ਕੂਰ੍ਮਪੁਰਾਣਮ੍

ਉਹ ਸਮੇਂ, ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਇਕ ਅਦਭੁਤ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਰੁਦ੍ਰ, ਜੋ ਕਿ ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਆਦਿ ਪੁਰਖ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਨਮ ਅਤੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਦੇ ਕਾਰਣ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ‘ਵਿਓਮ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਹੋਏ, ਇੰਝ ਲਗਦੇ ਸਨ ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਜੋਤ ਹੋਵੇ। ਮਾਇਆ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਸਾਰਿਆਂ ਲਈ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ। ਜੋ ਇਹ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਅਮਰਤਾ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਮੁਨੀਆਂ ਨੇ ਦੁਬਾਰਾ ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਪੂਜਾ, ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਦੇਵਦਾਰੂ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਹੋਈ। ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਇਸ ਮਹਾਤਮ ਨੂੰ ਸੁਣਦਾ ਜਾਂ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਰਮ ਪਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਗੱਲ ਨਰਮਦਾ ਨਦੀ ਦੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਪਵਿੱਤਰ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਲਈ ਵੀ ਇਹ ਨਦੀ ਮੰਗਲਕਾਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਯਾਗ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵੀ ਅਤੁਲ ਹੈ। ਹੁਣ, ਹੇ ਮਹਾਨ, ਇਸ ਨਦੀ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਸੁਣ। ਨਰਮਦਾ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ—ਚਾਹੇ ਅਚਲ ਹੋਣ ਜਾਂ ਚਲ—ਸਭ ਨੂੰ ਤਾਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਥਾ ਸੁਣਣ ਲਈ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ। ਪਿੰਡ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਜੰਗਲ, ਨਰਮਦਾ ਹਰ ਥਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ। ਕੇਵਲ ਦਰਸ਼ਨ ਮਾਤ੍ਰ ਨਾਲ ਹੀ, ਗੰਗਾ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ ਜੀਵ ਵੀ ਤੁਰੰਤ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਨਰਮਦਾ ਪਵਿੱਤਰ, ਆਨੰਦਮਈ ਅਤੇ ਮਨੋਹਰ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉੱਥੇ ਤਪ ਕਰਕੇ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਦਰਜੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਰਾਤ ਉਪਵਾਸ ਕਰ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਸੌ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਤਾਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਨਰਮਦਾ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਦੋ ਯੋਜਨ ਹੈ। ਅਮਰਕੰਟਕ ਪਹਾੜ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਇਹ ਵਗਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹਾਨੀ ਕਰਨਾ ਛੱਡ ਕੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸੁਖ ਮੰਨਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਫਲ ਅਤੇ ਉਪਲਬਧੀ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ, ਹੇ ਰਾਜਨ। ਉਹ ਇੰਦ੍ਰਣੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਦੇਵ ਕੁਮਾਰੀਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕੀਮਤੀ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਵਿਹਾਰ-ਭੂਮਿਕਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਰੰਗੀਨ ਰਥਾਂ, ਨੌਕਰ-ਚਾਕਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਉਹ ਸੌ ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਸਮਾਂ ਤੱਕ ਸੁਖਾਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਆਤਮਾ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਮੁੜਦੀ, ਬਿਲਕੁਲ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਗਦੇ ਪਵਨ ਵਾਂਗ। ਉੱਥੇ ਜਲੇਸ਼ਵਰ ਨਾਮਕ ਸਰੋਵਰ ਹੈ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਪਿਤਰ ਦਸ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਤ੍ਰਿਪਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ—ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੋਵਰ ਸਰੀਲ ਅਤੇ ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਛਾਂ ਵਿੱਚ, ਉੱਤੋਂ ਦੂਰ ਨਹੀਂ। ਉੱਥੇ, ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਇੱਕ ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਰਮਦਾ ਦਾ ਪਾਣੀ ਛੂਹ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਰਮ ਪਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਤੇ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦੇ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰੋਗ ਤੁਰੰਤ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਘੋਸ਼ਣਾ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਨਰਮਦਾ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਕੰਢੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਉੱਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਅਤੇ ਦਾਨ—ਦੋਵੇਂ ਦਾ ਫਲ ਬਰਾਬਰ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ੰਕਰ ਜੀ ਨੇ ਆਪ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ।