ਕੂਰ੍ਮਪੁਰਾਣਮ੍

ਹੇ ਅਚ્યੁਤ, ਅਸੀਂ ਸਿਰਫ਼ ਤੁਹਾਡੀ ਹੀ ਸ਼ਰਨ ਆਏ ਹਾਂ। ਹੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ। ਫਿਰ, ਉਸ ਭਗਤ ਨੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਧਾਰੀ ਦੇਵਤਾ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਜੋੜੇ ਹੋਏ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤਾਕਤ ਤੇ ਤਪੱਸਿਆ, ਇੱਥੇ ਸਭ ਵਿਅਰਥ ਹਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਫਲ ਨਹੀਂ। ਜਿਹੜਾ ਵਿਅਕਤੀ ਤੁਹਾਡੇ ਵੱਲੋਂ ਅਣਦੇਖਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਉਹ ਵਿਅਰਥ ਤਰੀਕਿਆਂ ਵਿਚ ਫਸ ਕੇ ਭਟਕ ਗਿਆ। ਹਾਏ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਮਿਲਿਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਅਣਦੇਖਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਹਾਏ, ਜਿਸ ਵੱਡੀ ਦੌਲਤ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਤੁਸੀਂ ਅਣਮੁੱਲਿਆ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਹਾਏ, ਜਿਸ ਅਖੂਟ ਖਜ਼ਾਨੇ ਨੂੰ ਪਾ ਲਿਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਤੁਸੀਂ ਅਣਦੇਖਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਅਭਾਗੇ ਵੱਲੋਂ ਇਹ ਅਮੋਲ ਖਜ਼ਾਨਾ ਅਣਦੇਖਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਵੱਡੀ ਦੁਖਦਾਈ ਗੱਲ ਹੈ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜਿਸ ਖਜ਼ਾਨੇ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਪਾ ਲਿਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਅਰਥ ਗਵਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਪਰਮ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਇਹ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਹੈ, ਆਪ ਹੀ ਕਾਲ ਬਣ ਕੇ ਸਭ ਕੁਝ ਆਪਣੇ ਵਿੱਚ ਸਮੇਟ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਹੀ ਚਕਰ ਤੇ ਵਜਰ ਧਾਰੀ, ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ। ਦੁਆਪਰ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭੂ ਕਾਲ ਰੂਪ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਕਲਿਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਉਹ ਧਰਮ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅੰਧਕਾਰ ਅੱਗ ਹੈ, ਰਜੋ ਗੁਣ ਬ੍ਰਹਮਾ ਹੈ, ਤੇ ਸਤੋਗੁਣ ਵਿਸ਼ਨੂ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਦਾ ਸਵਾਮੀ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਓਥੇ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ, ਜੋ ਯੋਗ ਨਾਲ ਏਕ ਰੂਪ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹੀ ਨਾਰਾਇਣ, ਪਰਮੇਸ਼ਰ, ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਆਤਮਾ ਹੈ। ਉਹੀ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਮੋਹਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਲਕੜ ਹੈ। ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਹਰੀ, ਇੱਕ ਸਿੰਗ ਤੇ ਅੱਠ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲਾ, ਇੱਕ ਹੀ ਰੂਪ ਤੇ ਅਪਾਰ ਸਰੂਪ ਵਾਲਾ ਨਾਰਾਇਣ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ ਹੈ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੋ ਧਰਮ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਯੋਗ ਰੂਪ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਪਰਮ ਧਾਮ ਵਿੱਚ ਵਿਹਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਦ੍ਰਿਸ਼੍ਯ ਮੂਲ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਨੂੰ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ੀ ਅਜਨਮਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਅਜਨਮੇ ਦੇ ਨਾਭੀ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਪ੍ਰਭੂ ਵੱਲੋਂ ਬੀਜ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵੱਡਾ ਪੁਰਖ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਬ੍ਰਹਮੰਡ, ਜਲ ਦਾ ਅਤਿਅੱਤਮ ਅੰਡਾ ਹੈ। ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਮਹਾਂਦੇਵ, ਹਰਾ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਹਨ। ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨਾਲ ਏਕ ਰੂਪ ਹੋ ਕੇ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਰਚਨਾ ਤੇ ਪਰਿਵਰਤਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਜੋਗ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਮੂਲ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਉਸ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੇਦ ਦਿੱਤੇ, ਇਹ ਮੈਂ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਮੁਕਤੀ ਲਈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਭਵ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਨ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਭਗਤ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਵੱਡੀ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ, ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਪੁੱਛਣ ਗਏ। ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਹੇ ਅਮਰ ਲੋਕਾਂ ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਵਾਮੀ! ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸ਼ਰਨ ਆਏਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ।" ਫਿਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਰਮ ਲਿੰਗ ਬਣਾਇਆ, ਤੇ ਉਸ ਲਿੰਗ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਨੁਕਰਣ ਕੀਤਾ। ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵੇਦਿਕ ਆਚਰਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉੱਚੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ ਤੇ ਸ਼ਤ ਰੁਦ੍ਰੀਯ ਹੰਕਾਰ ਪਾਠ ਕੀਤਾ। ਸਭ ਨੇ ਜੋੜੇ ਹੋਏ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਧਾਰੀ ਦੇਵਤਾ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਆਰਾਧਨਾ ਕੀਤੀ। ਜਿਸ ਦੀ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਸਾਰਾ ਅਗਿਆਨ ਤੇ ਅਧਰਮ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਖੁਸ਼ ਦਿਲ ਹੋ ਕੇ ਮੁੜ ਦੇਵਦਾਰ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਹ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਨਾ ਜਾਣਦੇ ਹੋਏ, ਵਾਸਨਾ ਤੇ ਵੈਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਨਿਰਲੇਪ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢਿਆਂ ਉੱਤੇ ਵੱਸਦੇ। ਕੁਝ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਖੜੇ ਰਹਿ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਅੰਗੂਠਿਆਂ ਉੱਤੇ ਸੰਤੁਲਨ ਬਣਾ ਕੇ ਤਪ ਕਰਦੇ।