ਉਸ ਸਮੇਂ, ਜਦੋਂ ਰਾਤ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਲੋਕ ਦਿਨ ਤੇ ਰਾਤ ਦੇ ਵਿਚਲੇ ਰੂਪ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਦ ਉਸ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਮਨੁੱਖੀ ਰੂਪ ਵਿਚ ਰਜੋ ਗੁਣ ਨਾਲ ਘੇਰੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਜਨਮ ਲਏ। ਉਸ ਮਹਾਨ ਚਮਕ ਨੂੰ, ਹੇ ਮੁਨਿਓ, "ਸਵੇਰ ਦੀ ਲਾਲੀ" (ਉਸ਼ਾ) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਫਿਰ ਤਾਮਸਿਕ ਤੇ ਰਾਜਸੀ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਤੋਂ ਜੋ ਪੁੱਤਰ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ, ਉਹ ਤਾਮਸਿਕ ਅਤੇ ਰਾਜਸੀ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਭਟਕਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਜੀਵ ਸਨ। ਫਿਰ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਹੋਰ ਜੀਵ ਰਚੇ, ਜੋ ਰਜਸ ਅਤੇ ਤਮਸ ਦੋਹਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਕੁਝ ਜੀਵ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਬਣਾਏ, ਤੇ ਕੁਝ ਆਪਣੇ ਪੇਟ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਕੀਤੇ। ਉਸ ਦੇ ਵਾਲਾਂ ਵਿਚੋਂ ਜੰਗਲਾਂ ‘ਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀਆਂ ਫਲ ਖਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਜਨਮੀਆਂ। ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਸ ਨੇ ਯਜਨਾਂ ਵਿਚ ਅਗਨਿਸ਼ਟੋਮ ਯਜਨ ਬਣਾਇਆ। ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ ਦੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਤੋਂ, ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਿਹਤ ਸਾਮਨ ਅਤੇ ਉਕਥ ਰਚੇ। ਪੱਛਮੀ ਪਾਸੇ ਤੋਂ, ਵੈਰੂਪ ਅਤੇ ਅਤਿਰਾਤ੍ਰਾ ਬਣਾਏ। ਉੱਤਰੀ ਪਾਸੇ ਤੋਂ, ਅਨੁਸ਼ਟੁਭ ਅਤੇ ਸਵੈਰਾਜਾ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ, ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਹਨ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਦ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਚਲ ਅਤੇ ਅਚਲ—ਦੋਹਾਂ ਕਿਸਮ ਦੇ ਜੀਵ ਬਣਾਏ। ਇਹ ਜੀਵ, ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਅਤੇ ਨਾਸ਼ਵਾਨ, ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਅਡਿੱਗ, ਵਾਰ ਵਾਰ ਰਚੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਉਸ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਉਸ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋਣਾ, ਉਸ ਰਚਨਹਾਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਆਪ ਹੀ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਕਰਤੱਬ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਦ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਰਚਿਆ। ਰਾਤ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਅਜਨਮੀ ਪ੍ਰਭੂ ਉਹੀ ਜੀਵ ਮੁੜ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਯੁੱਗ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਸ ਵੱਡੇ ਗਿਆਨੀ ਦੁਆਰਾ ਉਤਪੰਨ ਕੀਤੇ ਜੀਵ ਵਧੇ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਉਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਬੁੱਧੀ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਰਜਸ ਅਤੇ ਸਤਵ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਲਪੇਟ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਵ ਅਨੁਸਾਰ, ਫਿਰ, ਜਦ ਤਮਸ ਦਬ ਗਿਆ, ਇੱਕ ਜੋੜਾ ਜਨਮਿਆ। ਤਦ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਹੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਰੂਪ ਹਟਾ ਲਿਆ। ਆਪਣੇ ਅੱਧੇ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਇੱਕ ਔਰਤ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪੁਰਖ, ਵਿਰਾਜ਼, ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਮਹਿਲਾ, ਆਪਣੇ ਮਹਾਨਤਾ ਨਾਲ ਆਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਹੋ ਗਈ। ਵਿਰਾਜ਼ ਪੁਰਖ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ, ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਬਣਿਆ ਜੋ ਅਪ੍ਰਗਟ ਤੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਦੇਵੀ, ਸ਼ਤ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੀ, ਘੋਰ ਤੇ ਕਠਿਨ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਈ। ਉਸ ਤੋਂ, ਸ਼ਤ ਰੂਪਾ ਨੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਮਨੂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਪ੍ਰਸੂਤੀ ਦਾ ਵਿਵਾਹ ਦੱਖ ਨਾਲ ਕਰਵਾਇਆ। ਯਜ्ञ ਅਤੇ ਦਕਸ਼ਿਣਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਪਾਲਨਾ ਹੋਈ, ਉਹ ਸਵਾਯੰਭੁਵ ਮਨੁ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਯਾਮਾ ਕਹਾਏ। ਉਸ ਨੇ ਕੁਝ ਧੀਆਂ ਵੀ ਰਚੀਆਂ—ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ: ਬੁੱਧੀ, ਲੱਜਾ, ਵਪੁ, ਸ਼ਾਂਤੀ, ਸਿੱਧੀ, ਕੀਰਤੀ, ਤੇ ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਛੋਟੀਆਂ, ਸੁੰਦਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਗਿਆਰਾਂ ਹੋਰ ਧੀਆਂ ਹੋਈਆਂ: ਸੰਤਤੀ, ਅਨਸੂਯਾ, ਊਰਜਾ, ਸ੍ਵਾਹਾ ਅਤੇ ਸ੍ਵਧਾ। ਪੂਲਸਤਿਆ, ਪੂਲਹ, ਤੇ ਕ੍ਰਤੁ—ਧਰਮ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਗਿਆਤਾ—ਇਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਖਿਆਤੀ ਆਦਿ ਧੀਆਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੀ ਰਚਨਾ ਦੀ ਲੀਲਾ, ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲੀ, ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ, ਯੁਗਾਂ ਤੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇਂਦੀ ਰਹੀ।