ਕੂਰ੍ਮਪੁਰਾਣਮ੍

ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਸੁਭਾਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੁੜ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਣਾ ਪੈਂਦਾ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੋਤੇ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਥੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਅੱਗ ਨਾਲ ਮਿਲਕੇ ਵਨਵਾਸੀ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰੇ। ਵਨ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ, ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਜੋ ਅਨੁਸ਼ਾਸਿਤ ਹੈ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰੇ। ਜੋ ਕੁਝ ਭੋਜਨ ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਨਾਲ ਪਿਤਰਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ। ਘਰ ਤੋਂ ਭੋਜਨ ਲਿਆ ਕੇ, ਉਹ ਆਠ ਗੁਲਾਕ ਭੋਜਨ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸਵੈ-ਸੰਯਮ ਵਿੱਚ ਖਾਏ। ਉਹ ਸਦਾ ਸਵਾਧਿਆਇ ਕਰੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਨ ਵ੍ਰਤ ਰੱਖੇ। ਉਹ ਤਪੋਭੋਗੀ ਭੋਜਨ, ਸ਼ੁੱਧ ਭੋਜਨ ਜਾਂ ਸਬਜ਼ੀਆਂ, ਜੜ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਫਲਾਂ 'ਤੇ ਜੀਵਨ ਨਿਰਵਾਹ ਕਰੇ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆਵਾਨ ਰਹੇ ਅਤੇ ਦਾਨ-ਉਪਹਾਰ ਨਾ ਲਵੇ। ਉਹ ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਯਾਨਾਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਪਾਲੇ। ਉਹ ਯਥਾ-ਨਿਯਮ ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਹੋਮ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਢੰਗ ਨਾਲ ਅਰਪਿਤ ਕਰੇ। ਭੋਜਨ ਦੇ ਬਚੇ ਹੋਏ ਹਿੱਸੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਬਣਾਏ ਲੂਣ ਦਾ ਸੇਵਨ ਕਰੇ। ਉਹ ਮਿੱਟੀ, ਘਾਸ, ਸੇਜਣ ਅਤੇ ਸ਼ਲੇਸ਼ਮਾਤਕ ਰੁੱਖ ਦੇ ਫਲ ਵਰਤ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਕਿੰਨਾ ਵੀ ਪੀੜਤ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਗੇ ਫੁੱਲ ਜਾਂ ਫਲ ਨਾ ਲਵੇ। ਉਹ ਕਿਸੇ ਜੀਵ ਨੂੰ ਹਾਨੀ ਨਾ ਪਹੁੰਚਾਏ, ਦੁੰਦਵਾਂ ਅਤੇ ਡਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਰਹੇ। ਉਹ ਸਦਾ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਰਹੇ ਅਤੇ ਪਤਨੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਵੀ ਨਾ ਜਾਵੇ। ਜੇ ਉਹ ਇਹ ਵ੍ਰਤ ਤੋੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਸਾਰੀ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿਅਰਥ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦਿਆ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਆਸਰਾ ਬਣੇ ਅਤੇ ਸਦਾ ਦਾਨ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਲਗਿਆ ਰਹੇ। ਉਹ ਇਕ ਹੀ ਅੱਗ ਰੱਖੇ, ਕੋਈ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਵਾਸਥਾਨ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜਗ੍ਹਾ 'ਤੇ ਵੱਸੇ। ਉਹ ਪੱਥਰ ਜਾਂ ਕੰਕੜਾਂ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁੱਤੇ। ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਜਾਂ ਇਕ ਸਾਲ ਤੱਕ ਭੋਜਨ ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਕਪੜੇ, ਪੱਤੇ, ਜੜ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਫਲ ਵਰਤ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਪਿਸਣ ਲਈ ਪੱਥਰ ਵਰਤ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਸਿਰਫ ਕੁਦਰਤੀ ਪੱਕੇ ਹੋਏ ਫਲ ਖਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਚੌਥੇ ਪਹਿਰ ਜਾਂ ਅੱਠਵੇਂ ਪਹਿਰ ਵਿੱਚ ਇਕ ਵਾਰੀ ਭੋਜਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਇਕ ਵਾਰੀ ਜੌਂ ਦੇ ਖੀਰ ਦਾ ਭੋਜਨ ਕਰੇ। ਉਹ ਵੈਖਾਨਸ ਰੀਤੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਜੋ ਕੁਝ ਆਪੋ-ਆਪ ਹੀ ਡਿੱਗ ਪਵੇ, ਉਹੀ ਵਰਤੇ। ਉਹ ਖੜਾ ਰਹੇ ਜਾਂ ਬੈਠਾ ਰਹੇ, ਪਰ ਅਡੋਲਤਾ ਕਦੇ ਨਾ ਛੱਡੇ। ਸਿਆਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਗਿੱਲੇ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨ ਕੇ ਤਪੱਸਿਆ ਵਧਾਵੇ। ਉਹ ਇੱਕ ਪੈਰ 'ਤੇ ਖੜਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਡਿੱਗੇ ਪੱਤੇ ਖਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਸਖਤ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਨਿਰਵਾਹ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਅਥਰਵਸ਼ੀਰਸ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰੇ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂਤ ਦੀ ਸਾਧਨਾ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹੇ। ਉਹ ਕਾਲੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਮ੍ਰਿਗਚਰਮਾ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ, ਅਤੇ ਚਿੱਟਾ ਜਨੇਊ ਧਾਰਣ ਕਰੇ। ਉਹ ਅਗਨਿਹੀਨ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਿ-ਰਹਿਤ ਰਹੇ, ਮੋਖਸ਼ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲਾ ਤਪਸਵੀ ਹੋਵੇ। ਘਰ-ਵਾਲਿਆਂ, ਹੋਰ ਦੂਜੀ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਵਨਵਾਸੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਕੇਵਲ ਹੱਥ ਦੀ ਖੋਹ ਜਾਂ ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਬਰਤਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਭਿੱਖਾ ਲਵੇ। ਉਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਦਿਆਵਾਂ, ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਅਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਜਾਪ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਬ੍ਰਹਮ-ਹੋਮ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਉਥੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਵਿਗਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਚੌਥਾ ਹਿੱਸਾ ਉਹ ਵਿਰਕਤੀ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿੱਚ, ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਬਿਤਾਵੇ। ਉਹ ਯੋਗ ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹੇ, ਮਨ-ਸ਼ਾਂਤ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਠ ਰਹੇ।