ਕੂਰ੍ਮਪੁਰਾਣਮ੍

ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਵਿਗਾੜ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਮਹਾਨ ਤੱਤ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਅਵਿਆਕਤ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਹੈ, ਹਰ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਸਮੇਟ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਆਦਿ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਅਤੇ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵਿਨਾਸ਼ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਆਦਿ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਹੈ, ਮਾਇਆ ਦਾ ਅਸੂਲ ਹੈ ਅਤੇ ਅਗਿਆਨਤਮਕ ਹੈ। ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਉਸ ਮਹਾਨ, ਅਨੇਕਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ ਸਾਕਸ਼ੀ, ਸਭ ਦੇ ਪਰਦਾਦਾ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਆਦਿ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਆਖਰੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੱਕ, ਰੁਦ੍ਰ ਸਭ ਕੁਝ ਸਾੜ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਥੇ, ਸ਼ੰਕਰ ਹੀ ਪਰਮ ਵਿਨਾਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਸ਼ਕਤੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮੋਹਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਾਰਾਯਣ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹੀ ਨਾਰਾਯਣ ਆਦਿ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਤੋਂ, ਪੱਚੀਸ ਤੱਤਾਂ ਵਾਲੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਅਤੇ ਈਸ਼ਾ, ਇਹ ਤਿੰਨ ਸ਼ਕਤੀਆਂ, ਭੋਗ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਫਲ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਹੀ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਤੱਤ ਹੈ ਜੋ ਚੇਤਨ, ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ। ਦੇਵਤੇ—ਇੰਦਰ, ਆਦਿਤਯ ਆਦਿ—ਵੱਖ-ਵੱਖ ਯਜਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ, ਆਪਣੀ ਮਹਾਨਤਾ ਕਰਕੇ, ਇੱਕ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਿਰਗੁਣ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਸ਼ਕਤੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਰੀਰ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਖੇਲ ਰਾਹੀਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਵੀ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਰੁਦ੍ਰ ਹੀ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੇ ਦਾਤਾ ਹਨ—ਇਹ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਹੈ। ਦੇਵਤੇ ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮਹੇਸ਼ਵਰ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ, ਸਭ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੇ ਸਰੂਪ ਵਜੋਂ ਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਲੋਕ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਪਰਮ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਹੋਰ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਕੁਝ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਪਰ, ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਦਾ ਹੀ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਸ਼ਿਵਾ, ਉਹ ਸਭ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਫਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਰਮ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਗਿਰੀਸ਼ਾ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਚਾਹੇ ਸਗੁਣ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਿਰਗੁਣ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਦੋਵੇਂ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਵੈਦਿਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਸੋਨੇ ਵਰਗੇ ਚਮਕਦੇ, ਕਮਲ ਦੇ ਆਸਨ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ ਧਿਆਨ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਵਿਰੂਪਾਖ੍ਸ਼ਾ, ਜੋ ਆਰੰਭ, ਮੱਧ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਐਸਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਸ਼ਿਵਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਿਯਮਤ ਕਰਮ ਕਰਕੇ, ਦਿਵ੍ਯ ਅਵਸਥਾ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵਾਯੂ, ਅੱਗ, ਸ਼ਕ੍ਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਯੋਗ ਨੂੰ ਵੀ ਬੀਜ ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਬੀਜ ਵਾਲਾ ਦੋਵੇਂ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਰਕੇ, ਅਗਨਿ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਾਸੁਦੇਵ, ਆਦਿ ਅਤੇ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ, ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਪੂਜਦਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਤਰੀਕਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਧਿਆਨ-ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹੀ ਵਿਧੀ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਇੰਦਰਦਯੁਮਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਦੱਸ ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ। ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਹੀ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਹੀ ਹੈ। ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਮਾਧਵ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰਤਾ ਕੀਤੀ। ਨਮਸਕਾਰ ਨਾਰਾਯਣ ਨੂੰ, ਜੋ ਸਭ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੂੰ, ਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ। ਨਮਸਕਾਰ ਮਾਧਵ ਨੂੰ ਅਤੇ ਯਜਨ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਹੱਥਾਂ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਨ। ਆਨੰਦ ਦੇ ਸਰੂਪ, ਮਾਇਆ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੰਦਨ।