ਕੂਰ੍ਮਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਧਰਮ ਦੇ ਮਰਯਾਦਾ-ਪੁਰਸ਼ੋਤਮ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਿਤਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਲਈ ਸ਼ਰਾਧ ਦਾ ਵਿਧਾਨ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਵਿਧੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਭੋਜਨ ਅਰਪਣ ਕਰਕੇ ਹੀ ਆਰੰਭ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਪਰ ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਵੱਖਰਾ ਪਿੰਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਿਤਰ-ਘਾਤੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹਰ ਰੋਜ਼ ਪਿਤਰ-ਕਰਮ ਦੀ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਲ ਵਾਲੇ ਘੜੇ ਨਾਲ ਭੋਜਨ ਅਰਪਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਦੀਵੀ ਨਿਯਮ ਹੈ ਜੋ ਹਰ ਸਾਲ ਨਿਭਾਉਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। ਜੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਕਰਤਵਿਆں ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਨਿਭਾਉਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੇ ਪਤਨੀ ਵੀ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਭਰਾ ਨੂੰ ਇਹ ਕਰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਦਾਨ ਆਦਿ ਕਰਤਵਾਂ ਪੂਰੇ ਕਰਕੇ, ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਏਕਾਗ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਧਰਮ-ਪੱਥ 'ਤੇ, ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਪਤੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਹੀ ਇਕਮਾਤ੍ਰ ਕਰਤਵ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਤਵ ਦੇ ਨਿਭਾਉਣ ਨਾਲ ਉਹ ਉਹ ਪਰਮ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਆਚਾਰੀਆਂ ਨੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਸਮਾਂ—ਹਰ ਪੱਖ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ, ਅਤੇ ਪੂਰਨਮਾਸੀ ਨੂੰ, ਤੇ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ, ਪਸ਼ੂ-ਬਲੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਰੁੱਤ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਹੋਮ ਕਰਕੇ ਵਿਧੀਆਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਵੇਂ ਅਨਾਜ, ਸ਼ਰਾਬ ਜਾਂ ਮਾਸ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦਾ। ਜੋ ਨਵੇਂ ਅਨਾਜ ਜਾਂ ਮਾਸ ਦੀ ਲਾਲਚ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੀ ਜਿੰਦ ਨੂੰ ਹੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਸਦਾ ਆਸ੍ਟਕਾ ਅਤੇ ਆਨਵਾਸ੍ਟਕਾ ਰੀਤਾਂ 'ਤੇ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਤਿੰਨ ਵਰਗਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਜੋ ਘਰਸਥ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਜੇ ਉਹ ਯਜ੍ਯ ਨਾ ਕਰਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਅਨੇਕ ਨਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਕੁੰਭੀਪਾਕ, ਵੈਤਰਨੀ ਅਤੇ ਤਲਵਾਰਾਂ ਵਾਲੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਉਹ ਚੰਡਾਲਾਂ ਦੇ ਘਰ ਜਾਂ ਸ਼ੂਦਰ ਦੀ ਕੋਖ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਪਵਿੱਤਰ ਮਨ ਨਾਲ ਅੱਗ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਕੇ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਸਦਾ ਅਗਨਿਹੋਤ੍ਰ ਯਜ੍ਯ ਨਾਲ ਨਿਰੰਤਰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਮੂਰਖ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨਾਲ ਗੱਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ, ਨਾਹ ਹੀ ਨਾਸਤਿਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨਾਲ। ਪਰ ਜੇ ਕੋਈ ਹੋਰ ਗਿਆਨ ਰੱਖਦਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸੋਮਾ ਪੀਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ। ਸੋਮਾ ਨਾਲ ਉਹ ਸੋਮ-ਲੋਕ ਦੇ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ। ਜਾਂ ਜੇ ਉਹ ਸਮਰੱਥ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਸੋਮਾ ਨਾਲ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ। ਧਰਮ ਸਿੱਧਾ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਹੈ; ਵੇਦ ਅਤੇ ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਕਰਮ ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਰੂਪ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਵੇਦ-ਕਰਮ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਵੇਦ-ਕਰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਵੇਦ ਅਤੇ ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਉਪਲਬਧ ਨਾ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੇ ਆਚਰਨ ਨੂੰ ਤੀਜਾ ਪ੍ਰਮਾਣ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹੀ ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਧਰਮ ਉਹੀ ਹੈ ਜੋ ਸਤਪੁਰਖਾਂ ਨੇ ਮੰਨਿਆ ਹੈ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਦਾ ਨਹੀਂ। ਇਕੋ ਥਾਂ ਤੋਂ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਥੋਂ ਹੀ ਧਰਮ ਦਾ ਗਿਆਨ ਵੀ। ਧਰਮ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਲਈ ਸਰਵੋਚ ਪ੍ਰਮਾਣ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ ਹੋਏ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਧਰਮ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣ 'ਤੇ ਪੂਰਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਸੁਣੋ, ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਉੱਚਤ ਧਰਮ ਅਤੇ ਜੀਵਨ-ਉਪਾਯਾਂ ਬਾਰੇ। ਉਧਾਰ-ਵਪਾਰ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਵਪਾਰ—ਇਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਹੀਂ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਅਪਾਤਕਾਲੀਨ ਉਪਾਯ ਹਨ; ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸੇ ਹੋਏ ਉਪਾਯ ਮੁੱਖ ਹਨ। ਉਧਾਰ-ਵਪਾਰ ਕਠੋਰ ਅਤੇ ਪਾਪੀ ਜੀਵਨ-ਉਪਾਯ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹੋ। ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ ਹੋਏ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਸੰਕਟ 'ਚ ਹੀ ਕਸ਼ਤਰੀ ਜੀਵਨ-ਉਪਾਯ ਅਪਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਖੇਤੀ ਕਰਨੀ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦੀ। ਜੇ ਲੋਕ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਣ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਭੁੱਲ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਜੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਪਣੇ ਲਈ ਕੇਵਲ ਤੀਹਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਹੀ ਖੇਤੀ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਕੋਈ ਪਾਪ ਨਹੀਂ। ਖੇਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਾਪੀ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਰਤਾ ਭਰ ਵੀ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਨਿਯਮ ਅਤੇ ਕਰਮ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਧਰਮ ਦੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਸਥਿਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਉੱਚਤ ਆਦਰਸ਼ਾਂ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।