ਕੂਰ੍ਮਪੁਰਾਣਮ੍

ਸੰਤ ਜਨ ਸਦਾ ਸਵੇਰੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇਸ਼ਨਾਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਕੰਮ ਨਾ ਕਰੇ। ਸਵੇਰੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਯਜਨ ਜਾਂ ਪਾਠ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਅਤਿ ਆਵਸ਼ਕ ਹੈ। ਇਸ਼ਨਾਨ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕੇ ਵੀ ਵਰਨਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਭੀਨੇ ਵਸਤ੍ਰ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਨਾ ਕਾਪਿਲਿਕ ਸ਼ੁੱਧੀ ਹੈ। ਗਿਆਨੀਆਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਸਮਰਥ ਅਨੁਸਾਰ ਬ੍ਰਾਹਮਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਤਰੀਕੇ ਅਪਣਾਵੇ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਾਰੁਣ ਅਤੇ ਯੋਗਿਕ ਇਸ਼ਨਾਨ ਵੀ ਛੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਆਗਨੇਯ ਇਸ਼ਨਾਨ—ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਪੈਰ ਤੋਂ ਸਿਰ ਤੱਕ ਰਾਖ ਨਾਲ ਮਲ ਕੇ ਸਾਫ਼ ਕਰਨਾ। ਧੁੱਪ ਅਤੇ ਮੀਂਹ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਦਿਵ੍ਯ ਇਸ਼ਨਾਨ ਹੈ। ਯੋਗਿਕ ਇਸ਼ਨਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਧਿਆਨ ਰੂਪ ਹੈ। ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਉਹ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜੋ ਮਨ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰੇ। ਭੋਜਨ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਦਾਤਨ ਨੂੰ ਧੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਦਾਤਨ ਮੱਧੀ ਉਂਗਲੀ ਵਰਗਾ ਮੋਟਾ ਅਤੇ ਬਾਰਾਂ ਉਂਗਲਾਂ ਲੰਬਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਅਪਾਮਾਰਗ, ਬਿਲਵ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਕਰਵੀਰ ਦੀ ਦਾਤਨ ਵਰਤਣ ਦੀ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਦਿਨ ਲਈ ਦਾਤਨ ਛੱਡ ਕੇ, ਨਿਯਮ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਨੂੰ ਚਬਾਏ। ਧੋ ਕੇ, ਤੋੜ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸਾਫ਼ ਥਾਂ 'ਤੇ ਫੈਂਕ ਦੇਵੇ। ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸਦਾ ਆਚਮਨ ਮੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਾਚਾਲਤਾ 'ਤੇ ਸੰਯਮ ਰੱਖ ਕੇ ਦੁਬਾਰਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਾਣੀ ਸ਼ੁੱਧ ਹੈ, ਵਿਆਹ੍ਰਿਤੀਆਂ, ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ, ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਵਾਰੁਣ ਮੰਤਰਾਂ ਨਾਲ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰੇ। ਤਿੰਨ ਤਰੀਕੇ ਦੇ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਕਰਕੇ, ਸੰਧਿਆ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਦੀ ਆਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਦਿਵ੍ਯ ਸ਼ਕਤੀ, ਤਿੰਨ ਤੱਤਾਂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਊਰਜਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਸਦਾ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮੁੱਖ ਕਰਕੇ ਸੰਧਿਆ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਹੋਰ ਕੁਝ ਕਰੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਫਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਪੁਰਾਤਨ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੰਧਿਆ ਦੀ ਪੂਜਾ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਗਏ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਸੰਧਿਆ ਦਾ ਆਦਰ ਛੱਡ ਦੇਵੇ, ਉਹ ਅਨੇਕ ਨਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਯੋਗ ਰੂਪ ਸਰਵੋਚ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਵਿਦਵਾਨ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮੁੱਖ ਕਰਕੇ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਕੇ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਮੰਤਰ ਪੜ੍ਹਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਰਿਗ, ਯਜੁਰ, ਅਤੇ ਸਾਮ ਵੇਦ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੰਤਰਾਂ ਨਾਲ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਨ, ਉਹ ਮੰਤਰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਪਵਿੱਤਰ ਮਾਟੀ 'ਤੇ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰੇ। "ਹੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ! ਹੇ ਸੂਰਜ! ਹੇ ਬ੍ਰਹਮ ਰੂਪ! ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।" "ਹੇ ਕਪਾਰਦਿਨ! ਮੈਂ ਵੱਡੀ ਮਹਾਨਤਾ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।" "ਹੇ ਰੁਦ੍ਰ! ਹੇ ਸੂਰਜ! ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਰਣ ਆਇਆ ਹਾਂ।" "ਹੇ ਰੁਦ੍ਰ! ਨਮਸਕਾਰ, ਨਮਸਕਾਰ; ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਰਣ ਆਇਆ ਹਾਂ।" "ਹੇ ਅੰਬਿਕਾ ਦੇ ਸਵਾਮੀ! ਹੇ ਉਮਾ ਦੇ ਸਵਾਮੀ! ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।" "ਹੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਵਾਲੇ! ਹੇ ਭਰਗ! ਹੇ ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ! ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।" "ਹੇ ਵਜਰਧਾਰੀ! ਹੇ ਤ੍ਰਿਆੰਬਕ! ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।" "ਹੇ ਸੋਨੇ ਵਰਗਾ! ਜੋ ਘਰ ਵਿੱਚ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।" "ਹੇ ਸਭ ਦੇ ਸਵਾਮੀ! ਹੇ ਭਿਆਨਕ! ਜੋ ਪੁਰਖ ਅਤੇ ਸਤ੍ਰੀ ਦੋਵੇਂ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।" "ਹੇ ਉਗਰ! ਹੇ ਸਭ ਦੇ ਸੇਵਕ! ਮੈਂ ਸਦਾ ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਰਣ ਆਇਆ ਹਾਂ।" ਸਵੇਰੇ ਅਤੇ ਦੁਪਹਿਰ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।