ਕੂਰ੍ਮਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ, ਸਾਧਾਰਣ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਧਾਰ ਹੇਠਾਂ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ—ਸੱਤਵੀਂ ਰਚਨਾ ਹੋਈ। ਨੌਂਵੀਂ ਰਚਨਾ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਸੀ; ਇਹ ਦੋ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਆਂ ਹਨ: ਕੁਦਰਤੀ ਅਤੇ ਬਦਲੀ ਹੋਈ। ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਿਰਤਾਜ, ਮੁੱਖ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਆਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਬੁੱਧੀ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਹੋਈਆਂ। ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਰਭੂ ਅਤੇ ਸਨਤਕੁਮਾਰਾ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਪ੍ਰਭੂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹੇ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸੋਚ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵੱਲ ਨਹੀਂ ਲਾਈ। ਪਰ, ਉੱਚਤਮ ਕਰਤਾਰ ਦੀ ਮਾਇਆ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ, ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਗਏ। ਨਾਰਾਇਣ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਯੋਗੀ ਹੈ, ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਮਾਹੱਤਮ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਤਪ ਕਰ ਰਹੇ ਸੀ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਨੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਅੰਸੂਆਂ ਦੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਡਿੱਗੀਆਂ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਅੰਸੂਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਮਹਾਦੇਵ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ, ਜੋ ਨੀਲੇ ਅਤੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੇ ਆਸਰੇ ਹਨ। ਉਹ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਹਨ, ਉੱਚਤਮ ਪ੍ਰਭੂ ਹਨ, ਅਤੇ ਗਿਆਨੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਮਾਹੱਤਮ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਜਟਾਧਾਰੀ, ਨਿਰਭੀਤ, ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਨੀਲੇ ਅਤੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੇ ਹਨ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਮਹਾਦੇਵ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਾਂਗਾ; ਤੁਸੀਂ ਅਸ਼ੁਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰੋ।” ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹਨ: ਦਰਿਆ, ਸਮੁੰਦਰ, ਪਹਾੜ, ਰੁੱਖ, ਅਤੇ ਜੜੀਆਂ-ਬੂਟੀਆਂ; ਪੱਖਵਾਰੇ, ਮਹੀਨੇ, ਅਯਨ, ਸਾਲ, ਅਤੇ ਯੁਗ। ਦਕਸ਼, ਅਤ੍ਰਿ, ਵਸੀਸ਼ਠ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਸੰਕਲਪ ਵੀ ਹਨ। ਉਸ ਦੇ ਸਿਰ ਤੋਂ ਅੰਗੀਰਸ ਦੇਵਤਾ, ਅਤੇ ਹਿਰਦੇ ਤੋਂ ਭ੍ਰਿਗੁ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ। ਸੰਕਲਪ ਤੋਂ ਸੰਕਲਪ, ਜੋ ਸਭ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਹਨ, ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ। ਉਸ ਦੇ ਅਪਾਨ ਤੋਂ ਅਡੋਲ ਕ੍ਰਤੁ, ਅਤੇ ਸਮਾਨ ਤੋਂ ਵਸੀਸ਼ਠ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਨੁੱਖੀ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਚਲਾਇਆ। ਧਰਮ ਨੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇਸ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਲਾਇਆ। ਫਿਰ, ਉਸ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਅੰਗ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮ ਲਏ। ਕਿਉਂਕਿ ਰਾਤ ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸੌਂਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ, ਜਦ ਉਹ ਚਮਕਿਆ, ਦੇਵਤਾ ਜਨਮ ਲਏ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਗਿਆਨੀ, ਧਰਮ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤਾ ਉਸ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਦ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੂਰਵਜਾਂ ਦਾ ਪੂਰਵਜ ਮੰਨਿਆ, ਤਾਂ ਪੂਰਵਜ (ਪਿਤਰ) ਜਨਮ ਲਏ। ਉਸ ਦੇ ਦੁਆਰਾ ਛੇਦਿਆ ਹੋਇਆ ਉਹੀ ਸਰੀਰ ਤੁਰੰਤ ਸੰਧਿਆ (ਟਵਾਈਲਾਈਟ) ਬਣ ਗਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ, ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਸੰਧਿਆ ਰੂਪ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਜੋ ਰਾਤ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹਨ, ਉਹ ਦਿਨ ਅਤੇ ਰਾਤ ਦੇ ਮੱਧ ਰੂਪ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹਨ ਅਤੇ ਰਾਗ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਨਮ ਲਏ। ਉਹ ਚਮਕ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਸਵੇਰੇ ਦੀ ਸੰਧਿਆ ਬਣ ਗਈ। ਉਹ ਮੁੜ ਹਨੇਰੇ ਅਤੇ ਰਾਗ ਵਾਲੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਹਨੇਰੇ ਅਤੇ ਰਾਗ ਵਾਲੇ, ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਰਾਤ-ਵਿੱਚ-ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ ਹੋਏ। ਫਿਰ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਹੋਰ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਰਾਗ ਅਤੇ ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਕੁਝ ਜੀਵ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ, ਤੇ ਹੋਰ ਆਪਣੇ ਪੇਟ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਕੀਤੇ। ਉਸ ਦੇ ਵਾਲਾਂ ਤੋਂ ਜੰਗਲੀ ਫਲ ਖਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਜਨਮ ਲੀਆਂ। ਮੂੰਹ ਤੋਂ, ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਨੇ ਯਜਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅਗਨਿਸ਼ਟੋਮ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ ਦੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਤੋਂ, ਬ੍ਰਹਤ ਸਾਮਨ ਅਤੇ ਉਕਥਾ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਰਚਨਾ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜੀਵਾਂ, ਦੇਵਤਾਵਾਂ, ਪਿਤਰਾਂ, ਅਸੁਰਾਂ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਆਂ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਹੋਇਆ।