ਕੂਰ੍ਮਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਹ ਵੱਡੀ ਮਿਹਰ ਵਾਲੀ ਕਥਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦਾਨ ਦੇ ਮਹੱਤਵ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਫਲਾਂ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸਮਝਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਯੋਗ ਪਾਤਰ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਛੁਡਵਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹੀ ਦਾਨ ਸਫਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਦਾਨ ਅਣੁਚਿਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਜਾਂ ਗਲਤ ਪਾਤਰ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਕੋਈ ਫਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਇਸ ਲਈ, ਦਾਨ ਸਦਾ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ, ਕਿਸੇ ਨੇਕ ਅਤੇ ਗਰੀਬ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਐਸਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਉਹ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਫਿਰ ਉਸਨੂੰ ਕੋਈ ਗ਼ਮ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੁੜ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ। ਗਰੀਬ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇਣ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਧੁਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਭੋਜਨ ਦਾ ਦਾਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਗਿਆਨ ਦਾ ਦਾਨ ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਉੱਚਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਗਿਆਨ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਨ ਦੇ ਆਵਾਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਦਾਨ ਸਿਰਫ਼ ਯੋਗ ਪਾਤਰ ਨੂੰ ਹੀ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਐਸਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਤਿ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਦਾਨ ਦੇਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਉਪਵਾਸ ਕਰਨਾ, ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ, ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਏਕਾਗ੍ਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਸੁਗੰਧ ਆਦਿ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਆਪ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਤੋਂ ਇਸ ਗੁਣਗਾਨ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਵਾਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੀਵਨ ਭਰ ਕੀਤੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਤੁਰੰਤ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਬੁਰੇ ਕਰਮਾਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਧਰਮ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੂੰ ਇਹ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੇ ਡਰਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰੇ ਘੜਿਆਂ ਨਾਲ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆ ਜਿਹਾ ਭਾਰੀ ਪਾਪ ਵੀ ਦੂਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਚਿੱਟੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਾ ਕੇ ਅਤੇ ਕਾਲੀ ਤਿਲ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਅਰਪਣ ਕਰਕੇ, ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮੇ ਹੋਏ (ਬ੍ਰਾਹਮਣ) ਆਪਣੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਸ਼ਿਵ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਕੇ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਸੱਤ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਤੁਰੰਤ ਨਾਸ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮੇ ਹੋਏ (ਬ੍ਰਾਹਮਣ) ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿੱਚ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਦਾਨੀ ਨੂੰ ਮੁੜ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲੈਣਾ ਪੈਂਦਾ। ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਪੈਰ ਧੋ ਕੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਤੇ ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅੰਮਾਵੱਸਿਆ ਦੇ ਦਿਨ, ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤ੍ਰਿਨੈਤ੍ਰ ਧਾਰੀ (ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ) ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਣ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿੱਚ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਿਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਜਨਾਰਦਨ, ਪ੍ਰਭੂ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਉਸ ਦਿਨ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੂੰ ਦਿਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਨੰਤ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਿਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਉਪਲਬਧ ਨਾ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਆਦਿ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਸਭ ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮੇ ਹੋਏ ਵਿਆਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜਿਸਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਨ ਦੀ ਤੇਜਸਵੀਤਾ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ; ਜਿਸਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਨ ਆਪ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ। ਜਿਸਨੂੰ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸਫਲਤਾ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਨਾਇਕ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ। ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਸੇ ਮੁਕਤੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਰਿ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ। ਉਸਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵੱਡੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਵਿਰੂਪਾਕ੍ਸ਼, ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਦੀ ਵੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ। ਜੋ ਲੋਕ ਭੋਗਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਭੂਤੇਸ਼ ਅਤੇ ਕੇਸ਼ਵ ਦੀ ਵੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਤਿਲ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਨਚਾਹੀ ਸੰਤਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਦੀਵਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਘਰ ਦਾ ਦਾਨੀ ਉੱਤਮ ਨਿਵਾਸ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਦਾਨੀ ਸਰਵੋਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਸੋਭਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਬੈਲ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰਣ ਵਾਲਾ ਵੱਡੀ ਦੌਲਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਗਾਂ ਦਾ ਦਾਨੀ ਵ੍ਰਧਨਾ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅੰਨ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਚਿਰ ਸਥਾਈ ਸੁਖ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਗਿਆਨ ਦਾ ਦਾਨੀ ਬ੍ਰਹਮਨ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਵਿਦਵਾਨ ਤੇ ਵੇਦ ਪਾਰੰਗਤ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੁਵਰਗ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਕਥਾ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਦਾਨ, ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਸਤਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।