ਕੂਰ੍ਮਪੁਰਾਣਮ੍

ਜਦੋਂ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਅੰਤ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵੱਸਦਾ ਹੋਇਆ ਇਕ ਪ੍ਰਚੰਡ ਅੱਗ ਦਾ ਅਗਨਿਕੁੰਡ ਸਾਰਾ ਜਲ ਪੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅੱਗ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਈ ਸਵਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੀ ਹੋਈ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਅੱਗ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਸਾੜਦੀ ਹੈ, ਫਿਰ ਅਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੀ ਲਪਟ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਜ਼ਬਾਨਾਂ ਉੱਪਰ ਵੱਲ ਉਠਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਕਾਲ-ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਉਕਸਾਉਣ ਤੇ, ਇਹ ਪ੍ਰਚੰਡ ਅੱਗ ਹੋਰ ਵੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸੜਕਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਾਲ-ਅਗਨਿ, ਜੋ ਆਪ ਹੀ ਵਿਸ਼ਵ ਰੂਪ ਹੈ, ਇੱਕ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਬਾਕੀ ਨਾ ਛੱਡ ਕੇ ਸਭ ਕੁਝ ਸਾੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਲੋਹੇ ਦੇ ਡਲੇ ਵਾਂਗ ਇਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਭਿਆਨਕ ਪ੍ਰਲਯ ਦੇ ਬੱਦਲ ਉੱਠਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਬੱਦਲ ਧੂੰਏਂ ਵਰਗੇ, ਕੁਝ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੇ, ਕੁਝ ਸ਼ੰਖ ਜਾਂ ਚੰਬੇਲੀ ਵਰਗੇ, ਤੇ ਕੁਝ ਸੁੱਟੀ ਕਾਜਲ ਵਰਗੇ ਦਿਸਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਬੱਦਲ ਇੰਦਰਧਨੁਸ਼ ਵਾਂਗ ਦਿਸਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਬੱਦਲ ਕਈ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ, ਡਰਾਉਣੇ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਬੱਦਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੱਤ ਪਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਲਪੇਟ ਕੇ, ਹਨੇਰੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਬੁਝਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਉਸ ਪ੍ਰਚੰਡ, ਅਸ਼ੁਭ ਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਖਤਮ ਕਰ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਅੱਗ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਅੱਗ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅੱਗ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਉਹ ਬੱਦਲ ਵੱਡੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਵਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਡੁੱਬੋ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਪਾਣੀ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਵਾਂਗ ਉੱਚਾ ਚੜ੍ਹ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੁਬਾਰਾ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪੈ ਕੇ, ਇਹ ਪਾਣੀ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਨੂੰ ਭਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਪਹਾੜ ਗਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਧਰਤੀ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਰਚਣ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ, ਯੋਗ ਨੀਂਦ ਵਿਚ ਲੀਣ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਵਾਰਾਹ ਕਲਪ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰ ਪੁਰਾਣਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਸਮਝਾਈ ਹੈ। ਤਾਮਸੀ ਚਕਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹਰਾ (ਸ਼ਿਵ) ਦਾ, ਰਾਜਸੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦਾ, ਤੇ ਸਾਤਵਿਕ ਚਕਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੇਰਾ (ਵਿਸ਼্ণੂ) ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗਿਰੀਸ਼ (ਸ਼ਿਵ) ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਭਜਿਆ, ਉਹ ਅਤਿ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਧਰਤੀ ਇਕੋ ਸਮੁੰਦਰ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਮੈਂ ਯੋਗ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਲੀਣ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ। ਜਨਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਜੋਗੀ, ਤਪਸਿਆ ਤੇ ਯੋਗ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ, ਉਸ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਹਜ਼ਾਰ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲਾ, ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ, ਹਜ਼ਾਰ ਰੇਸ਼ਮੀਆਂ, ਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਆਪ ਹੀ ਹਵਨ ਦੀ ਕੜਛੀ, ਚਮਚ, ਸੋਮਾ ਤੇ ਘਿਉ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਹੀ ਵੇਦ, ਗਿਆਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ, ਪ੍ਰਭੂ, ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਗੋਪਾਲ, ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਨ ਦਾ ਮੂੰਹ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਹੰਸ, ਪ੍ਰਾਣ, ਫਿਰ ਕਪਿਲ, ਵਿਸ਼ਵ ਰੂਪ ਤੇ ਅਜਨਮੀ ਹਾਂ। ਮਾਂ, ਪਿਓ, ਤੇ ਮਹਾਨ ਦੇਵਤਾ—ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਅਮਰਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਮੁਢਲੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਬਾਰੇ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਸੁਣੋ। ਕਾਲ-ਅਗਨਿ, ਜੋ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਸੁਆਹ ਕਰਨ ਲਈ ਤਤਪਰ ਹੈ, ਸਭ ਕੁਝ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਬ੍ਰਹਮੰਡ, ਦੇਵ, ਦਾਨਵ ਤੇ ਮਨੁੱਖ ਸਮੇਤ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਡਰਾਉਣੀ ਸ਼ਕਲ ਧਾਰ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਸੱਤ ਸੱਤ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਭੂ ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਖਤਮ ਕਰ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਕੋ ਵੇਦਿਕ ਸਤਿਆ, ਗਵਾਹ ਵਜੋਂ, ਸ਼ੰਭੂ ਦੇ ਨਾਲ ਵੱਸਦੀ ਹੈ।