ਕੂਰ੍ਮਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਮਹਾਨ ਦੇਵੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਰਾਹੀਂ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿਤੇ। ਫਿਰ ਪ੍ਰਚੇਤਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦਕ੍ਸ਼ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਹੋਈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਯਜਨ ਦਾ ਵਿਨਾਸ਼ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸ਼ਾਪ ਦੀ ਕਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਜੋ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਵੀ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ, ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੁ ਅਤੇ ਹਿਰਣਯਾਕਸ਼ ਦੇ ਸੰਹਾਰ ਦੀ ਕਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਅੰਧਕ ਦੇ ਵਸ਼ੀਕਰਨ ਅਤੇ ਗਣਪਤੀ ਦੇ ਉੱਚਤਮ ਅਧਿਕਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬਾਣ ਦੇ ਵਸ਼ੀਕਰਨ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਭਗਵਾਨ ਵੱਲੋਂ ਉਸ ਉੱਤੇ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰਨ ਦੀ ਗੱਲ ਵੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵਾਸੁਦੇਵ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ਣੂ-ਹਰੀ ਦੀ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਉਤਪੱਤੀ ਹੋਈ। ਮਹਾਨ ਭਗਵਾਨ, ਤ੍ਰਿਨੇਤ੍ਰ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਵਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਦਵਾਰਕਾ ਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਡਰ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਨਾਰਦ ਜੀ ਦੇ ਆਉਣ ਅਤੇ ਗਰੁੜ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਗੱਲ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਵਾਸੁਦੇਵ ਵੱਲੋਂ ਲਿੰਗ ਦੀ ਨਿੱਤ ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਲਿੰਗ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਉਸ ਦੇ ਪੂਜਨ ਦਾ ਕਾਰਣ ਅਤੇ ਲਿੰਗਧਾਰੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦੀ ਕਥਾ ਵੀ ਵਰਣਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਜੋ ਕੁਝ ਕਿਹਾ ਗਿਆ, ਉਹ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਦੀ ਸਤਕਾਰੀ ਅਤੇ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਦੀ ਵੀ ਗੱਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਅਨਿਰੁੱਧ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਦੀ ਕਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਵੱਲੋਂ ਮੰਗੇ ਹੋਏ ਵਰ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੋਈ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੁਆਰਾ ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਸਨਾਤਨ ਧਰਮਾਂ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਪਰਾਸ਼ਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਵਿਆਸ, ਦੇ ਅਦਭੁਤ ਕਰਤਬਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਿਕਾਲੇ ਜਾਣ ਦੀ ਕਥਾ ਵੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਨਾਲ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵਰ ਦਿਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਵੀ। ਫਿਰ ਮਹਾਨ ਫਲ, ਮਾਰਕੰਡੇਯਾ ਦਾ ਵਿਦਾ ਹੋਣਾ, ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਅਤੇ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੀ ਨਿਰਧਾਰਤਾ ਵੀ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਖੰਡਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਅਤੇ ਸ਼੍ਵੇਤਦਵੀਪ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮਨਵੰਤਰਾ ਦੀ ਕਥਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵੇਦਾਂ ਅਤੇ ਅਵੇਦਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੀ ਕਥਾ, ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਗੁਪਤ ਗੀਤਾਂ ਦਾ ਉਚਾਰਣ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਖੋਪੜੀ ਧਾਰਣ ਕਰਨ ਅਤੇ ਭਿਖ ਮੰਗਣ ਦੀ ਕਥਾ ਵੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਮੰਗਣਕਾ ਦੇ ਵਸ਼ੀਕਰਨ ਦੀ ਗੱਲ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਸ਼ੰਭੂ ਅਤੇ ਮਾਧਵ ਦਾ ਦੇਵਦਾਰੁ ਵਣ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼, ਅਤੇ ਨੰਦੀ ਨੂੰ ਭਗਵਾਨ ਵੱਲੋਂ ਵਰ ਮਿਲਣ ਦੀ ਘਟਨਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਕੁਦਰਤੀ ਪ੍ਰਲਯ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਬੀਜ ਰੂਪ ਜੋਗ ਦਾ ਵੀ ਵਰਣਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕੱਛਪ ਰੂਪ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਥਾਂ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਲੈ ਕੇ, ਸਿੱਧਾ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਵਿਸ਼ਣੂ ਵੱਲੋਂ, ਜੋ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਆਦਿ ਹਨ, ਇਹ ਸਭ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਰਥ ਦਾ ਮਨਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਰਵੋਚ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਸੁਣੋ, ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਪੂਣ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਦਿਵ੍ਯ ਭੋਗਾਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪਿਛਲੇ ਸਤਕਰਮਾਂ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਕਰਕੇ, ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਕਥਾ ਦੇ ਅਰਥ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਰਮ ਪਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।