ਕੂਰ੍ਮਪੁਰਾਣਮ੍

ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਵੇਦ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੈ ਜਾਂ ਹੋਰ ਅਜਿਹੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਆਚਰਣ ਕਰਨਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ—ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਮੇਰੀ ਅਸਲ ਸੁਰਤ ਸਿਰਫ਼ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਵੇਦ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਦਿਵਿਆ ਗਿਆਨ ਜਲਦੀ ਹੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਸਿਰਫ਼ ਮੇਰੀ ਉੱਤੇ ਧਿਆਨ ਲਾਉਣ ਨਾਲ ਹੀ ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਦਿਆਂਗਾ। ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਚਰੀਆ ਦੇ ਪਾਬੰਦ, ਸ਼ਾਂਤ ਸਵਭਾਵ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਗਿਆਨ-ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਤਮਾ ਦੇ ਗਿਆਨ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਅਨੇਕ ਮਤਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਕਾਰਣ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਪ੍ਰਭੂ ਹੀ ਹੈ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਮਹਾਂਦੇਵੀ, ਜੋ ਪਹਾੜ ਦੀ ਧੀ ਹੈ, ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਸਰੂਪਾਂ ਨਾਲ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਭਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਬੀਜ ਵਜੋਂ ਜਾਣਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ— ਰੁਦ੍ਰ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਆਦਿ ਪੁਰਖ ਹਨ—ਉਹ ਜਨਮ ਅਤੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਦੇ ਕਾਰਣ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ। ਉਹ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ‘ਵਿਓਮ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਹੋਣ। ਮਾਇਆ ਉੱਤੇ ਆਰੂੜ੍ਹ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਵਜੋਂ ਪਰਗਟ ਹੋਏ। ਜਿਸ ਨੇ ਇਹ ਸਭ ਜਾਣ ਲਿਆ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਅਮਰਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਮੁੜ ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਉਸ ਪੁਰਾਣੇ ਦੇਵਦਾਰੂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੁਣਿਆ ਸੀ। ਜਾਂ ਜੇਕਰ ਉਹ ਰੁਦ੍ਰ ਕਿਸੇ ਸ਼ਾਂਤ ਦੋਜਾਤੀ ਨੂੰ ਇਹ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਪਰਮ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਨਰਮਦਾ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਪਵਿੱਤਰ ਦਰਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ। ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਲਈ ਉਹ ਮੰਗਲਕਾਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਯਾਗ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵੀ ਅਤੁੱਲਣੀ ਹੈ। ਹੇ ਮਹਾਨ, ਹੁਣ ਤੂੰ ਨਰਮਦਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣਾ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ—ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਅਚਲ—ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ। ਨਰਮਦਾ ਚਾਹੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਹਰ ਥਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ। ਹੇ ਨਰਮਦਾ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਹੀ ਗੰਗਾ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਹੋਏ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰ, ਮਨੋਹਰ ਤੇ ਆਨੰਦਦਾਇਕ ਹੈ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉੱਚੀ ਪਰਮ ਸਿੱਧੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਰਾਤ ਦਾ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਕੋਈ ਵੀ ਸੋ ਵੰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਨਰਮਦਾ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਦੋ ਯੋਜਨ ਹੈ। ਪਰਬਤ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ, ਉਹ ਅਮਰਕੰਟਕ ਉੱਤੇ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਸਭ ਹਾਨੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਜੋ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ। ਉਹ ਦੇਵਕਨਿਆਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਦਿਵਿਆ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਦੇਵਲੋਕ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਆਨੰਦ ਮਨਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਅਨੇਕ ਕਿਸਮ ਦੇ ਕੀਮਤੀ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਨਿਵਾਸ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਸੁੰਦਰ ਰੰਗੀਨ ਰਥ ਅਤੇ ਨੌਕਰ-ਚਾਕਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਉਥੇ ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸੁਖ-ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਆਤਮਾ ਫਿਰ ਮੁੜ ਕੇ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ, ਜਿਵੇਂ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਗਦੀ ਹਵਾ।