ਕੂਰ੍ਮਪੁਰਾਣਮ੍

ਕਦੇ-ਕਦੇ ਮਹਾਦੇਵ ਰੂਦ੍ਰ ਆਪਣੇ ਅਨੰਦ ਵਿੱਚ ਮਗਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਇਹੀ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਸਲੀ ਅਨੰਦ ਸਵਰੂਪ ਸ਼ਿਵਾ ਦੇਵੀ ਹਨ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਹੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਦਾ ਰੂਪ ਹਨ। ਅਵਿਦਿਆ ਕਦੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਹਾਵੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਮਾਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਉਹਨੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਅਦਭੁਤ, ਦਿਵ੍ਯ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਅਕਾਸ਼ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਦਿਵ੍ਯ ਰੂਪ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਰੂਪ ਨੇ ਸਭ ਨੂੰ ਡਰਾਉਣੀ, ਪਰ ਨਿਰਮਲ ਜਲ-ਰਾਸ਼ੀ ਵਿਖਾਈ। ਓਸੇ ਪਲ, ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਪੁਰਖ—ਨੀਲੇ ਤੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਵਾਲਾ—ਨਜ਼ਰ ਆਇਆ। ਇਸ ਵੇਲੇ, ਧੰਨ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ, ਜੋ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਕਰਤਾ ਹਨ, ਉਸ ਨੀਲੇ ਤੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਵਾਲੇ ਸ਼ੰਕਰ ਜੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ: "ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ! ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰੋ, ਸਿਰਫ਼ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਆਸਰਾ ਲਵੋ।" ਫਿਰ ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਕਾਲ ਭੈਰਵ ਨਾਮਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਉਤਪੰਨ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਸੰਸਾਰਾਂ ਨੂੰ ਭਸਮ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਕਾਲ ਭੈਰਵ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ (ਵਿਰਿੰਚੀ) ਦਾ ਪੰਜਵਾਂ ਸਿਰ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਰਤਾ ਮਰ ਗਏ, ਪਰ ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਮਿਲ ਗਈ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਮਹਾਦੇਵ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਸਦਾ-ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਹਨ ਅਤੇ ਮਹਾਂਦੇਵੀ ਦੇ ਨਾਲ ਬੈਠੇ ਹਨ। ਉਹ ਲੱਖਾਂ ਸੂਰਜਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਟਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਧਾਰਨ ਕੀਤੇ, ਰੋਮਾਂਚਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਯੋਗੀ ਅਤੇ ਭਸਮ ਨਾਲ ਵਿਭੂਸ਼ਿਤ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉਸ ਆਦਿ-ਦੇਵ ਮਹਾਦੇਵ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ, ਜਿਸਦਾ ਸਰੂਪ ਅਨੇਕ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ, ਸੱਚਮੁੱਚ ਦਰਸ਼ਨਯੋਗ ਹੈ। ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਵਾਰੀ ਭਾਵ-ਭਰਿਆ ਨਮਨ ਕਰਕੇ ਵੀ ਰੂਦ੍ਰ ਦਾ ਸੱਚਾ ਦਰਸ਼ਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸੰਸਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮੋਚਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਅਗਵਾ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸਦੇ ਨਿਰਮਲ ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲਿਆ, ਉਹ ਸਮਝੋ ਸ਼ੰਭੂ ਦਾ ਸੱਚਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਿੰਗ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਦਾ ਸੱਚਾ ਦਰਸ਼ਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਵਾਰੀ ਨਮਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵੀ ਰੂਦ੍ਰ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਹਿਰਣ੍ਯਗਰਭ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸ਼ੰਕਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਦੇ ਵਿਛੋੜਾ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ। ਉਹ ਦਾਤਾ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੰਸਾਰ-ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਾ ਦੇਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਕਾਲ ਹਨ, ਯੋਗ ਦਾ ਆਤਮਾ ਹਨ, ਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸੰਹਾਰਕ ਵਜੋਂ ਵੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸੋਮ ਦੇਵਤਾ ਹਨ, ਜਿਸਦਾ ਆਭੂਸ਼ਣ ਉਹ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਉਹ ਯੋਗੀ ਹਨ, ਜਿਸ ਦੀ ਉੱਤਮ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਸਾਰਥਕਤਾ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਦੇਵਤੇ ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਹੀ ਪਰਮ ਯੋਗੀ ਹਨ। ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਆਸਨ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਰਮ ਸਮਰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੋਮ, ਜੋ ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਸੋਮ ਨਾਲ ਹੀ ਸਜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਬਾਰੰਬਾਰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੇ: "ਸ਼ਾਂਤ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਮੁੜ ਮੁੜ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਆਦਿ-ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਮੁੜ ਨਮਸਕਾਰ। ਕਾਲ ਸੰਹਾਰਕ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਮੁੜ ਮੁੜ ਸਰਵ-ਸੁਆਮੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਕਾਮਦੇਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਮਾਇਆ ਨੂੰ ਮੁੜ ਮੁੜ ਨਮਸਕਾਰ। ਤੁਹਾਨੂੰ, ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਨਾਰਾਇਣ ਨੂੰ ਵੀ ਨਮਸਕਾਰ। ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਨਾਸਕ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮੂਲ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਕਰਮ-ਰਹਿਤ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਵਿਸ਼ਵ-ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਜੋ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹੋ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਆਕਾਸ਼-ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਮੁੜ ਮੁੜ ਨਮਸਕਾਰ।" ਇਹ ਸਭ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਲੱਕੜ ਵਾਂਗ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ ਅਤੇ ਸ਼ਤਰੁਦ੍ਰੀਯ ਸਤੋਤ੍ਰ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ।