ਕੂਰ੍ਮਪੁਰਾਣਮ੍

ਉਸ ਸਮੇਂ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਦਿਵੀ ਮਾਤਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਸਲ, ਪਰਮ ਰੂਪ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਰੂਪ ਅਣਗਿਣਤ ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਸੈਂਕੜੇ ਅੱਗਾਂ ਦੀ ਜੋਤ ਚਮਕ ਰਹੀ ਹੋਵੇ। ਉਸ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿਚ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਅਤੇ ਸੂਰ (ਬਰਾਹ) ਸੀ, ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਡਰਾਉਣਾ ਤੇ ਭੈਅਨਕ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਤੇ ਉਹ ਦਸ ਕਰੋੜ ਚੰਦ੍ਰਮਾਵਾਂ ਵਰਗੀ ਪ੍ਰਭਾ ਨਾਲ ਰੋਸ਼ਨ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹ ਦਿਵਿਆ ਮਾਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਤੇ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਸੁਗੰਧਾਂ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਦੇ ਅੰਡੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੀ ਸੀ, ਬਾਹਰ ਵੀ ਸੀ, ਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਪਾਰ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਸੀ—ਉਹ ਅੰਦਰ ਵੀ ਸੀ, ਬਾਹਰ ਵੀ। ਉਸ ਦੇ ਕਮਲ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਇੰਦਰ, ਉਪਿੰਦਰ ਅਤੇ ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸ ਮਹਾਨ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਪਰਮ ਮਹਾਦੇਵੀ ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਵੱਸਦੀ ਹੈ। ਡਰ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਪਰ ਦਿਲ ਵਿਚ ਅਨੰਦ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਉਹ ਰਾਜਾ ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਉਸ ਪਰਮ ਦੇਵੀ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਮਹਾਦੇਵੀ ਦੀ ਹਜ਼ਾਰ ਅਠ (੧੦੦੮) ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਸ਼ਾਂਤ ਹੈ, ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਮਹਾ-ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ, ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ, ਅਨੰਤ ਤੇ ਅਖੰਡ ਹੈ। ਉਹ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੇ, ਨਾਸ ਰਹਿਤ, ਪਵਿੱਤਰ, ਦਿਵਿਆ ਸਰੂਪ ਵਾਲੀ, ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਤੇ ਅਟੱਲ ਹੈ। ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਵੱਡੀ ਸ਼ਕਤੀ, ਸੱਚੀ, ਮਹਾ-ਦੇਵੀ ਤੇ ਨਿਰਮਲ ਹੈ। ਉਹ ਨੰਦਾ ਹੈ, ਸਭ ਦੀ ਆਤਮਾ, ਗਿਆਨ ਦਾ ਸਰੂਪ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਾ ਰੂਪ, ਅਮਰ ਤੇ ਅਖੰਡ ਹੈ। ਉਹ ਆਕਾਸ਼ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ, ਆਕਾਸ਼ ਦੀ ਆਸਰਾ ਹੈ, ਅਖੰਡ ਤੇ ਅਮਰ ਹੈ। ਉਹ ਰਿਤੁਆਲ, ਪਹਿਲੀ ਜਨਮੀ, ਅਮਰਤਾ ਦੀ ਨਾਭੀ ਤੇ ਆਤਮਾ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹੈ। ਉਹ ਜੀਵਨ ਦੀ ਮਾਲਕ, ਪ੍ਰਾਣ ਦਾ ਰੂਪ, ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਤੇ ਪੁਰੁਸ਼ ਦੀ ਸਰਤਾਜ ਹੈ। ਉਹ ਸਭ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਨਿਯੰਤਰਕ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂਆਂ ਦੀ ਦੇਵੀ ਹੈ। ਉਹ ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ, ਯੋਗ ਨਾਲ ਸਥਾਪਿਤ, ਤੇ ਮਹਾਨ ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂਆਂ ਦੀ ਦੇਵੀ ਹੈ। ਉਹ ਸੰਸਾਰਕ ਜੀਵਨ ਦਾ ਸਰੋਤ, ਪੂਰਨ, ਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੀ ਜਨਨੀ ਹੈ। ਉਹ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ, ਪ੍ਰਾਣ ਗਿਆਨ, ਯੋਗਿਨੀ ਤੇ ਪਰਮ ਕਲਾ ਹੈ। ਉਹ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੇ, ਅਸੀਮ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੀ, ਉੱਚੇ ਉਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਅਰਪਿਤ, ਤੇ ਆਤਮਾ ਲਈ ਅੱਗ ਵਰਗੀ ਹੈ। ਉਹ ਧੁਨੀ ਦਾ ਸਰੋਤ, ਧੁਨੀ ਦਾ ਰੂਪ, ਨਾਦਾ ਨਾਮ ਵਾਲੀ, ਤੇ ਧੁਨੀ ਸਰੂਪ ਹੈ। ਉਹ ਪ੍ਰਾਚੀਨ, ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਬਣੀ, ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਜਨਨੀ, ਤੇ ਵਿਸ਼ਵ-ਪੁਰੁਸ਼ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ। ਉਹ ਜਨਮ, ਮੌਤ ਤੇ ਬੁਢਾਪੇ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੈ, ਤੇ ਸਭ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੈ। ਉਹ ਖੇਤ੍ਰ-ਗਿਆਤਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ, ਅਵਿਅਕਤ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵਾਲੀ, ਤੇ ਨਿਰਮਲ ਹੈ। ਉਹ ਮਹਾ-ਮਾਇਆ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ, ਤਮਸ ਦੀ, ਆਤਮਾ ਦੀ, ਤੇ ਸਦਾ ਇਕੋ ਜਿਹੀ ਹੈ। ਉਹ ਆਪ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ, ਪਰ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਹੈ, ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਕੋਖ ਹੈ, ਚਾਰ ਵੈਦਾਂ ਦੀ ਬਣੀ, ਜਿਸਦਾ ਸਰੂਪ ਪਦਮਨਾਭ ਤੇ ਅਚ੍ਯੁਤ ਹੈ। ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਦੀ ਆਸਰਾ, ਮਹਾਨ ਰੂਪ ਵਾਲੀ, ਤੇ ਸਭ ਸਰਵਭੌਮਤਾ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੈ। ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਜਨਨੀ, ਤੇ ਮਹਾਲਕਸ਼ਮੀ ਵਜੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ। ਉਹ ਸਭ ਦਾ ਆਧਾਰ, ਸੁਖਸ਼ਮ, ਅਵਿਦਿਆ ਤੇ ਪਰਮ-ਤੱਤਵ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਉਹ ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਤਿੰਨ ਕਾਲਾਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੈ। ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਇਸ਼ਵਰ ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਮਾਂ ਹੈ; ਉਸਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹੈ। ਉਹ ਜਲਾਂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ, ਆਪ ਹੀ ਪ੍ਰਕਟ ਹੋਈ, ਮਨ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ, ਤੇ ਤੱਤਵਾਂ ਤੋਂ ਉਭਰੀ। ਉਹ ਭਵਾਨੀ, ਰੁਦ੍ਰਾਣੀ, ਮਹਾਲਕਸ਼ਮੀ ਤੇ ਅੰਬਿਕਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਭ ਦੀ ਰਾਣੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਪੂਜਣਯੋਗ, ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਚਿੱਤ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਅਰਧ-ਆਸਨ ਉੱਤੇ ਬੈਠਦੀ ਹੈ, ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਪਾਰਵਤੀ ਹੈ, ਹਿਮਾਵਤ ਦੀ ਧੀ, ਤੇ ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਉਹ ਸਾਵਿਤਰੀ, ਕਮਲਾ, ਲਕਸ਼ਮੀ, ਸ਼੍ਰੀ ਹੈ, ਤੇ ਅਨੰਤ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਉੱਤੇ ਵੱਸਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਸ ਪਰਮ ਮਾਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਅਤੇ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਉਚਿਤ ਜੈ-ਜੈਕਾਰ ਕੀਤੀ।