ਕੂਰ੍ਮਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਵਾਰ, ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਆਦਿ-ਜਨਕ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਉੱਚੀ ਮਹਿਮਾ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਅਤੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚੋਂ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਧਾਨਾ ਅਤੇ ਪੁਰੁਸ਼ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਜੋਗ ਦੇ ਅਧੀਸ਼, ਅਤੇ ਪਿਨਾਕਾ ਧਾਰੀ, ਤ੍ਰਿਨੇਤ੍ਰ ਧਾਰੀ ਮਹਾਦੇਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਦੇ ਦਾਤਾ, ਅਤੇ ਵੈਦਾਂਤ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਸਰੂਪ, ਵੈਦਾਂਤ ਦੇ ਮੂਲ ਤੱਤ, ਜਿਸ ਦਾ ਰੂਪ ਵੈਦਾਂਤ ਦੀ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਉਸ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਭਗਵਾਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਉਹ ਜੀਵ ਹਨ ਜੋ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੀ ਦੁਖ-ਵਿਆਥਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਤ੍ਰਿਨੇਤ੍ਰ ਧਾਰੀ, ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਹਨ। ਉਹ ਆਦਿ ਰਹਿਤ, ਪਵਿਤ੍ਰ, ਗਿਆਨ ਰਾਹੀਂ ਪਹੁੰਚਣਯੋਗ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਜੋਗ ਰਾਹੀਂ ਪਹੁੰਚਣਯੋਗ, ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਰੂਪ, ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਹਨ। ਇਹ ਭਗਵਾਨ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹਨ, ਪ੍ਰਧਾਨਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਦੀ ਲੀला ਕਰਦੇ ਹਨ, ਵਿਲੀਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸ਼ਿਵ, ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ, ਸ਼ਾਂਤ, ਅਖੰਡ, ਅੰਗ ਰਹਿਤ, ਸਭ ਵਿਆਥਾਵਾਂ ਦੇ ਹਟਾਉਣ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਉਹ ਹੀ ਅਨੰਤ ਪੁਰੁਸ਼, ਪ੍ਰਧਾਨਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਹਨ। ਬ੍ਰਹਮ ਰੂਪ ਉਸਦੇ ਪਵਿਤ੍ਰ ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਉਸ ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਜਿਸ ਦਾ ਪੇਟ ਆਕਾਸ਼ ਹੈ, ਜੋ ਚਮਕਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸਦਾ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਈ ਰੂਪ, ਸੂਰਜ ਦਾ ਤੱਤ ਹਨ। ਉਹ ਅੱਗ ਦਾ ਤੱਤ, ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਹੋਮ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹਨ। ਉਹ ਸੋਮਾ ਦਾ ਤੱਤ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਮੰਡਲੀ ਵੱਲੋਂ ਪੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਵਾਯੂ ਦਾ ਤੱਤ, ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਨਾਲ ਚਲਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਟਿਕੇ ਹੋਏ, ਚਤੁਰਮੁਖ ਦਾ ਤੱਤ ਹਨ। ਉਹ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਆਤਮਾ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸ਼ੇਸ਼ ਦਾ ਤੱਤ, ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਦਾ ਆਧਾਰ ਹਨ। ਉਹ ਰੁਦ੍ਰ ਦਾ ਤੱਤ, ਜਿਸ ਦੀ ਅਨੰਤ ਮਹਿਮਾ ਨੱਚਦੀ ਹੈ। ਭਗਵਾਨ ਦੇਵ, ਜੋ ਸਭ ਦੇ ਸाक्षੀ ਹਨ, ਉਸਦੀ ਦਿਵਿਆ ਰੂਪ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਉਹ ਜੋਗ ਦਾ ਤੱਤ, ਜੋ ਜੋਗੀ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਗਿਆਨ ਦਾ ਤੱਤ, ਜਿਸ ਦੀ ਕੋਈ ਹੱਦ ਜਾਂ ਅੰਤ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਉਸ ਪਰਮ ਸੱਚ, ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿਚ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ, ਪਰਮ ਆਤਮਾ, ਸਰਵੋਤਮ ਪ੍ਰਭੂ। ਹਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਨਤਮਸਤਕ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਸਦਾ-ਸਥਿਰ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਸਤਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਰਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭੂਤਾ, ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਅਵਸਥਾ, ਅਤੇ ਵੈਰਾਗ ਦੀ ਦਾਤ ਦਿੱਤੀ। ਫਿਰ, ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਦਾਦਾ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਨੂੰ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ, ਸਵੈ-ਕਥਨ ਕੀਤਾ: “ਇਹ ਸਭ ਮੈਂ ਪੂਰਾ ਕਰ ਚੁਕਾ ਹਾਂ; ਹੁਣ ਤੂੰ ਵਿਭਿੰਨ ਜਗਤ ਰਚ। ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਅਖੰਡ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਰਚਨਾ, ਸੰਭਾਲ ਅਤੇ ਵਿਲੀਨ ਦੀਆਂ ਗੁਣ ਹਨ। ਮੇਰੇ ਸੱਜੇ ਤੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਪਰਮ ਪੁਰੁਸ਼ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ। ਫਿਰ ਰੁਦ੍ਰ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ; ਮੈਂ ਉਸ ਦਾ ਦੂਜਾ ਰੂਪ ਹਾਂ। ਸ਼ੰਕਰ, ਇਕ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਭਾਜਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮਹਾਦੇਵ, ਆਪਣੇ ਸਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਿਰਾਕਾਰ, ਪਵਿਤ੍ਰ, ਅਤੇ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਹਨ। ਉਹ ਮਹਾ-ਦੇਵੀ, ਤ੍ਰਿਨੇਤ੍ਰ ਧਾਰੀ, ਜੋ ਜੋਗੀਆਂ ਨੂੰ ਸਦਾ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਸਦਾ-ਸੰਪੂਰਨ ਪ੍ਰਭੂਤਾ, ਗਿਆਨ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਜੋਗ-ਸੰਯੋਗ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ। ਸਮੇਂ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਕੋਈ ਹੋਰ ਮੈਨੂੰ ਅੰਧਕਾਰ ਰਾਹੀਂ ਜਿੱਤ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਹਰ ਸਮੇਂ, ਮੇਰਾ ਸਾਥ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਰਹੇਗਾ, ਹੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ, ਉਸਦੀ ਕਿਰਪਾ ਪਾਈ, ਤੇ ਜਗਤ ਰਚਨਾ ਲਈ ਅਨੁਗ੍ਰਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।