ਪੱਛਮੀ ਪਾਸੇ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਵੈਰੂਪ ਅਤੇ ਅਤਿਰਾਤ੍ਰ ਨਾਮ ਦੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਰੂਪ ਰਚੇ। ਫਿਰ ਉੱਤਰੀ ਪਾਸੇ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਨੁਸ਼ਟੁਭ ਅਤੇ ਸਵੈਰਾਜ ਰਚੇ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਚਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਅਚਲ, ਦੋਵੇਂ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਜਿੰਦਾਂ ਬਣਾਈਆਂ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵ—ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਅਤੇ ਨਾਸਵੰਤ, ਅਡਿੱਗ ਅਤੇ ਚਲਾਇਤ—ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹੀ ਰਚੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਹ ਜੀਵ, ਵਾਰ ਵਾਰ ਰਚੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਆਖਿਰਕਾਰ ਮੁੜ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਿਚ ਹੀ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕਰਤਾ ਆਪ ਹੀ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਕਰਤੱਬ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਇਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਵੇਦ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਉਪਜਾਏ। ਰਾਤ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਉਹ ਅਜਨਮਾ ਪ੍ਰਭੂ ਮੁੜ ਉਹੀ ਜੀਵ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਜੁਗਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹੀ ਜੀਵ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਫਿਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਇਹ ਜੀਵ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਰਚੇ, ਵਾਧੇ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਦੇਸ਼ ਦੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਬੁੱਧੀ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਰਜਸ ਅਤੇ ਸਤ੍ਵ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਅਨੁਸਾਰ ਘੇਰ ਕੇ, ਤੇ ਤਮਸ ਨੂੰ ਦਬਾ ਕੇ, ਇਕ ਜੋੜਾ ਜਨਮਿਆ। ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਹੀ ਉਜਲਾ ਰੂਪ ਹਟਾ ਲਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਅੱਧੇ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਇਕ ਇਸਤਰੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪੁਰਖ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਵਿਰਾਜ ਸੀ, ਰਚਿਆ। ਉਹ ਇਸਤਰੀ ਆਪਣੀ ਮਹਾਨਤਾ ਨਾਲ ਅਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੋ ਗਈ ਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋ ਗਈ। ਵਿਰਾਜ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ, ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਅਪ੍ਰਗਟ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਮਹਿਲਾ, ਜੋ ਸਤ ਰੂਪਾ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੇ ਘੋਰ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ। ਵਿਰਾਜ ਤੋਂ ਸਤ ਰੂਪਾ ਨੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮ ਦਿੱਤੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਮਨੁ ਨੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਪ੍ਰਸੂਤੀ ਦਾ ਵਿਵਾਹ ਦਕ੍ਸ਼ ਨਾਲ ਕਰਵਾਇਆ। ਯਜ੍ਯ ਅਤੇ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਪਾਲਿਆ, ਉਹ ਸ੍ਵਾਇੰਭੂਵ ਮਨੁ ਦੇ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਯਾਮਾ ਕਹਾਏ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਧੀਆਂ ਵੀ ਰਚੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਇਹ ਹਨ: ਬੁੱਧੀ, ਲੱਜਾ, ਵਪੁ, ਸ਼ਾਂਤੀ, ਸਿੱਧੀ, ਕੀਰਤੀ, ਤੇ ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਛੋਟੀਆਂ, ਸੁੰਦਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਗਿਆਰਾਂ ਹੋਰ ਧੀਆਂ ਹੋਈਆਂ: ਸੰਤਤੀ, ਅਨਸੂਯਾ, ਊਰਜਾ, ਸ੍ਵਾਹਾ ਅਤੇ ਸ੍ਵਧਾ। ਪੁਲਸਤਯ, ਪੁਲਹ, ਅਤੇ ਕ੍ਰਤੁ—ਧਰਮ ਦੇ ਮਹਾਨ ਗਿਆਨੀ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਧੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਖਿਆਤੀ ਆਦਿਕ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਬਣਾਇਆ। ਧ੍ਰਿਤੀ ਤੋਂ ਨਿਯਮ ਪੁੱਤਰ ਹੋਇਆ; ਤੁਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਸੰਤੋਸ਼ ਜਨਮਿਆ। ਕ੍ਰਿਆ ਤੋਂ ਦੰਡ ਅਤੇ ਸਮਯ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ। ਲੱਜਾ ਤੋਂ ਵਿਨਯਾ, ਵਪੁ ਤੋਂ ਵਿਅਵਸਾਯਕ, ਤੇ ਕੀਰਤੀ ਤੋਂ ਯਸ਼ਸ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਧਰਮ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਧਰਮ ਦੀ ਇਹ ਸੁਖਦਾਈ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਹੈ, ਉਹ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਨਿਕ੍ਰਿਤੀ ਅਤੇ ਅਨ੍ਰਿਤਾ ਤੋਂ ਭਯ ਅਤੇ ਨਰਕ ਜਨਮੇ। ਭਯ ਤੋਂ ਮਾਇਆ ਅਤੇ ਮ੍ਰਿਤਿਉ, ਜੋ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ। ਮ੍ਰਿਤਿਉ ਤੋਂ ਰੋਗ, ਬੁਢਾਪਾ, ਦੁੱਖ, ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਨ ਕੋਈ ਪਤਨੀ ਹੈ, ਨ ਪੁੱਤਰ; ਇਹ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਹਨ। ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਇਹ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ।