ਕੂਰ੍ਮਪੁਰਾਣਮ੍

ਸਰਪਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਅਤੇ ਮਸਤਕ ਉੱਤੇ ਮਕੁਟ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਕਾਲ ਦੇ ਵੀ ਅੰਤਕਾਰੀ, ਮਹਾਂਦੇਵ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰਪੂਰਵਕ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਸਭ ਨੇ ਅਰਜ਼ ਕੀਤੀ ਕਿ, "ਜੋ ਕੁਝ ਭੀ ਅਗਿਆਨਤਾ ਵਿੱਚ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਹ ਮਾਫ ਕਰ ਦਿਓ; ਸਾਨੂੰ ਤੇਰਾ ਹੀ ਆਸਰਾ ਹੈ।" ਉਹ ਸਵੈੰ, ਸ਼ੰਕਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਵੀ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ, ਸਭ ਕੁਝ ਆਪਣੀ ਯੋਗ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸਭ ਨੇ ਪਰਵਤਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਅੱਗੇ ਨਤਮਸਤਕ ਹੋ ਕੇ ਅਰਜ਼ ਕੀਤੀ, "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਅਸੀਂ ਫਿਰੋਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ।" ਤਦ ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਰਮ ਰੂਪ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ। ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੀ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਸਭ ਰਿਸ਼ੀ ਖੜੇ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਹर्षੀਤ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਉਹ ਫਿਰ ਨਤਮਸਤਕ ਹੋ ਗਏ। ਭ੍ਰਿਗੁ, ਅੰਗਿਰਸ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਆਦਿ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਅੱਗੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਕੀ ਸਦਾ ਗਿਆਨ ਰਾਹੀਂ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੀਏ ਜਾਂ ਯੋਗ ਰਾਹੀਂ? ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਕੀ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ? ਸਾਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸੋ।" ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ ਸਮਝਾਇਆ ਸੀ। ਸਾਂਖਯ ਅਤੇ ਯੋਗ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਸ਼ੁੱਧ ਗਿਆਨ ਹੀ ਆਖ਼ਰੀ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਖਾਲਸਾ ਸਾਂਖਯ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਹੋਰ ਉੱਦਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਅਰਥ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਇਸ ਮੋਹ ਦੇ ਮੂਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਇਸ ਨੂੰ ਯਤਨ ਕਰਕੇ ਜਾਣਨਾ, ਸੁਣਨਾ ਤੇ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਂਖਯ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਸਦਾ ਆਨੰਦਮਈ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ। ਇਹ ਨਿਰਮਲ ਮੁਕਤੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹੀ ਬ੍ਰਹਮ ਅਵਸਥਾ ਵੀ ਹੈ।" "ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ, ਤਪਸਵੀ, ਮੈਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸੱਚੇ ਪ੍ਰਭੂ ਵਜੋਂ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਹੀ ਜਾਣਣ ਯੋਗ, ਭਾਗਵਾਨ ਅਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਹਾਂ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਉੱਤਮ ਹੈ, ਹੇ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਅਰਪਿਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਭਸਮ ਲਗਾ ਕੇ, ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਡਰਾਉਣੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ।" "ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ, ਨਿਰਵਸਤ੍ਰ, ਪਾਸ਼ੁਪਤ ਵਰਤ ਨੂੰ ਧਾਰਣ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਗੁਪਤ, ਸੁਕਸ਼ਮ ਤੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਚ ਸਾਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਹੈ। ਜੋ ਵਿਦਵਾਨ ਹੈ, ਜੋ ਵੇਦ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪਸ਼ੁਪਤੀ, ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਨ। ਇਹ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਭਸਮ ਲਗਾ ਕੇ, ਇੱਛਾ ਰਹਿਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹੀ ਇਹੀ ਹਨ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਇਸ ਯੋਗ ਰਾਹੀਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਅਵਸਥਾ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਹਨ।" "ਜੋ ਕੁਝ ਮੈਂ ਆਖਿਆ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਉਹੀ ਹੈ ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਕੁਝ ਨਾ ਕਰਨ ਯੋਗ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਵੇਦਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹਨ। ਮੇਰੀ ਸੱਚੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਸਦਾ ਕੇਲੀਆਂ ਵੇਦਾਂ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਰਹੋ, ਜਲਦੀ ਹੀ ਦਿਵਯ ਗਿਆਨ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਸਿਰਫ਼ ਮੇਰਾ ਧਿਆਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਉਪਸਥਿਤੀ ਦੇ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ, ਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਆਤਮਾ ਦੇ ਗਿਆਨ ਉੱਤੇ ਅਨੇਕ ਮਤਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।" "ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਕਾਰਣ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਹੀ ਹੈ।" ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪਰਵਤ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ, ਮਹਾਨ ਦੇਵੀ, ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ੁੱਧ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਈ ਰੂਪਾਂ ਨਾਲ ਅਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਭਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਪਰਮ ਤੱਤ ਦਾ ਬੀਜ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।