ਕੂਰ੍ਮਪੁਰਾਣਮ੍

ਜਦੋਂ ਮਾਤਾ-ਪੱਖ ਦੇ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੀ ਵਾਧੂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਦ ਤਿੰਨ ਸ਼੍ਰਾਧ ਕਰਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਨਿਯਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਮਨ ਨੂੰ ਏਕਾਗ੍ਰ ਕਰਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਜਨੇਊ ਨੂੰ ਖੱਬੇ ਮੋਢੇ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਅਰਪਣਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਬੇਦੀਆਂ ਉੱਤੇ, ਮੂਰਤੀਆਂ ਉੱਤੇ ਜਾਂ ਦੁਜਜਨਮੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਸਮਝਦਾਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਇਹ ਤਿੰਨ ਸ਼੍ਰਾਧ ਨਿਭਾਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਜੇਕਰ ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਮਾਵਾਂ ਉਸਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ। ਹੇ ਦੁਜਜਨਮੀ ਵਿਚੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਜਦੋਂ ਘਰ ਵਿਚ ਮੌਤ ਜਾਂ ਨਵਾਂ ਜਨਮ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿਚ ਇਹ ਘਟਨਾ ਵਾਪਰੇ, ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਨਿਯਤ ਕਰਮ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਵਿਚ ਵੇਦ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਵੈਤਾਨ ਯਜ੍ਯ ਵੀ, ਇਸ ਸਮੇਂ, ਸੁੱਕੀ ਭੋਜਨ ਜਾਂ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਚੌਥੇ ਜਾਂ ਪੰਜਵੇਂ ਦਿਨ, ਜਿਵੇਂ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ, ਅੱਗ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਨਮ ਜਾਂ ਮੌਤ ਦੀ ਅਸ਼ੁਚਿਤਾ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਹੋਰ ਸਾਰੀਆਂ ਅਸ਼ੁਚਿਤਾਵਾਂ ਮੁੜ ਹਟ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਮੌਕਿਆਂ ਤੇ, ਨ੍ਹਾ ਕੇ ਸਭ ਨੂੰ ਛੂਹ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਪਰ ਮਾਂ, ਜੋ ਦਸ ਦਿਨ ਤੱਕ ਅਸ਼ੁਧ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਨਹੀਂ। ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਇੱਕ, ਦੋ ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ ਸਮੇਂ, ਜਾਂ ਚਾਰ, ਤਿੰਨ ਜਾਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਵਿਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਢੰਗ ਹੋਵੇ। ਚੌਥੇ ਦਿਨ, ਮਨੁ, ਜੋ ਸਾਰਿਆਂ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਸਵਾਮੀ ਹੈ, ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਮਨਮਾਨੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਮੌਤ ਦੀ ਅਸ਼ੁਚਿਤਾ ਮੌਤ ਤੱਕ ਬਣੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਪਨਯਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਅਸ਼ੁਚਿਤਾ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਤੱਕ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਦਸ ਦਿਨ ਤੱਕ। ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਕੋਲ ਕੋਈ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਚਿੰਨ੍ਹ ਨਾ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਹੜਿਆਂ ਦੇ ਦੰਦ ਨਿਕਲ ਆਏ ਹਨ, ਤੇ ਦੋਵੇਂ ਕੋਲ ਚਿੰਨ੍ਹ ਨਾ ਹੋਣ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਵੀ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਦੀ ਅਸ਼ੁਚਿਤਾ ਹੈ। ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਜਿਹੜੇ ਉਪਨਯਨ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਦੀ ਅਸ਼ੁਚਿਤਾ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ। ਮਾਂ ਦੀ ਅਸ਼ੁਚਿਤਾ ਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਦੱਸੀ, ਪਰ ਪਿਉ ਨੂੰ ਛੂਹ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਦਸ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ, ਜੇ ਭਰਾ ਕੋਲ ਪਵਿੱਤਰ ਚਿੰਨ੍ਹ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਅਸ਼ੁਚਿਤਾ ਇਕ ਦਿਨ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਹੜਿਆਂ ਕੋਲ ਚਿੰਨ੍ਹ ਨਹੀਂ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਕੱਪੜੇ ਬਦਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਦੀ ਅਸ਼ੁਚਿਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਜਿਹੜੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਿੰਨ੍ਹ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਇਕ ਰਾਤ ਦੀ ਅਸ਼ੁਚਿਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਹੜਿਆਂ ਕੋਲ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸਮਾਂ ਅਨਿਯਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਓਸ ਸਮੇਂ, ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਅਸ਼ੁਚਿਤਾ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਇਕੋ ਜੇਹੇ ਹਵਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਜਿੱਥੇ ਗਰਭਪਾਤ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਤੁਰੰਤ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਨਿਯਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਹੈ। ਹੋਰਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਦਿਨ, ਜਾਂ ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਮੌਤ ਕਿਸੇ ਐਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਹੋਈ ਹੋਵੇ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਪਾਪ ਇਕੱਠਾ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਅਸ਼ੁਚਿਤਾ ਅਗਲੇ ਕਰਮ ਨਾਲ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਐਸੇ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਅਸ਼ੁਚਿਤਾ ਪਿਛਲੇ ਕਰਮ ਨਾਲ ਵੀ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮਨੁੱਖ ਅੰਤਿਮ ਕਰਮ ਹੋਣ ਤੱਕ ਅਸ਼ੁਧ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜੇ ਚਾਹੋ, ਇੱਕ ਸਾਲ ਪਿੱਛੋਂ ਨ੍ਹਾਉਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਹੈ। ਪਰ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਤੇ ਹਰ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਤੁਰੰਤ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਇਕੋ ਜੇਹੇ ਹਵਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਪਤੀ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਲਈ ਹੀ ਹੈ। ਜੇ ਮੌਤ ਦੋ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ। ਦਾਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ, ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਸ ਰਾਤਾਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਹੈ। ਇਹੀ ਨਿਯਮ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਵੀ ਹੈ ਜਿਹੜੇ ਇਕੋ ਜੇਹਾ ਪਾਣੀ ਵਰਤਦੇ ਹਨ, ਜੇ ਮੌਤ ਜਾਂ ਜਨਮ ਦੀ ਅਸ਼ੁਚਿਤਾ ਆਵੇ। ਅਧਿਆਪਕ ਜਾਂ ਸਾਥੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਲਈ ਇਕ ਰਾਤ, ਧੀਆਂ ਦੇ ਘਰ ਤੋਂ ਦਿਤੇ ਜਾਂ ਉਥੇ ਮੌਤ ਹੋਣ ਤੇ ਪਿਤਾ ਲਈ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ, ਅਧਿਆਪਕ, ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ, ਉਪ-ਅਧਿਆਪਕ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਲਈ ਇਕ ਦਿਨ ਦੀ ਅਸ਼ੁਚਿਤਾ ਨਿਯਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਨਮ, ਮੌਤ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀਆਂ ਵਿਚ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਅਤੇ ਅਸ਼ੁਚਿਤਾ ਦੇ ਨਿਯਮ ਬਹੁਤ ਵਿਧਾਨ ਅਤੇ ਵਿਵਸਥਿਤ ਹਨ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਜੀਵਨ ਜੀਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।