ਕੂਰ੍ਮਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਅਥਰਵਸ਼ੀਰਸ ਉਪਨਿਸ਼ਦ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰੇ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂਤ ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹੇ। ਉਹ ਆਪਣਾ ਵਸਤ੍ਰ ਕਾਲੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਮ੍ਰਿਗ ਛਾਲ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਪਹਿਨੇ, ਉੱਤੇ ਚਾਦਰ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਚਿੱਟਾ ਜਨੇਊ ਪਹਿਨੇ। ਐਸਾ ਮਨੁੱਖ ਅਗਨਿਹੀਨ ਹੋਵੇ, ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਥਾਂ ਵੱਸਦਾ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਸਦਾ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਲਗਨ ਵਿੱਚ ਰਮਿਆ ਹੋਇਆ ਤਪਸਵੀ ਬਣ ਜਾਵੇ। ਉਹ ਘਰ-ਗ੍ਰਿਹਸਤਾਂ, ਹੋਰ ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮੇ, ਅਤੇ ਵਨਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਭਿਖਿਆ ਉਹ ਸਿਰਫ ਆਪਣੇ ਹਥ ਦੀ ਥੋਥੀ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਬਰਤਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲਵੇ। ਉਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਦਿਆਵਾਂ, ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਅਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋਵੇ। ਜੇ ਚਾਹੇ ਤਾਂ ਉਹ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਣ ਦੇ ਹਵਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਐਸਾ ਤਪਸਵੀ ਉਸ ਥਾਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਲਯਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਉਮਰ ਦਾ ਚੌਥਾ ਹਿੱਸਾ ਉਹ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸੰਨਿਆਸ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਵੇ। ਉਹ ਯੋਗ ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ ਲਗਨ ਰੱਖੇ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰੇ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਉਹ ਸੰਨਿਆਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖੇ; ਜੇ ਹੋਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਪਾਪੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਇੰਦਰਿਆਂ ਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾ ਕੇ, ਪੱਕੀ ਵਾਸਨਾ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਣ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਨ ਲਵੇ। ਜੋ ਹੋਰ ਲੋਕ ਕਰਮ ਛੱਡਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਤਿੰਨ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਦੱਸੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਸਿਰਫ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਗਿਆਨ ਸੰਨਿਆਸੀ ਹੈ। ਜੋ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੰਦਰਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਵੇਦ ਸੰਨਿਆਸੀ ਹੈ। ਜੋ ਮਹਾ-ਯਜਨਾਂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਰਮ ਸੰਨਿਆਸੀ ਹੈ। ਐਸੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਲਈ ਕੋਈ ਨਿਯਤ ਕਰਤੱਵ ਜਾਂ ਬਾਹਰੀ ਚਿਨ੍ਹ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਉਹ ਪੁਰਾਣੇ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨੰਗਾ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹੇ। ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਸਦਾ ਆਤਮਾ ਵਿਚ ਰਮਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਨਿਰਲੇਪ ਅਤੇ ਵਾਸਨਾ ਰਹਿਤ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਨਾ ਮੌਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰੇ, ਨਾ ਜੀਵਨ ਦੀ ਲਾਲਸਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣ ਕੇ, ਪਰਮ ਯੋਗੀ ਬ੍ਰਹਮਣ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਲਈ ਯੋਗ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਦਾ ਗੇਰੂਆਂ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ, ਧਿਆਨ ਅਤੇ ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹੇ। ਉਹ ਸਦਾ ਭਿਖਿਆ ਤੇ ਜੀਵਨ ਨਿਰਵਾਹ ਕਰੇ, ਪਰ ਕਦੇ ਵੀ ਇੱਕ ਘਰ ਦੀ ਭਿਖਿਆ ਨਾਲ ਪੇਟ ਨਾ ਭਰੇ। ਐਸੇ ਸੰਨਿਆਸੀ ਲਈ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਉਹ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਹਾਨੀ ਨਾ ਪਹੁੰਚਾਵੇ, ਮੌਨ ਧਾਰੇ, ਅਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਵਾਸਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਸਦਾ ਸੱਚਾਈ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਬੋਲ ਬੋਲੇ, ਅਤੇ ਮਨ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਕੇ ਕਰਮ ਕਰੇ। ਨਿੱਤ ਸਨਾਨ ਤੇ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਵਿੱਚ ਰਹੇ, ਕਮੰਡਲ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ, ਸਾਫ ਸੁਥਰਾ ਰਹੇ। ਉਹ ਮੋਖਸ਼ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ, ਬ੍ਰਹਮ-ਸੂਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਸ਼ਾਸਿਤ, ਅਤੇ ਇੰਦਰਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ। ਐਸਾ ਆਤਮ ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ ਸੰਨਿਆਸੀ ਮੁਕਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸਨਾਨ ਤੇ ਆਚਮਨ ਕਰਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਮੰਦਰਾਂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਧੋਏ ਹੋਏ ਗੇਰੂਆਂ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ, ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਭਸਮ ਲਾਏ, ਉਹ ਘੁੰਮਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਦਾ ਵੇਦਾਂਤ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਆਤਮ-ਅਭਿਆਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਵੇਦ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰੇ; ਐਸਾ ਮਨੁੱਖ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮਾਫੀ, ਦਇਆ, ਅਤੇ ਸੰਤੋਖ—ਇਹ ਉਸ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਰਤ ਹਨ। ਉਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸਨਾਨ ਕਰੇ ਅਤੇ ਸਿਰਫ ਭਿਖਿਆ ਤੇ ਜੀਵੇ। ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸਵਾਧਿਆਇ ਕਰੇ ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਸੰਧਿਆ ਵੇਲੇ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰੇ। ਉਹ ਸਦਾ ਇੱਕ ਘਰ ਦੀ ਰੋਟੀ, ਵਾਸਨਾ, ਗੁੱਸਾ ਅਤੇ ਸੰਪਤੀ ਤੋਂ ਬਚੇ। ਕਮੰਡਲ ਹੱਥ ਵਿੱਚ, ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਪਰਿਪੂਰਨ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਦੰਡ ਧਾਰੀ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਪਰਮ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਲਈ ਭਿਖਿਆ ਤੇ ਜੀਵਨ ਨਿਰਵਾਹ ਕਰਨਾ ਉਚਿਤ ਹੈ, ਜਾਂ ਫਿਰ ਫਲ ਤੇ ਜੜੀਆਂ ਖਾ ਕੇ ਜੀਵੇ। ਪਰ ਜੇ ਸੰਨਿਆਸੀ ਭਿਖਿਆ ਨਾਲ ਜੁੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਇੰਦਰੀ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜੁੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੰਨਿਆਸੀ ਦਾ ਜੀਵਨ ਵੈਰਾਗ, ਗਿਆਨ, ਅਤੇ ਸਾਧਨਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਹੀ ਉਹ ਪਰਮ ਮੁਕਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।