ਕੂਰ੍ਮਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਸੰਨਿਆਸੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਭੰਡੇ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਖਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਧੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਉਹ ਭੋਜਨ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਭੰਡੇ ਨੂੰ ਪਾਸੇ ਰੱਖ ਦੇਵੇ, ਕਦੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਲੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਭੋਜਨ ਦੀ ਲਾਲਚ ਨਾ ਕਰੇ। ਜਦ ਉਸਦਾ ਭੰਡਾ ਭਰ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਤਨੀ ਹੀ ਭਿਖਸ਼ਾ ਲਵੇ। ‘ਭਿਖਸ਼ਾ’ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਇਕ ਵਾਰੀ ਆਖ ਕੇ, ਉਹ ਚੁੱਪ ਚਾਪ, ਆਤਮ-ਸੰਯਮ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨਾਲ ਖਾਣਾ ਖਾਵੇ। ਭੋਜਨ ਖਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਹ ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਵਿਖਾ ਕੇ, ਪੂਰਬ ਜਾਂ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਖਾਵੇ। ਪਾਣੀ ਦੀ ਆਚਮਨ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ—ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ—ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੇ। ਮਨੁ, ਜੋ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੰਨਿਆਸੀ ਲਈ ਚਾਰ ਭਾਂਡਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਦਿਨ ਦੇ ਸੰਧੀ ਸਮਿਆਂ ਤੇ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਅੱਗ ਅੱਗੇ, ਸਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਆਤਮਾ ਹਨੇਰੇ ਤੋਂ ਪਰੇ ਖੜੀ ਹੈ। ਉਹ ਪਦਾਰਥ ਅਤੇ ਆਤਮਾ ਦੋਹਾਂ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ, ਆਕਾਸ਼ ਵਰਗਾ, ਅੱਗ ਵਰਗਾ ਅਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਹੈ। ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਦਿ ਰਹਿਤ, ਅਦਵੈਤ, ਆਨੰਦ ਆਦਿ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੇ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ, ਜਿਸਦੀ ਸਫੈਦ, ਕਾਲੀ ਤੇ ਲਾਲ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰੇ। ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਵੱਸਦੇ, ਮੱਧ ਵਿਚ ਸਥਿਤ, ਈਸ਼ਾਨ ਦੇਵਤਾ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਮਨੁੱਖ ਪੁਰਾਤਨ ਪੁਰੁਸ਼ ਸ਼ੰਭੂ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਪਰਮ ਆਕਾਸ਼ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਇੱਕੋ ਇਕ ਕਾਰਣ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਸੁਖਮ ਆਨੰਦ, ਜਿਸਨੂੰ ਮੋਖਸ਼ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲੇ ਦੇਖਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਸੰਨਿਆਸੀ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਤਮ-ਸੰਯਮ ਨਾਲ ਬੈਠ ਕੇ, ਅਨੰਤ ਅਤੇ ਸੱਚੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰੇ। ਜੋ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਦੀ ਪਾਲਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਯੋਗਿਕ ਪ੍ਰਭੂਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮ-ਗਿਆਨ ਦੀ ਸਾਧਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੁਆਰਾ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਅਤੇ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਗਿਆਨ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਹੀ ਉਹ ਦੇਵਤਾ ਹੈ ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਤੋਂ ਵੀ ਪਰੇ ਹੈ। ਜਿਸਦਾ ਅੰਸ਼ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਵਲੋਂ ਕੋਈ ਉਲੰਘਣਾ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਲਈ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਸੰਤਾਪਨ ਤਪ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਵੀ ਹੋਵੇ। ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿਚ ਮੁੜ ਆ ਕੇ, ਸੰਨਿਆਸੀ ਨੂੰ ਬੜੀ ਲਗਨ ਨਾਲ ਭਿਖਸ਼ਾ ਜੀਵਨ ਦੀ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਕਦੇ ਵੀ ਆਲਸ ਨਾ ਕਰੇ। ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ, ਐਸਾ ਵਿਹਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਲਗਾਵ ਬੜਾ ਭਿਆਨਕ ਹੈ। ਜੋ ਸੰਨਿਆਸੀ ਧਰਮ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੇ ਉਹ ਝੂਠ ਬੋਲ ਬੈਠੇ, ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸਦੀ ਸਵੀਕਾਰੋक्ति ਕਰੇ ਅਤੇ ਫਿਰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਮ ਕਰੇ। ਇਹ ਵੀ ਇਕ ਹੋਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਿੰਸਾ ਮੰਨੀ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਆਤਮ-ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਦੂਜੇ ਦੀ ਦੌਲਤ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸਦੀ ਜਾਨ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਮਨ ਵਿਚ ਪਛਤਾਵਾ ਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਚਾਂਦ੍ਰਾਯਣ ਵਰਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਪਛਤਾਵਾ ਆਉਣ ‘ਤੇ, ਸੰਨਿਆਸੀ ਨੂੰ ਫਿਰ ਲਗਨ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਚਲਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਕ੍ਰਿਚ੍ਰਾਤਿਕ੍ਰਿਚ੍ਰਾ ਜਾਂ ਚਾਂਦ੍ਰਾਯਣ ਤਪ, ਜਾਂ ਦੋਵੇਂ ਕਰਮ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਦਿਨ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਤੱਕ ਉਪਵਾਸ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਸੌ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਨਮਕ ਸਿੱਧਾ ਖਾ ਲਿਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਪ੍ਰਾਜਾਪਤਯ ਸ਼ੁੱਧੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਉਸਦੇ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਲਗੇ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਰਾਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ, ਉਹੀ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਹੈ। ਉਹੀ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ, ਅਦਵੈਤ ਅਤੇ ਪਰਮ ਹੈ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਤਮਾ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਦਾ ਤੱਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਵਿਚ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਯਾਦ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਕੋਈ ਉਸ ਆਤਮਾ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਰਮ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੋ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਾਰਾ ਉੱਦਮ ਵਿਅਰਥ ਹੈ।