ਕੂਰ੍ਮਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਹ ਕਥਾ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਸਮੇਂ ਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਭਗਤ ਨੇ ਗਹਿਰੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾ ਕੋਈ ਆਰੰਭ ਹੈ, ਨਾ ਮੱਧ ਹੈ, ਨਾ ਅੰਤ। ਉਹ ਕੇਵਲ ਗਿਆਨ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਭਿੰਨਤਾ ਅਤੇ ਅਭਿੰਨਤਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਰੂਪ ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਭਗਤ ਨਮਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਅਣੰਤ ਹਨ, ਬਿਨਾ ਰੂਪ ਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ, ਬ੍ਰਹਮ ਅਤੇ ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰ ਨਿਵਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸ਼ਿਵ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਹਨ, ਜੋ ਪਰਮ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕਰਤਾ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, "ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਹੋ, ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਮਾਂ ਹੋ, ਹੇ ਪਰਮ ਪੁਰਖ।" ਪ੍ਰਭੂ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਦਾ ਆਧਾਰ ਹਨ, ਉਹ ਅਵ੍ਯਕਤ, ਅਣੰਤ ਅਤੇ ਅੰਧਕਾਰ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹਨ। ਭਗਤ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਹੀ ਸਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਆਸਥਾਨ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸ ਨੇ ਦੋਵੇਂ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਛੂਹਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਪਰਮ ਤਤ੍ਵ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਜਾਣ ਲਿਆ। ਫਿਰ, ਉਹ ਭਗਤ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਮਲ ਵਰਗੀਆਂ, ਜਿਸ ਨੇ ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਜੋ ਅਜਰ-ਅਮਰ ਅਤੇ ਗਹਿਰੀ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਮਝਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗਿਆਨ, ਜਿਸ ਦਾ ਕੇਵਲ ਇਕੋ ਹੀ ਵਿਸ਼ਾ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ, ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਭਗਤ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ, "ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ, ਹੇ ਯੋਗ ਦੇ ਸੁਆਮੀ? ਦੱਸੋ, ਹੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਰੂਪ!" ਪ੍ਰਭੂ ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਬਚਨ ਉਚਾਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਭਕਤੀਯੋਗ ਰਾਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਮੇਰੀ ਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਵੀ ਜਾਣ ਕੇ, ਜੋ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।" ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਦ੍ਵੈਤ ਸਰੂਪ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਕਰ, ਤੂੰ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਵੇਖੇਂਗਾ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਧਿਆਨ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਕ ਹੈ, ਉਹ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਜਾਣਾ ਜਾਣੇ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਸਮਰਥ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਮੁਢਲੇ ਅਭਿਆਸ ਤੇ ਆ ਜਾਵੇ—ਇਹ ਹੀ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਹੈ। ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰ, ਤਦ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲੇਗੀ। ਭਗਤ ਫਿਰ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ, "ਕੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੈ, ਕੀ ਕਾਰਣ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ, ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਿਆ ਕੀ ਹੈ?" ਪ੍ਰਭੂ ਉੱਤਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, "ਮੈਂ ਸਦਾ ਆਨੰਦ, ਸਵੈ-ਚੇਤਨ, ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ, ਅਤੇ ਅੰਧਕਾਰ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹਾਂ। ਪ੍ਰਭਾਵ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਅਤੇ ਅਵ੍ਯਕਤ ਹੈ; ਕਾਰਣ ਪਵਿੱਤਰ, ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਹੈ। ਮੇਰੀ ਕਿਰਿਆ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਪਾਲਣ ਅਤੇ ਲਯ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਕਰਮ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਨਾਲ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰ।" ਭਗਤ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ, "ਉਹ ਦਿਵ੍ਯ ਗਿਆਨ ਕੀ ਹੈ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਹੈ? ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਸਾਧਨ ਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਵਰਤਾਂ ਕੀ ਹਨ?" "ਹੇ ਕਮਲ-ਨੈਨਾ, ਮੈਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਜਿਵੇਂ ਹੈ, ਅਜੇ ਦੱਸੋ।" ਪ੍ਰਭੂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਮੈਂ ਸਭ ਕੁਝ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੇ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।" ਫਿਰ, ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਅਸੀਸ ਦੇ ਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਓਥੇ ਹੀ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਭਗਤ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਤੇ ਇਰਾਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ। ਸਭ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਪਰਮ ਵੈਰਾਗ ਵਿਚ ਆਸਰਾ ਲਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਖ਼ਰੀ ਧਿਆਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਸਰੂਪ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਦਰਜਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨੀਂਦ-ਰਹਿਤ, ਪ੍ਰਾਣ-ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਮੁਕਤੀ-ਆਸਕ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਯੋਗ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਨਾਲ, ਉਹ ਉੱਚਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਚਲਿਆ। ਰਸਤੇ ਵਿਚ, ਜਦੋਂ ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਥਾਂ, ਜੋ ਯੋਗੀਆਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰੀ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਥੇ ਉਹ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ। ਉਹ ਅੰਦਰੂਨੀ ਆਸਥਾਨ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਅਪਹੁੰਚ ਹੈ, ਵਿੱਚ ਉਹ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉਥੇ, ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਨਾ ਆਰੰਭ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਨਾ ਅੰਤ ਵਾਲੇ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵੀ ਪ੍ਰਭੂ ਹਨ, ਜੋ ਸਭ ਦੇ ਪਿਤਾਮਹ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਸਭ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਉਸ ਨੇ ਆਦਿ ਪੁਰਖ ਨੂੰ, ਪਰਮ ਆਸਥਾਨ ਨੂੰ, ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ।