ਕੂਰ੍ਮਪੁਰਾਣਮ੍

ਹੇ ਤ੍ਰਿਨੇਤ੍ਰ, ਤੂੰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਭਿਆਨਕ ਕਾਲ ਦੇ ਆਗਿਆਕਾਰੀ ਰਹਿ, ਜਦ ਤੱਕ ਉਹ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋਣ ਦਾ ਉਪਾਏ ਸਪਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਕਰ ਦਿੰਦਾ। ਮੇਰੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ, ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਭਿਖਿਆ ਮੰਗਦਾ ਫਿਰ। ਫਿਰ ਉਹ ਪਾਪ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਸਾਧਨ ਜ਼ਰੂਰ ਦੱਸੇਗਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਗਵਾਨ—ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਖੋਪੜੀ ਫੜੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਆਤਮਾ ਹੈ—ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਭਿਖਿਆ ਮੰਗਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਹ ਬੜੀ ਸ਼ੋਭਾ, ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਤੇ ਅਦੁੱਤੀਅਤਾ ਨਾਲ, ਜਟਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹੋ ਕੇ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਮਹਾਂਦੇਵ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਾਲ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਚਮਕਦਾ ਹੈ। ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਰਮਣ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਚਲਦਾ ਫਿਰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਉਹ ਸੋਹਣੀਆਂ ਤੇ ਆਕਰਸ਼ਕ ਨਾਰੀਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਗਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸਦੇ ਮੁਸਕਰਾਉਂਦੇ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਨਿਹਾਰਿਆ ਤੇ ਸਿਰਫ ਭੌਂਹਾਂ ਹੀ ਹਿਲਾਈਆਂ। ਫਿਰ ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਨਿਵਾਸ, ਜਿੱਥੇ ਮਧੁਸੂਦਨ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਗਿਆ। ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਅੰਦਰ ਜਾਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਪਰ, ਇੱਕ ਬਲਵਾਨ ਦਵਾਰਪਾਲ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸੀ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਵਿਸ਼ਵਕਸੇਨ ਹੈ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਤੋਂ ਜੰਮਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਬੜਾ ਭਿਆਨਕ ਸੀ, ਤੇ ਭੈਰਵ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਕਾਲਵੇਗਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਰੁਦ੍ਰ ਵੱਲ ਭਿਆਨਕ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਚੱਕਰ ਸੁੱਟਿਆ। ਪਰ, ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਨੇ ਉਸ ਵੱਲ ਹਲਕਾ ਸਮਝ ਕੇ ਵੇਖਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਛਾਤੀ 'ਤੇ ਵਾਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਮੌਤ ਨੂੰ ਰੋਗ ਵਾਂਗ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖ, ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤੇ। ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਚੁੱਕ ਕੇ ਅੰਦਰਲੇ ਮੰਡਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਲਾਸ਼ ਦਾ ਮੱਥਾ ਚੀਰਿਆ ਤੇ ਲਹੂ ਦੀ ਧਾਰ ਵਗਾ ਦਿੱਤੀ। ਹੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰਮਰਦਨ, ਅਜਿਹਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾਂਤ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਲਹੂ ਹਜ਼ਾਰ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਦੇ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਵਗਦਾ ਰਿਹਾ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਭਗਵਾਨ ਦਾ ਵੈਦਿਕ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ, ਮਾਣ-ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ ਜਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਹੋਇਆ ਸਭ ਕੁਝ ਸਭ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ। ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਸਰੋਤ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ, ਲੰਬੀ ਧਿਆਨ ਲਗਾ ਕੇ ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਉਚਾਰਿਆ, "ਜਿੱਥੇ ਪ੍ਰਭੂ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਦੋਸ਼ ਤੁਰੰਤ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਇਹ ਭਗਵਾਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਖੇਡ ਕਰਦਿਆਂ ਗਿਆ।" ਉਹ ਮਹਾਂਯੋਗੀ, ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਹੱਥ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਕੇ ਨਚਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਫਿਰ, ਨੱਚਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਹੋਰ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਮੁਸਕਰਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ, ਅਨੰਤ ਜੋਗ ਦਾ ਮੂਲ, ਮੁੜ ਮੁੜ ਨੱਚਿਆ। ਫਿਰ ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਸ਼ਹਿਰ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਾਸੀ (ਵਾਰਾਣਸੀ) ਆਖਦੇ ਹਨ, ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ। ਇਸ ਵੇਲੇ, ਉਹ (ਇਕ ਨਾਰੀ) ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ‘ਹਾਏ!’ ਕਰਦੀ ਹੋਈ ਨਾਦਾ ਦੇ ਨਾਲ ਪਾਤਾਲ ਲੋਕ ਚਲੀ ਗਈ। ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਉਸ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਸੈਨਾ ਦੇ ਮੁਖੀ ਵਜੋਂ ਬਿਠਾ ਦਿੱਤਾ। "ਇਹ ਜੀਉਂਦਾ ਰਹੇ," ਐਸਾ ਆਖ ਕੇ, ਦਇਆ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤਾ। ਇੱਥੇ ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਪਾਪ ਜਲਦੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਿਤਰਾਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਦਾ ਪਾਪ ਮੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਤ ਉੱਤੇ, ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਰਮ ਗਿਆਨ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਫਿਰ, ਆਪਣੇ ਗਣਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਤੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਆਪਣੇ ਥਾਂ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਰਮ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ।