਮੇਰੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਕੇ, ਤੂੰ ਉਹ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਵੇਂਗਾ। ਇਹ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ; ਇਸ ਲਈ, ਮੇਰਾ ਆਸਰਾ ਲੈ। ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਉੱਦਮ ਨਾਲ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰ, ਤਦ ਤੂੰ ਬੰਧਨ ਛੱਡ ਦੇਵੇਂਗਾ। ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰ, ਤਦ ਤੂੰ ਉਹ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਵੇਂਗਾ। ਉਹ ਆਦਿ ਰਹਿਤ, ਅਨੰਤ, ਸਰਵੋਚ, ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ, ਅਜੰਮਾ ਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਹੈ। ਉਹ ਸਦਾ ਆਨੰਦਮਈ, ਰੂਪ ਰਹਿਤ, ਗੁਣ ਰਹਿਤ ਤੇ ਅੰਧਕਾਰ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ। ਉਹ ਸਵੈ-ਅਨੁਭਵ ਹੈ, ਅਗੋਚਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਰਵੋਚ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਭਿਆਨਕ ਸੰਸਾਰ-ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ, ਜੀਵ ਮੁੜ ਮੁੜ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਜੋ ਮੇਰੀ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਇਸ ਜਨਮ-ਮਰਨ ਦੇ ਚੱਕਰ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।