ਕੂਰ੍ਮਪੁਰਾਣਮ੍

ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਪਰਮਾਤਮਾ, ਸ਼ਿਵ, ਜੋ ਬਿਲਕੁਲ ਸ਼ਾਂਤ ਹਨ, ਅਖੰਡ ਅਤੇ ਹਰੇਕ ਭਾਗ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਨ, ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਤੂੰ ਹੀ ਅਨੰਤ ਪੁਰਖ ਹੈਂ, ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਵੀ ਤੂੰ ਆਪ ਹੀ ਹੈਂ। ਮੈਂ ਉਸ ਤੇਰੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਣ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਦਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਉਸ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਜਿਸਦਾ ਪੇਟ ਆਕਾਸ਼ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਆਪਣੇ ਚਾਨਣ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਦਾ ਬ੍ਰਹਮਣ ਦੀ ਜੋਤਿ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਤੱਤ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ—ਉਸਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਉਹ ਅੱਗ ਦੇ ਤੱਤ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਜੋ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਹੋਮ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ—ਉਸਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਉਹ ਸੋਮ ਰਸ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਪੀਂਦੀ ਹੈ—ਉਸਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਉਹ ਵਾਯੂ ਦਾ ਤੱਤ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਨਾਲ ਚਲਦੀ ਹੈ—ਉਸਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਚਤੁਰਮੁਖ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਤੱਤ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ—ਉਸਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਦੀ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਕਰਕੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਉਸਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਉਹ ਸ਼ੇਸ਼ ਦੇ ਤੱਤ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਦਾ ਆਧਾਰ ਹੈ—ਉਸਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਉਹ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਤੱਤ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਅਨੰਤ ਮਹਿਮਾ ਨੱਚਦੀ ਹੈ—ਉਸਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਉਸ ਇਸ਼ਵਰੀ ਰੂਪ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਸਾਖੀ ਹੈ। ਜੋਗ ਦੇ ਤੱਤ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਜੋਤਿ ਜੋਗੀ ਵੇਖਦੇ ਹਨ—ਉਸਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਗਿਆਨ ਦੇ ਤੱਤ ਦਾ ਸਰੂਪ, ਜੋ ਬੇਅੰਤ, ਅਸੀਮ ਅਤੇ ਅੰਤ ਰਹਿਤ ਹੈ—ਉਸਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਮੈਂ ਉਸ ਪਰਮ ਸਤਿਆ, ਉਸ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਪਰਮ ਆਤਮਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਝੁਕ ਕੇ, ਉਹ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਹਮਣ ਦੀ ਸਿਫਤ ਕਰਦਾ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਹਰਾ ਨੇ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰਕੇ, ਉਸਨੂੰ ਪ੍ਰਭੂਤਾ, ਬ੍ਰਹਮਣ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਅਤੇ ਵੈਰਾਗ ਦਿਤਾ। ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਆਪ ਹੀ ਦਾਦਾ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਕੇ ਵਚਨ ਦਿੱਤਾ, “ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਹੁਣ ਤੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਰ।” ਪਰਮਾਤਮਾ, ਜੋ ਅਖੰਡ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਪਾਲਣਾ ਅਤੇ ਲਯ ਦੇ ਗੁਣ ਹਨ। ਮੇਰੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਅਤੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਉਪਜੇ। ਫਿਰ ਰੁਦ੍ਰ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ; ਮੈਂ ਉਸਦਾ ਦੂਜਾ ਰੂਪ ਹਾਂ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇੱਕ ਹੀ ਹੈ, ਪਰ ਸ਼ੰਕਰ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੰਡਦਾ ਹੈ। ਮਹਾਦੇਵ, ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਵ ਵਿੱਚ, ਨਿਰਾਕਾਰ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਹੈ। ਮਹਾਂਦੇਵੀ, ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਸਦਾ ਜੋਗੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਸਦੀਵੀ ਇਖਤਿਆਰ, ਗਿਆਨ, ਜੋਤ ਅਤੇ ਜੋਗ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਸਮਾਂ ਬਣ ਕੇ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਮੈਨੂੰ ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਜਿੱਤ ਸਕੇਗਾ। ਹਰ ਸਮੇਂ, ਮੇਰੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਰਹੇਗੀ, ਹੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ। ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਮਨ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਉਹ ਇੱਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਨਾਰਾਯਣ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਮੁੜ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਕਰਤਾ ਬਣਿਆ। ਜੋਗ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਉਸਨੇ ਦਕ੍ਸ਼, ਅਤ੍ਰਿ ਅਤੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਆਦਿਕਾ ਉਤਪੱਤੀ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਬਰਾਬਰ, ਸਿੱਧ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਣ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ਕ ਹੋਏ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੇਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਮਨ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਉਸ ਨੇ ਉੱਚਤਮ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ, ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਧਾਰੀ ਪ੍ਰਭੂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ। “ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੰਡ,” ਐਸਾ ਆਖ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਡਰ ਕਰ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਪੁਰਖਤਾ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਦੱਸ ਵਾਰ ਵੰਡਿਆ, ਫਿਰ ਮੁੜ ਇਕ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ! ਕਪਾਲ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਕੰਮ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।