ਕੂਰ੍ਮਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਵਿਰਕਤ ਆਸ਼ਰਮੀ ਦਾ ਜੀਵਨ ਕਿਵੇਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਧਰਮ ਗੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਲੂਣ ਅਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਭੋਜਨ ਵਿੱਚ ਬਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਖਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਮਿੱਟੀ, ਘਾਹ, ਸਾਂਜਣਾ, ਅਤੇ ਸ਼ਲੇਸ਼ਮਾਤਕ ਰੁੱਖ ਦੇ ਫਲ ਵਰਤਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਗੇ ਫੁੱਲ ਜਾਂ ਫਲ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਕਿੰਨਾ ਵੀ ਤਕਲੀਫ਼ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ, ਨਹੀਂ ਲੈਣੇ। ਉਹ ਕਿਸੇ ਜੀਵ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਅਤੇ ਦਵੈਤ ਭਾਵ ਜਾਂ ਡਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਦਾ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਤਨੀ ਦੇ ਕੋਲ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ। ਜੇਕਰ ਉਹ ਇਹ ਵ੍ਰਤ ਤੋੜ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਉਸਨੂੰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜਾਂ ਨੂੰ ਵੇਦ ਪਾਠ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਉਹ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਆਸਰਾ ਬਣਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਦਾ ਦਾਨ ਦੇਣ ਲਈ ਤਤਪਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਅੱਗ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਇਕ ਥਾਂ ਵੱਸਦਾ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ ਨਿਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਪੱਥਰ ਜਾਂ ਕੰਕੜਾਂ ਉੱਤੇ ਸੰਯਮ ਨਾਲ ਸੁੱਤਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਜਾਂ ਇੱਕ ਸਾਲ ਲਈ ਕੁਝ ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਕਪੜੇ, ਪੱਤੇ, ਜੜ੍ਹਾਂ ਜਾਂ ਫਲ ਵਰਤ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪੀਸਣ ਲਈ ਪੱਥਰ ਵਰਤ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਸਿਰਫ ਕੁਦਰਤੀ ਪੱਕੇ ਹੋਏ ਫਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਚੌਥੇ ਪਹਰ ਜਾਂ ਅੱਠਵੇਂ ਪਹਰ ਇਕ ਵਾਰੀ ਖਾਣਾ ਖਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਪੱਖਵਾਰੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਉਬਲੇ ਜੌਂ ਦੀ ਖੀਰ ਖਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਵੈਖਾਨਸ ਮਾਰਗ ਅਨੁਸਾਰ, ਜੋ ਕੁਝ ਕੁਦਰਤ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਡਿੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਵਰਤਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਚਲਦਾ ਜਾਂ ਬੈਠਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕਦੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਅਡੋਲਤਾ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ। ਸਰਦੀ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਤਰ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨ ਕੇ ਆਪਣੀ ਤਪੱਸਿਆ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਉਹ ਇਕ ਪੈਰ ਤੇ ਖੜਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਡਿੱਗੇ ਪੱਤੇ ਖਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਸਖ਼ਤ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਅਥਰਵਸ਼ੀਰਸ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂਤ ਦੀ ਸਾਧਨਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਕਾਲੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਮ੍ਰਿਗਚਰਮਾ ਅਤੇ ਉੱਤੇ ਚਾਦਰ ਪਹਿਨਦਾ ਹੈ, ਗਲ ਵਿੱਚ ਚਿੱਟਾ ਜਨੇਊ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਅੱਗ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਘਰ-ਦੁਆਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲਾ ਤਪੋਧੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਘਰਵਾਲਿਆਂ, ਹੋਰ ਦੁਜਾ-ਜਨਮੀਆਂ ਅਤੇ ਵਨਵਾਸੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਕੇਵਲ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਦੀ ਖੋਹ ਜਾਂ ਮਿਟੀ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਭਿਖਿਆ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਦਿਆਵਾਂ, ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਅਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਬ੍ਰਹਮਨ ਦੀ ਹੋਮ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਵਿਗਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਉਮਰ ਦੇ ਚੌਥੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਉਹ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਯੋਗ ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ ਲੀਨ, ਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲਗਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵੇਲੇ ਉਹ ਸੰਨਿਆਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੇਕਰ ਵਿਪਰੀਤ ਕਰੇ ਤਾਂ ਉਹ ਡਿਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਰੱਖ ਕੇ, ਪਰਿਪੱਕਵ ਵਾਸਨਾਵਾਂ ਵਾਲਾ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਨ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਹੋਰ ਲੋਕ, ਜੋ ਕਰਮ ਛੱਡਦੇ ਹਨ, ਤਿੰਨ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਕੇਵਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਗਿਆਨ ਸੰਨਿਆਸੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੇਦ ਸੰਨਿਆਸੀ ਹੈ। ਜੋ ਮਹਾਨ ਯਜਨਾਂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਰਮ ਸੰਨਿਆਸੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਲਈ ਕੋਈ ਨਿਯਤ ਕਰਮ ਜਾਂ ਬਾਹਰੀ ਚਿੰਨ੍ਹ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਉਹ ਪੁਰਾਣਾ ਲੰਗੋਟ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨੰਗਾ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਸਦਾ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਸਦਾ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਰਲੇਪ ਅਤੇ ਨਿਰਵਾਸਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਨਾ ਉਹ ਮੌਤ ਦੀ ਆਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਲਾਲਸਾ।