ਕੂਰ੍ਮਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਈ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਲਿਆ—ਕੁਝ ਰੂਪ ਹਨ ਹਨੇਰੇ ਵਾਲੇ, ਕੁਝ ਚਾਨਣ ਵਾਲੇ। ਉਸ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ, ਸਰਵ-ਸ਼ਕਤਿਸ਼ਾਲੀ ਦੇਵੀ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੋ ਗਈ। ਮਹਾਦੇਵ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਉਹ ਦੇਵੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਕੋਲ ਗਈ। ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ 'ਤੇ, ਉਹ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਵੀ ਦੱਖ ਤੋਂ ਆਪਣਾ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਫਿਰ, ਹਿਮਾਵਤ ਦੀ ਧੀ ਮੇਨਾ ਦੇ ਘਰ, ਸਤੀ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਜਨਮ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਭਲੇ ਲਈ ਸੀ। ਹਿਮਾਵਤ ਦੀ ਧੀ, ਸਤੀ ਜਾਂ ਸ਼ਿਵਾ, ਐਸੀ ਮਹਾਨ ਹੋਈ ਕਿ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦੈਤ ਵੀ ਉਸ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਜਾਂ ਸ਼ੰਕਰ ਆਪ, ਜਾਂ ਹਰੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦਾ ਕਮਲ ਤੋਂ ਜਨਮ ਅਤੇ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਅਪਾਰ ਉਰਜਾ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਹੀ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਣੁ ਨੇ ਵੀ, ਹਰੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਸ਼ਿਵਾ, ਹਿਮਾਵਤ ਦੀ ਧੀ ਸਤੀ, ਜੋ ਵੀ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਦੱਸੋ। ਵੱਡੇ ਯੋਗੀ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਉੱਚਤਮ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਇਹ ਗਿਆਨ ਬਹੁਤ ਹੀ ਗੁਪਤ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਲੁਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਗਤ-ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਇਹ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਮੋਖਸ਼ ਦਾ ਰਾਹ ਹੈ। ਉੱਚਤਮ ਅਵਸਥਾ, ਜਿਸਨੂੰ 'ਆਕਾਸ਼' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਨੂੰ ਹਿਮਾਵਤੀ ਵੀ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਇਕਤਾ ਅਤੇ ਅਨੇਕਤਾ ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਦੇ ਰੂਪ ਨਾਲ ਗਹਿਰੀ ਲਗਨ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਸਦਾ ਤੋਂ ਹੀ ਅਜਿਹੀ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਜੋਤਿ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਾਂਗ ਸੁੱਚੀ ਹੈ। ਉਹ ਉੱਚ ਅਤੇ ਨੀਵਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਹਜ਼ੂਰੀ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦੀ ਹੈ। ਸਿਆਣੇ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਦਾ ਨਾ ਕੋਈ ਕਰਮ ਹੈ, ਨਾ ਕੋਈ ਸਾਧਨ। ਕਿਉਂਕਿ ਉਹੀ ਆਧਾਰ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਿਸ਼ਿਓ, ਅੱਗੇ ਸੁਣੋ—ਸਰਬੋਚ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਚਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਚਾਰਾਂ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਚਾਰ ਰੂਪ ਹਨ। ਅਨੰਤ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਕਰਕੇ, ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਕਾਲ, ਹਰੀ, ਪ੍ਰਾਣ ਅਤੇ ਮਹਾਦੇਵ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹੀ ਕਾਲ, ਵੇਦ ਪਾਠਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਅੱਗ, ਹਰਾ ਅਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਵਜੋਂ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਕੁਝ ਕਾਲ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੈ, ਕਾਲ ਕਿਸੇ ਦੇ ਅਧੀਨ ਨਹੀਂ। ਯੋਗੀ ਕਾਲ ਰਾਹੀਂ ਹੋਰ ਤੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਦੇਵੀ ਰਾਹੀਂ, ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਜਾਦੂਗਰ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਦਾ ਮਹਾਂਦੇਵ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਰੂਪ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਗਿਆਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ, ਕਰਮ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ—ਇਹ ਤਿੰਨ ਹਨ। ਹੇ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਇਹ ਸਭ ਮਾਇਆ ਰਾਹੀਂ ਹੈ, ਜੋ ਆਦਿ ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਅਨੰਤ ਹੈ। ਜੋ ਜਾਦੂਗਰ ਹੈ, ਸਭ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਉਹੀ ਕਾਲ ਹੈ, ਕਾਲ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ ਅਤੇ ਸਭ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਹੈ। ਕਾਲ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਜਗਤ ਕਾਲ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ। ਅਨੰਤ, ਸਭ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਸ਼ੰਭੂ, ਜੋ ਆਪ ਹੀ ਕਾਲ ਹੈ—ਉਸ ਦੀ ਇੱਕ, ਸਰਬ-ਵਿਆਪੀ, ਅਨੰਤ, ਵਿਲੱਖਣ, ਨਿਰਵਿਕਾਰ, ਮੰਗਲਮਈ (ਸ਼ਿਵ) ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ। ਹੋਰ ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ, ਜੋ ਸਮਰੱਥ ਹਨ, ਉਸੀ ਪਰਮ ਸ਼ਕਤੀ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੋ ਯੋਗੀ ਅਸਲਤਾ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਭੇਦ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਪਰ ਇਹ ਭੇਦ ਪੁਰਾਣਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਲੋਕ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹਨ। ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ, ਭੋਗਤਾ, ਕਪਾਰਦਿਨ—ਨੀਲੇ ਤੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਵਾਲਾ—ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।