ਕੂਰ੍ਮਪੁਰਾਣਮ੍

ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਨਰਮਦਾ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਤੀਰਥ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਸਿਰਫ ਇਕ ਦਿਨ ਤੇ ਇਕ ਰਾਤ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆ ਵਰਗੇ ਭਾਰੀ ਪਾਪ ਵੀ ਦੂਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਤੀਰਥ ਕਾਮਤੀਰਥ ਨਾਂਅ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਕਾਮਦੇਵ ਨੇ ਭਵ (ਸ਼ਿਵ ਜੀ) ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇੱਥੇ, ਜੋ ਕੋਈ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਉਹ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਉਮਾਹਕਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਤਰਪਣ ਦੇ ਕੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹਾਥੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਥਰ ਖੜਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਇੱਥੇ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਤਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਪਿਤਰ ਧਰਤੀ ਰਹਿਣ ਤੱਕ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਨ੍ਹਾਉਣ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਗਣਪਤੀ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਣੁ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਥੇ ਪਰਮ ਆਸਥਾਨ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਿੰਗ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭੂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਪਿੰਡ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਦ ਅਨੰਤ ਫਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪਿਤਰ ਚੰਦ ਤੇ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਟਿਕੇ ਰਹਿਣ ਤੱਕ ਮੁਕਤ ਤੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਥੇ ਨ੍ਹਾਉਣ ਨਾਲ ਤਪੱਸਿਆ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਨਰਮਦਾ ਉੱਤੇ ਇਸ ਤੀਰਥ ਵਰਗਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਨਹੀਂ। ਸ਼ੁਕਲਤੀਰਥ ਤੇ ਜੇ ਕੋਈ ਉਪਵਾਸ ਤੇ ਹੋਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਮਹਾਨ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਤੀਰਥ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਭਰਗ (ਸੂਰਜ) ਸਦਾ ਮਾਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਕੈਲਾਸ ਤੋਂ ਉਤਰੇ ਹੋਏ ਹਰਾ (ਸ਼ਿਵ ਜੀ) ਵੀ ਇਥੇ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਦੇਵਤਾ, ਅਪਸਰਾਵਾਂ, ਤੇ ਸਪਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਨ੍ਹਾਉਣਾ, ਦਾਨ ਕਰਨਾ, ਤਪੱਸਿਆ ਤੇ ਪਿਤਰ-ਕਰਮ ਅਣਗਿਣਤ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਸ਼ੁਕਲਤੀਰਥ ਤੇ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਇਕੀ-ਵੰਸ਼ਾਂ ਸਮੇਤ ਕਦੇ ਵੀ ਦਿਵ੍ਯ ਅਵਸਥਾ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਡਿੱਗਦਾ। ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਇਹ ਅਵਸਥਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਜੋ ਇੱਥੇ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਨ੍ਹਾ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਮੁੜ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ। ਜੇ ਨ੍ਹਾਉਣ ਦੇ ਨਾਲ ਉਪਵਾਸ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਕਾਬੂ ਤੇ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ ਇੱਥੇ ਸੇਵਾ ਕਰੀਏ, ਤਾਂ ਇਸ ਤੀਰਥ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਇਥੇ ਵਿਆਹ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਰੁਦ੍ਰ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲ ਆਦਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਨ੍ਹਾ ਕੇ ਜੋ ਰਾਤ ਨੂੰ ਹੀ ਭੋਜਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਾਂ ਦੇ ਗਰਭ ਦੀ ਪੀੜਾ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ। ਇਥੇ ਇਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਾਉਣਾ ਲੱਖਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਾਉਣ ਵਰਗਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਨਰਮਦਾ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਪਾਣੀ ਵਰਤਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਸ਼ੁਭ ਦਿਨ, ਇਥੇ ਗੰਗਾ ਦਾ ਅਵਤਰਨ ਵੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਥੇ ਨ੍ਹਾ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਨੰਦੀਸ਼ (ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੇ ਗਣ) ਉਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਉਹ ਸੋਮ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਥੇ ਨ੍ਹਾ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਕਦੇ ਨਰਕ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ। ਉਹ ਸੁੰਦਰਤਾ, ਧਨ ਤੇ ਭੋਗ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਥੇ ਨ੍ਹਾ ਕੇ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਵਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਥੇ ਉਪਵਾਸ ਕਰ ਕੇ, ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਘੀ ਦਾ ਦੀਵਾ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਘੰਟੀ ਵਾਲੀ ਪਿੰਗਲ ਗਾਂ ਦਾਨ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਵਰਗਾ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਵਾਂਗ ਭੋਗ-ਵਿਲਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਥੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੂੰ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰ ਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਕੋਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੀਰਥਾਂ ਤੇ ਨ੍ਹਾਉਂਦਾ, ਉਪਵਾਸ ਕਰਦਾ, ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਤੇ ਭਗਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਨੰਤ ਪੁੰਨ, ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਮੁਕਤੀ, ਅਤੇ ਸਦਾ ਲਈ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।