ਕੂਰ੍ਮਪੁਰਾਣਮ੍

ਸਭ ਕੁਝ ਮੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਸਿਰਜਿਆ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਸੀ; ਹੁਣ ਵਿਭਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰ। ਪਰਮਾਤਮਾ, ਜਿਸਦਾ ਕੋਈ ਅੰਗ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਰਚਨਾ, ਪਾਲਣਾ ਤੇ ਲਯ ਦੀਆਂ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਸੱਜੇ ਅਤੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ। ਫਿਰ ਰੁਦ੍ਰ ਜਨਮੇ; ਉਹ ਮੇਰੀ ਹੀ ਦੂਜੀ ਰੂਪਤਾ ਹਨ। ਸ਼ਿਵ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਏਕ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਇਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੰਡ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਮਹਾਦੇਵ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਿਰਾਕਾਰ, ਸ਼ੁੱਧ ਤੇ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਹਨ। ਮਹਾਂਦੇਵੀ, ਜੋ ਤ੍ਰਿਣੇਤ੍ਰਾ ਹਨ, ਸਦਾ ਯੋਗੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਸਦੀਵੀ ਆਧਿਕਾਰ, ਗਿਆਨ, ਤੇਜ ਅਤੇ ਯੋਗ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਕਾਲ ਬਣ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਕੋਈ ਹੋਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅੰਧਕਾਰ ਰਾਹੀਂ ਜਿੱਤ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼, ਹਮੇਸ਼ਾ-ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੇਰੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਰਹੇਗੀ। ਫਿਰ, ਆਪਣੇ ਮਨ-ਜਨਮੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਉਹ ਇੱਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਪਿਛਲੇ ਵਾਂਗ, ਨਾਰਾਯਣ, ਜੋ ਪ੍ਰਭੂ ਹਨ, ਮੁਲ ਰਚਤਾ ਬਣੇ। ਯੋਗ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦਕ੍ਸ਼, ਅਤ੍ਰਿ ਅਤੇ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਨੂੰ ਉਤਪੰਨ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਸਮਾਨ, ਸਿੱਧ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮ-ਵਿਦਿਆ ਦੇ ਵਕਤਾ ਸਨ। ਉਹ ਸਾਰੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਮਨ-ਜਨਮੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉੱਚਤਮ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ। ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਧਾਰੀ ਪ੍ਰਭੂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ। "ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੰਡੋ," ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਡਰ ਕਾਰਨ ਅੰਤਧਾਨ ਹੋ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੁਰਖਤਾ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਦਸ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਫਿਰੋਂ ਇੱਕ ਵਿੱਚ ਜੋੜਿਆ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਕਪਾਲ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਕਰਤੱਬਾਂ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਦੇਵ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਈ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ—ਕਾਲਾ ਤੇ ਚਿੱਟਾ, ਦੋਵੇਂ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ, ਸਰਵਰਾਜਾ ਦੇਵੀ ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੋ ਗਈ। ਮਹਾਦੇਵ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਕੋਲ ਗਈ। ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੇ, ਉਹ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ। ਰੁਦ੍ਰ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ, ਨੇ ਵੀ ਦਕ੍ਸ਼ ਤੋਂ ਆਪਣਾ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਫਿਰ, ਹਿਮਵਤ ਦੀ ਧੀ ਮੇਨਾ ਵਿੱਚ, ਸਤੀ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਜਨਮ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਕਲਿਆਣ ਲਈ ਸੀ। ਹਿਮਵਤ ਦੀ ਧੀ, ਸ਼ਿਵਾ ਸਤੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਆਦਰਯੋਗ ਮੰਨੀ ਗਈ। ਰਿਸ਼ੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ, ਜਾਂ ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ, ਜਾਂ ਹਰੀ ਨੂੰ, ਸਾਖਾਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਕਮਲ ਤੋਂ ਜਨਮ ਅਤੇ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਅਪਾਰ ਸ਼ਕਤੀ ਵਰਣਨਯੋਗ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ ਫਿਰ ਹਰੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਹੇ ਸ਼ਿਵਾ, ਹਿਮਵਤ ਦੀ ਧੀ ਸਤੀ, ਜੋ ਪੁੱਛਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦੱਸੋ। ਮਹਾਂਯੋਗੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਉੱਚਤਮ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਲਾ ਕੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਗਿਆਨ ਗੁਪਤ ਹੈ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਲੁਕਵਾਇਆ ਜਾਣ ਯੋਗ ਹੈ। ਜਗਤ-ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਇਹ ਇਕਮਾਤ੍ਰ ਉਧਾਰ ਹੈ। ਉਹ ਉੱਚਤਮ ਅਵਸਥਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ 'ਆਕਾਸ਼' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ 'ਹਿਮਵਤੀ' ਹੈ। ਉਹ ਏਕਤਾ ਅਤੇ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੋਵੇਂ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀ ਹੋਈ, ਗਿਆਨ ਰੂਪ ਨਾਲ ਗਹਿਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੁੜੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਚਮਕ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਾਂਗ ਸ਼ੁੱਧ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਉੱਚ ਅਤੇ ਨੀਵਾਂ ਦੋਵੇਂ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਖੇਡ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਗਿਆਨੀਆਂ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਨਾ ਕੋਈ ਕਰਮ ਹੈ, ਨਾ ਕੋਈ ਸਾਧਨ।