ਕੂਰ੍ਮਪੁਰਾਣਮ੍

ਜੋ ਯੋਗੀ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਰਮ ਯੋਗੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਲਈ ਯੋਗ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਗੇਰੂਆ ਚੋਲਾ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਧਿਆਨ ਅਤੇ ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਜੀਵਨ ਭਿਖਿਆ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਕਿਸੇ ਇਕ ਘਰ ਦੀ ਭਿਖਿਆ ਉੱਤੇ ਕਦੇ ਨਿਰਭਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਉਸ ਲਈ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਪ੍ਰਾਇਸ਼ਚਿੱਤ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ। ਉਹ ਸਦਾ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਅਹਿੰਸਾ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਚਲਦਾ ਹੈ, ਚੁੱਪ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਵਾਸਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਦਾ ਸੱਚ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਬੋਲ ਬੋਲਦਾ ਹੈ ਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨ੍ਹਾਉਣ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਵਿੱਚ ਲਗਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਕਮੰਡਲ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਫੜ੍ਹ ਕੇ ਸਾਫ-ਸੁਥਰਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਮੋਖਸ਼ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਸਤਰੀਆਂ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਬ੍ਰਹਮ-ਸੂਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਇੰਦਰੀਆਂ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਐਸਾ ਸੰਨਿਆਸੀ, ਜੋ ਆਤਮ-ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੋਖਸ਼ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਆਚਮਨ ਕਰਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਮੰਦਰਾਂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਤੀਰਥ ਅਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਧੋਏ ਹੋਏ ਗੇਰੂਆ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਭਸਮ ਲਾ ਕੇ, ਉਹ ਚਲਦਾ ਫਿਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਦਾ ਵੇਦਾਂਤ ਦੀ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹਰ ਰੋਜ਼ ਵੇਦ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਐਸਾ ਮਨੁੱਖ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਖਿਮਾ, ਦਇਆ ਅਤੇ ਸੰਤੋਖ—ਇਹ ਉਸਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਰਤ ਹਨ। ਉਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਨ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਿਰਫ ਭਿਖਿਆ ਤੇ ਹੀ ਜੀਵਨ ਨਿਰਵਾਹ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਰੋਜ਼ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਸੰਧੀਆਂ (ਸਵੇਰੇ-ਸ਼ਾਮ) ਸਾਵਿਤਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਕ ਹੀ ਘਰ ਦੀ ਭਿਖਿਆ, ਵਾਸਨਾ, ਕ੍ਰੋਧ ਅਤੇ ਮਮਤਾ ਤੋਂ ਬਚਦਾ ਹੈ। ਕਮੰਡਲ ਹੱਥ ਵਿੱਚ, ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਤ੍ਰਿਡੰਡ ਧਾਰੀ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਪਰਮ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਸੰਨਿਆਸੀ ਲਈ ਭਿਖਿਆ ਤੇ ਜੀਵਨ ਨਿਰਵਾਹ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਫਿਰ ਫਲ-ਮੂਲ ਖਾ ਕੇ ਜੀਵਨ ਗੁਜਾਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੇ ਸੰਨਿਆਸੀ ਭਿਖਿਆ ਨਾਲ ਮੋਹ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਇੰਦਰੀ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜੁੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਭੋਜਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣਾ ਪਾਤ੍ਰ ਧੋ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਭੋਜਨ ਮਗਰੋਂ ਵੀ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਧੋਦਾ ਹੈ। ਖਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਆਪਣਾ ਪਾਤ੍ਰ ਰੱਖ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਫਰ ਲਈ ਜਿੰਨੀ ਲੋੜ ਹੋਵੇ, ਉਨੀ ਹੀ ਭਿਖਿਆ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਪਾਤ੍ਰ ਭਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸੰਨਿਆਸੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਨੀ ਹੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਭਿਖਿਆ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। 'ਭਿਖਿਆ' ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਚੁੱਪ ਚਾਪ, ਸੰਯਮ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਨਾਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ। ਖਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਖਾਣੇ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਵਿਖਾ ਕੇ, ਪੂਰਬ ਜਾਂ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਖਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਚਮਨ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮਨੁ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਸਵਾਮੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੇ ਸੰਨਿਆਸੀਆਂ ਲਈ ਚਾਰ ਪਾਤ੍ਰਾਂ ਦਾ ਉਲੇਖ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਦਿਨ ਦੇ ਸੰਧੀ ਸਮਿਆਂ ਤੇ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਅੱਗ ਅੱਗੇ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਆਤਮਾ ਹਨੇਰੇ ਤੋਂ ਪਰੇ ਵੱਸਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਅਤੇ ਪੁਰੁਸ਼ ਦੋਹਾਂ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ, ਆਕਾਸ਼ ਵਰਗਾ, ਅੱਗ ਵਰਗਾ, ਅਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਹੈ। ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਅਜੋਨਮੇ, ਅਦਵੈਤ, ਆਨੰਦ ਆਦਿ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਚਿੱਟੇ, ਕਾਲੇ ਅਤੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੈ ਤੇ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਈਸ਼ਾਨ ਦੇਵਤਾ, ਜੋ ਮੱਧ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਪੁਰਸ਼ ਸ਼ੰਭੂ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰਕੇ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਪਰਮ ਆਕਾਸ਼, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਕਾਰਣ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਸੁਖਮ ਆਨੰਦ, ਜਿਸਨੂੰ ਮੋਖਸ਼ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸੰਯਮ ਨਾਲ ਬੈਠ ਕੇ, ਅਨੰਤ ਤੇ ਸੱਚੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮੰਨਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭੁਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਦੀ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਤੇ ਅਕਸ਼ੁਣ ਗਿਆਨ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।