ਕੂਰ੍ਮਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਪਵਿਤ੍ਰ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਮਹਾਂਦੇਵੀ ਦੇ ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਰੂਪ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਾਲ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਉਹ ਸ਼ੇਸ਼ਾ ਦੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਵੀ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਮਹਾਂਦੇਵੀ ਦੇ ਉਸ ਰੂਪ ਨੂੰ ਵੀ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਵਧੇਰੇ ਪੂਜਨਯ ਹੈ। ਉਹ ਮਹਾਂਦੇਵੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਸ਼ੁਭ ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯਾ ਹੈ, ਵਾਰੀ ਵਾਰੀ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਰਾਜਾ ਆਖਦੇ ਹਨ, “ਮੈਂ ਕੇਵਲ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਆਸ਼੍ਰਯ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ; ਹੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠਾ ਦੇਵੀ, ਮਿਹਰ ਕਰੋ।” ਉਸ ਸਮੇਂ, ਰਾਜਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਮਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਪस्या ਤੋਂ ਜਨਮੀ, ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਧੀ ਬਣ ਗਈ ਹੈ। ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ, “ਮੈਨਾਂ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਅਦਭੁਤ ਹੈ।” ਰਾਜਾ ਮਹਾਂਦੇਵੀ ਦੇ ਕਮਲ-ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭਾ ਵਿੱਚ ਆਸ਼੍ਰਯ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, “ਹੇ ਮਹਾਂਦੇਵੀ, ਹੇ ਸ਼ੰਕਰੀ, ਮੈਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿਓ, ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ?” ਇਸ ਵੇਲੇ, ਗਿਰਿਜਾ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਖੜੇ ਰਹੇ। ਗਿਰਿਜਾ ਨੇ ਮਸਕਾਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਪਸ਼ੁਪਤੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਬੋਲਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਸਿੱਖਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨੀ ਪੂਜਦੇ ਹਨ, ਦਿਤੀ। ਉਹ ਸਿੱਖਿਆ ਸਾਰੇ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਅਨੰਤ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਗਿਰਿਜਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਤੁਸੀਂ ਸਦਾ ਉਸ ਵਿੱਚ ਹੀ ਡਟੇ ਰਹੋ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਹੀ ਆਸ਼੍ਰਯ ਲਓ। ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ, ਸਾਰੇ ਯਗ, ਤਪ ਅਤੇ ਦਾਨਾਂ ਨਾਲ। ਮੇਰੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੁਆਰਾ, ਹੇ ਨਿਰਪਾਪ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਸੰਸਾਰਕ ਬੰਧਨ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹਾਂ। ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਉੱਠਾ ਲਵਾਂਗੀ। ਹੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ, ਤੁਸੀਂ ਕੇਵਲ ਮੈਨੂੰ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੋਗੇ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ।” “ਸਦਾ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਉਹ ਅਭਿਆਸ ਕਰੋ, ਜੋ ਆਤਮ-ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਧਰਮ, ਜੋ ਯਗ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਵੇਦ ਅਤੇ ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਮੁਕਤੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਰੂਪ, ਵੇਦ ਨੂੰ ਧਰਮ ਲਈ ਅਪਣਾਉਣ।” “ਸ੍ਰਸ਼ਟੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ, ਧਰਮ Ṛg, Yajur, ਅਤੇ Sāma ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਇਆ। ਫਿਰ, ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜਾਤੀਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰਤਵਾਂ ਲਈ ਰਚਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ, ਉਸ ਨੇ ਤਾਮਿਸ੍ਰਾ ਆਦਿ ਨਰਕਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਜੋ ਹੋਰ ਥਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਦੋਬਾਰਾ ਜਨਮੇ ਹੋਏ ਲੋਕ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਕਲਪ, ਵੇਦ ਅਤੇ ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹਨ, ਜੋ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਅੰਧਕਾਰ ਦੇ ਹਨ। ਹੋਰ ਵੀ ਅਜਿਹੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਮੋਹ ਲਈ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।” “ਮੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਸ਼ਾਸਤਰ, ਦੂਜੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਮੋਹ-ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਹਨ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਤੀ ਭਕਤਿ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਇਸ ਵਿਚ ਜ਼ੋਰ ਲਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਸਵਾਯੰਭੂਵ ਮਨੂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਆਚਰਨ-ਸੰਹਿਤਾ ਦਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਧਰਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਲਈ ਧਰਮ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਬਣਾਏ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਉਹ ਹਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਨਿਭਾਉਣਗੇ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਧਰਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਧਰਮ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਗਿਆਨ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਕੰਮਾਂ ਦਾ ਕਰਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।” “ਜੋਤਿ-ਵਿਗਿਆਨ, ਤਰਕ-ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਮੀਮਾਂਸਾ, ਇਹ ਸਹਾਇਕ ਹਨ। ਚਾਰ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਹ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਧਰਮ ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਮੇਰੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਸ੍ਰਸ਼ਟੀ ਦੇ ਸਮਾਪਤੀ ਤੱਕ ਨਿਭਾਉਣਗੇ। ਦੂਜੇ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਜੋ ਪੂਰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਗਿਆਨ ਜੋ ਧਰਮ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਪਰਦਾਫਾਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਂਦੇਵੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਉੱਚੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਆਤਮ-ਗਿਆਨ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਰਾਹ ਤੇ ਅੱਗੇ ਵਧੇ।