ਕੂਰ੍ਮਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਧਰਮ ਦੀ ਮਹੱਤਾ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਨੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਮਰਥ ਅਨੁਸਾਰ ਲੋੜਵੰਦਾਂ ਨੂੰ ਲਾਲਚ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਭੋਜਨ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰੇ। ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਜਣਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਬੈਠ ਕੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਭੋਜਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਦੇ ਵੀ ਖਾਣੇ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਮੋਹ-ਮਾਇਆ ਵਿਚ ਫਸ ਕੇ ਇਹ ਉਪਦੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ, ਉਹ ਜਨਮਾਂ ਜਨਮਾਂ ਤੱਕ ਪਸ਼ੂਆਂ ਵਿਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ, ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਏਕਾਂਤ ਵਿਚ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਰਕਾਂ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਅਤੇ ਸੂਰ ਬਣ ਕੇ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਭੋਜਨ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਉੱਚਤਮ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਵੀ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਵਿਅਕਤੀ ਸ਼ੁੱਧ ਆਸਨ 'ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ, ਪੈਰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਮੁੰਹ ਕਰਕੇ ਭੋਜਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਸੰਪੰਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਮੁੰਹ ਕਰਕੇ ਸਤਿਆਚਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮਨੁ, ਜੋ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਹਨ, ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਤਰੀਕਾ ਵਰਤਣ ਨਾਲ ਇਹ ਉਪਵਾਸ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। ਭੋਜਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਚੁੱਕ ਕੇ ਮੂੰਹ ਗੀਲਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਗੁੱਸੇ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਪੰਜ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨਾਲ ਭੋਜਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। 'ਤੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦਾ ਆਵਰਨ ਹੈਂ' ਇਹ ਮੰਤਰ ਉਚਾਰ ਕੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਛਿੜਕਾਅ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਾਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਵਿਆਨ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਅਰਪਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣ ਲਿਆ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਇਹ ਅਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮਨ ਵਿੱਚ ਪਰਮਾਤਮਾ, ਆਤਮਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਮੁਹ ਧੋ ਕੇ, 'ਇਹ ਗਾਂ ਹੈ' ਮੰਤਰ ਉਚਾਰ ਕੇ ਮੁਹ ਮੁੜ ਧੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। 'ਤੂੰ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਦੀ ਗੰਢ ਹੈਂ' ਮੰਤਰ ਉਚਾਰ ਕੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਛੂਹਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹੱਥ ਉੱਤੇ ਪਾਣੀ ਟਪਕਾ ਕੇ, ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਕੇ, ਓਅੰਕਾਰ ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਨਾਲ ਜੋੜਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਤਰੀਕਾ ਅਪਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਦੋ ਭੋਜਨਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਅਤੇ ਖਾਸ ਕਰ ਕੇ ਗੋਧੂਲੀ ਵੇਲੇ, ਇਹ ਰੀਤਿ ਅਪਣਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਗ੍ਰਹਣ ਦੇ ਸਮੇਂ ਭੋਜਨ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਪਰ ਜਦੋਂ ਗ੍ਰਹਣ ਮੁਕ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਨ੍ਹਾ ਲਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਦ ਹੀ ਖਾਣਾ ਚੰਗਾ ਹੈ। ਜੇ ਗ੍ਰਹਣ ਮੁਕਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂ ਸੂਰਜ ਜਾਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਡੁੱਬੇ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਦੇਖ ਕੇ ਹੀ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਕਦੇ ਵੀ ਕੁਰੋਧ ਜਾਂ ਮਨ ਦੀ ਅਸ਼ਾਂਤੀ ਵਿਚ ਯਜ्ञ ਦੇ ਬਚੇ ਹੋਏ ਭੋਜਨ ਦਾ ਸੇਵਨ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਪਾਠ-ਪੁਸਤਕ ਸਿਰਫ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਲਈ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨਿਰਫਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਜੁੱਤੀ ਪਾ ਕੇ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਸੁਰ ਸਮਾਨ ਹੈ। ਟੁੱਟੇ ਆਸਨ 'ਤੇ, ਲੇਟ ਕੇ ਜਾਂ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ ਭੋਜਨ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਅਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਕੇ ਘਿਉ ਨਹੀਂ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਛੂਹਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ, ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਆਸਮਾਨ ਹੇਠਾਂ, ਜਾਂ ਮੰਦਰ ਆਦਿ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਭੋਜਨ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਜੁੱਤੀ ਪਾ ਕੇ ਘਰੋਂ ਬਾਹਰ ਜਾ ਕੇ, ਹੱਸਦੇ ਜਾਂ ਰੋਦੇ ਹੋਏ ਭੋਜਨ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਵੈਦਿਕ ਅਰਥ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣਾਂ ਨਾਲ ਸਮਝੇ। ਬੈਠ ਕੇ, ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਮੁੱਖ ਕਰਕੇ, ਗਾਯਤਰੀ ਮੰਤਰ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਸਭ ਕਰਤਵਿਆਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੂਦ੍ਰ ਸਮਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਰਾਤ ਨੂੰ ਨੌਕਰਾਂ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਜਾਂ ਸੁੱਕੇ ਪੈਰ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਸੌਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਣੁਚਿਤ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਆਸਮਾਨ ਹੇਠਾਂ, ਨੰਗਾ, ਅਸ਼ੁੱਧ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਥਾਂ ਤੇ ਆਸਨ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਸੌਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਅਨੁਵਰਸ਼ਾ ਜਾਂ ਪਲਾਸ਼ ਦੀ ਲੱਕੜ ਦੇ ਪਲੰਗ 'ਤੇ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਸੌਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਨਿਯਮਤ ਕਰਤਵਿਆਂ ਦਾ ਫਲ ਮੋਖਸ਼ ਹੈ। ਜੋ ਇਹ ਨਿਯਮ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ, ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਨਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਾਂ ਦੀ ਜੋਨ ਵਿਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹਰ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਭ ਕਰਮ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਲਈ ਕਰੇ। ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਭੋਜਨ ਅਰਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਭੋਗ ਅਤੇ ਮੋਖਸ਼ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਦੁਪਹਿਰ ਸਮੇਂ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ, ਸ਼ੁੱਧ ਮਾਸ ਨਾਲ ਇਹ ਕਰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ।