ਕੂਰ੍ਮਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਵਾਰ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਦੋਜਾਤੀ (ਦੁਬਾਰਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬ੍ਰਾਹਮਣ) ਨੂੰ ਧਰਮ ਦੇ ਮਾਰਗ ’ਤੇ ਚੱਲਣ ਲਈ ਖਾਸ ਆਚਾਰ ਸਿੱਖਾਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ ਕਿ ਜੇ ਕੋਈ ਦੋਜਾਤੀ ਉਦੁੰਬਰ ਦਾ ਫਲ ਜਾਂ ਲੌਕੀ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਧਰਮ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕੱਚਾ ਮਾਸ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਚੜ੍ਹਾਵਾ ਜਾਂ ਹੋਮ ਦੀ ਆਹੁਤੀ, ਇਹ ਸਭ ਖਾਣ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਨੀਪਾ, ਕਪਿੱਠ ਅਤੇ ਪਲੱਖ ਦਾ ਫਲ ਵੀ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਤਿਆਗਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਰਾਤ ਨੂੰ ਤਿਲਾਂ ਵਾਲਾ ਦਹੀਂ ਖਾਣਾ ਵੀ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਖਾਣਾ ਜੇ ਕੁਝ ਗਲਤ ਕਾਰਜ ਕਰਕੇ, ਕੁਦਰਤੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਅਸ਼ੁੱਧ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰਕੇ ਖਰਾਬ ਹੋ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਨਹੀਂ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਕੁੱਤੇ ਨੇ ਜੋ ਖਾਣਾ ਸੂੰਘ ਲਿਆ ਹੋਵੇ, ਦੁਬਾਰਾ ਪਕਾਇਆ ਹੋਇਆ ਜਾਂ ਚੰਡਾਲ ਨੇ ਦੇਖ ਲਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਵੀ ਤਿਆਗਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਭੋਜਨ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਨਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਬੇਕਾਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਬਚਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸਦਾ ਤਿਆਗਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਖਾਣਾ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਸੂੰਘ ਲਿਆ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਕੋੜ੍ਹੀ ਨੇ ਛੂਹ ਲਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਵੀ ਨਹੀਂ ਖਾਣਾ। ਜੇ ਕੋਈ ਗੰਦੇ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨ ਕੇ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਛੂਹ ਲਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਭੋਜਨ ਵੀ ਤਿਆਗੋ। ਮਨੁ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ ਕਿ ਭੇਡ ਦਾ ਦੁੱਧ ਜਾਂ ਨਵੇਂ ਬਛੜੇ ਵਾਲੀ ਮਾਵਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ ਵੀ ਨਹੀਂ ਪੀਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਕੁਝ ਪੰਛੀਆਂ—ਕਰਲ, ਚਕੌਰਾ, ਜਾਲੀ ਵਾਲਾ ਪੰਛੀ ਜਾਂ ਕੋਕਿਲ—ਇਹ ਵੀ ਨਹੀਂ ਖਾਣੇ। ਕਬੂਤਰ, ਟੀਟਰ ਜਾਂ ਪਿੰਡ ਦਾ ਮੁਰਗਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਖਾਣਾ। ਗਿੱਦੜ, ਬਾਂਦਰ ਜਾਂ ਗਧਾ, ਇਹ ਵੀ ਨਹੀਂ ਖਾਣੇ। ਇਹ ਨਿਯਮ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਵੀ ਹਨ। ਪਰ ਮਨੁ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ ਕਿ ਪੰਜ ਨਖ ਵਾਲੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਖਾਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰਕੇ, ਨਾ ਕਿ ਹੋਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ। ਵਾਧਰੀਣ ਪੰਛੀ, ਸਾਰਸ ਅਤੇ ਮਛੀ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਹੰਸ, ਇਹ ਵੀ ਜੇ ਜਿੱਤ ਲਏ ਜਾਣ ਤਾਂ ਖਾਧੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਮੱਛੀਆਂ ਵੀ ਖਾਣ ਯੋਗ ਮੰਨੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਪਰ ਇਹ ਸਾਰੇ ਨਿਯਮ ਤਦੋਂ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਖਤਰਾ ਹੋਵੇ, ਦਵਾਈ ਲਈ, ਅਸਮਰਥਤਾ ਵਿੱਚ, ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਜਾਂ ਯਜਨਾ ਲਈ। ਫਿਰ ਵੀ, ਜਿੰਨੇ ਵਾਲ ਹਨ ਕਿਸੇ ਪਸ਼ੂ ਦੇ, ਉੱਨੇ ਹੀ ਨਰਕ ਉਸ ਦੇ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਦੋਜਾਤੀਆਂ ਲਈ ਮਦਿਰਾ ਪੀਣਾ ਸਦਾ ਤਿਆਗਣਯੋਗ ਹੈ। ਜੇ ਉਹ ਮਦਿਰਾ ਪੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਕਰਤਵਿਆਂ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਜੋਗ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਜਦ ਤੱਕ ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛੱਡ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ, ਉਹ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਜੇ ਕੋਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨਿਸ਼ਿਧ ਪਦਾਰਥ ਪੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਰੌਰਵ ਨਰਕ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਕਿਹੜੀਆਂ ਕਰਤੂਤਾਂ ਨਾਲ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ ਕਿ ਹਰ ਰੋਜ਼, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਨਿਯਮਤ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਮਨ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸਿਮਰਨ ਕਰੇ, ਜੋ ਸਰੀਰਕ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਪਵਿੱਤਰ ਦਰਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਸਵੇਰੇ ਦਾ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸਵੇਰੇ ਦਾ ਇਸ਼ਨਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਕੋਈ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਸਵੇਰੇ ਦੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਨਾਲ ਪਾਪ ਧੋਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਯਜਨਾ ਅਤੇ ਪਾਠ ਲਈ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। ਗਿੱਲੇ ਕੱਪੜੇ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਸਾਫ ਕਰਨਾ ਕਾਪਿਲਿਕ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਮਝਦਾਰ ਲੋਕ ਬ੍ਰਾਹਮ, ਆਦਿ ਹੋਰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਵੀ ਸਮਰਥ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਾਰੁਣ ਅਤੇ ਯੋਗਿਕ ਇਸ਼ਨਾਨ ਵੀ ਛੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਮੰਨੇ ਗਏ ਹਨ। ਆਗਨੇਯ ਇਸ਼ਨਾਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ ਸਿਰ ਤੱਕ ਭਸਮ ਨਾਲ ਮਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵੀ ਇੱਕ ਤਰੀਕਾ ਹੈ। ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਅਤੇ ਮੀਂਹ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਦੈਵੀ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਯੋਗਿਕ ਇਸ਼ਨਾਨ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਧਿਆਨ ਰਾਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਧਰਮ ਦੇ ਮਾਰਗ, ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੇ ਨਿਯਮ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦੀ ਮਹੱਤਾ ਬਿਆਨ ਕੀਤੀ।