ਕੂਰ੍ਮਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਵਾਰ, ਮੈਂ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਅਪਾਰ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਉਸ ਦੀ ਭਗਤੀ ਜਾਗੇ, ਇਹ ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਹੈ। ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਕੰਮਾਂ ਦਾ ਕਰਤਾ ਹੈਂ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਅਧੀਨ ਇੱਕ ਦੇਵਤਾ ਹਾਂ। ਤੂੰ ਸੋਮਾ ਹੈਂ, ਮੈਂ ਸੂਰਜ; ਤੂੰ ਰਾਤ ਹੈਂ, ਮੈਂ ਦਿਨ। ਤੂੰ ਗਿਆਨ ਹੈਂ, ਮੈਂ ਗਿਆਨੀ; ਤੂੰ ਮਾਇਆ ਹੈਂ, ਮੈਂ ਪ੍ਰਭੂ। ਜਿਸ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ, ਉਹ ਵੀ ਪਰਮ ਨਾਰਾਇਣ ਹੀ ਹੈ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੂੰ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਦੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਅਸੁਰਾਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਸਮੇਤ, ਰੱਖਿਆ ਕਰ। ਤੂੰ ਇੱਕ ਹੀ ਅਡੋਲ, ਅਦ੍ਰਿਸ਼, ਅਨੰਤ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹੈਂ। ਫਿਰ, ਉਹ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵੱਡੇ ਕਮਲ ਵਿਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ, ਜੋ ਨਾਭੀ ਤੋਂ ਉਗ ਆਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਦੋ ਮਹਾਂ ਰਾਖਸ਼ਸ, ਮਧੂ ਅਤੇ ਕੈਟਭਾ, ਭਰਾਵਾਂ, ਇਕੱਠੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ। ਉਹ ਸਾਰੰਗ ਧਾਰੀ ਦੇਵ ਦੇ ਕੰਨਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਜਨਮ ਲਏ। ਇਹ ਦੋ ਰਾਖਸ਼ਸ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦੁਖ ਦਾ ਕਾਰਣ ਬਣੇ; ਤੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਇਹ ਦੋ ਰਾਖਸ਼ਸ ਮਾਰੇ ਜਾਣ। ਵਿ਷्णੁ ਨੇ ਕੈਟਭਾ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਜਿਸ਼ਨੁ ਨੇ ਮਧੂ ਨੂੰ। ਹਰੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਬੋਲੇ—"ਹੇ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲੇ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿ਷्णੁ ਅਤੇ ਨਿਦਰਾ ਦੇਵੀ, ਇੱਕ ਹੋ ਕੇ, ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਾਣੀਆਂ ਉੱਤੇ ਸੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਆਦਿ, ਅੰਤ ਰਹਿਤ, ਅਦਵੈਤ ਸਵਰੂਪ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਣ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਵਿ਷ਣੂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਹੀ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ, ਉਸ ਨੇ ਰਭੂ ਅਤੇ ਸਨਤਕੁਮਾਰ, ਜੋ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਅਤੇ ਅਨੰਤ ਹਨ, ਰਚੇ। ਪਰ, ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਰਮ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਜਾਣਿਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਚਨਾ ਵਿਚ ਮਨ ਨਹੀਂ ਲਾਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੂਝ-ਬੂਝ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਮਾਇਆ ਕਰਕੇ ਗੁੰਮ ਹੋ ਗਈ। ਫਿਰ, ਉਸ ਨੇ ਕਮਲ-ਜਨਮਿਆ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਰੂਪ ਵਿਚ ਉਚਾਰਿਆ, ਮੋਹ ਅਤੇ ਇੱਛਾ ਲਈ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣਾ ਪੁੱਤਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋ, ਹੇ ਸ਼ੰਕਰ, ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਹੀ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ। ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਤਪस्या ਕੀਤੀ। ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਕਲੇਸ਼ ਤੋਂ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰੋਧ ਉਪਜਿਆ। ਤੇ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਹੰਝੂਆਂ ਤੋਂ, ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਨਾਮ ਦੇ ਜੀਵ ਜਨਮ ਲਏ। ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਹਜ਼ਾਰ ਸੂਰਜਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਣ ਲੱਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ ਦਾ ਅੱਗ। ਤੇਰੇ ਰੋਣ ਕਰਕੇ, ਤੈਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਇਹ ਅੱਠ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਸਥਾਨ ਦਿੱਤੇ। ਭੀਮ, ਉਗ੍ਰ, ਮਹਾਦੇਵ—ਇਹ ਸੱਤ ਨਾਮ ਹਨ। ਦীক্ষਿਤ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਚੰਦਰ—ਇਹ ਅੱਠ ਰੂਪ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਅੱਠ-ਰੂਪ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ, ਉਹ ਉੱਚਾ ਸਥਾਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਸਵਾਹਾ, ਦਿਸਾਵਾਂ, ਦীক্ষਾ ਅਤੇ ਰੋਹਿਨੀ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਹਨ। ਸਕੰਦਾ, ਸਰਗ, ਸੰਤਾਨ ਅਤੇ ਬੁਧ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਨੇ ਸੰਤਾਨ, ਕਰਤਵ, ਅਤੇ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਵੈਰਾਗ ਵਿਚ ਆਸਰਾ ਲਿਆ। ਉਸ ਅਵਿਨਾਸੀ, ਅਨੰਤ, ਪਰਮ ਅੰਮ੍ਰਿਤ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਣ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨੂੰ ਪਾਨ ਕੀਤਾ। ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਤੋਂ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਜਿਹੇ ਰੁਦ੍ਰਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਧਾਰੀ, ਦੁਸ਼ਮਨ ਨਾਸਕ, ਅਤਿ ਆਨੰਦਿਤ, ਤੇ ਤ੍ਰਿਨੈਣੀ ਹੋਏ।