ਕੂਰ੍ਮਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਦੋਹਾਂ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵਾਲੇ ਪਵਿੱਤਰ ਭਾਰਤ ਖੰਡ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਬਿਆਨ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਜੋ ਦੁਬਾਰਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਹਨ—ਅਰਥਾਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਖ਼ਤਰੀ, ਵੈਸ਼—ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵੱਸਣ, ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਥੇ ਹੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਵਿੱਤਰ ਦਰਿਆ ਵਗਦੇ ਹਨ। ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਜਗ੍ਹਾ ਜਾਂ ਅਜਿਹੇ ਥਾਂ, ਜਿੱਥੇ ਚੁੱਟੜਾਂ ਦੇ ਪਿੰਡ ਨੇੜੇ ਹੋਣ, ਉਥੇ ਵਸਨਾ ਉਚਿਤ ਨਹੀਂ। ਨਾ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਗਿਆਨੀਆਂ, ਅਹੰਕਾਰੀਆਂ, ਚੁੱਟੜਾਂ ਜਾਂ ਚੁੱਟੜਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵੱਸਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਕਈ ਕਰਮ—ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਯਜ్ఞ ਕਰਾਉਣਾ, ਵਿਦਿਆ ਦਿੰਨੀ, ਸੰਭੋਗ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਇਕੱਠੇ ਭੋਜਨ ਕਰਨਾ—ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਤਾਂ ਦੀ ਮਿਲਾਪ ਦੀ ਗੱਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਗਿਆਰਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਦੱਸੇ ਹਨ, ਜੋ ਜਾਤਾਂ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹਰ ਸੰਭਵ ਯਤਨ ਕਰਕੇ ਜਾਤਾਂ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਭਸਮ ਨਾਲ ਹੱਦ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਥੇ ਇਹ ਮਿਲਾਪ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਕ ਲਾਈਨ ਜਾਂ ਕਤਾਰ ਛੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਵੰਡ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—ਦਰਵਾਜ਼ੇ, ਖੰਭੇ ਜਾਂ ਰਸਤੇ ਨਾਲ। ਜਦੋਂ ਅਸ਼ੁਚਿਤ ਹੋਵੋ, ਗੱਲ-ਬਾਤ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ, ਨਾ ਹੀ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅੰਗਾਂ ਉੱਤੇ ਛੂਹਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਕ ਵਿਦਵਾਨ ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਨਹੀਂ ਵਿਖਾਉਂਦਾ। ਜੋ ਕੁਝ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਦੂਜਿਆਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਜਲ-ਦੇਣ ਦੀ ਰਸਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਜਾਂ ਜੋ ਅਸ਼ੁਚਿਤ ਹੈ, ਉਸ ਨਾਲ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਕਦੇ ਵੀ ਵੇਦ ਜਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਜੋ ਅਜਿਹਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਧਰਮ-ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਨਹੀਂ। ਅਜਿਹਾ ਵਿਅਕਤੀ ਰੌਰਵ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਲੱਖਾਂ ਯੁੱਗ ਤੱਕ ਸਜ਼ਾ ਭੁਗਤਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਅਜਿਹੀ ਨਿੰਦਾ ਸੁਣੋ, ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਕੰਨ ਢੱਕ ਲਓ ਅਤੇ ਉਥੋਂ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਓ; ਉਸ ਵੱਲ ਮੁੜ ਕੇ ਨਾ ਵੇਖੋ। ਆਪਣਿਆਂ ਨਾਲ ਕਦੇ ਵੀ ਵਿਵਾਦ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਪੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਦੋਸ਼ ਸਾਂਝਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਝੂਠ ਨਾਲ ਦੋਹਾਂ ਪਾਸੋਂ ਪਾਪ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਲੋਕ ਦੂਜਿਆਂ ਉੱਤੇ ਝੂਠਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੀ ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਹੱਤਿਆਰੇ ਕਹਲਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਵੱਡਿਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਝੂਠੇ ਦੋਸ਼ ਦਾ ਕੋਈ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਨਹੀਂ। ਕਪੜਿਆਂ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਜਾਂ ਅੰਦਰ ਛੁਪੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵਿਖਾਉਣ ਜਾਂ ਉਂਗਲੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਦੱਸਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਜੋ ਵਿਦਵਾਨ ਅਸ਼ੁਚਿਤ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸੂਰਜ, ਚੰਦ ਜਾਂ ਗ੍ਰਹਾਂ ਵੱਲ ਨਹੀਂ ਤੱਕਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਭੋਜਨ ਨਾਲ ਅਸ਼ੁਚਿਤ ਹੋਣ ਜਾਂ ਮੂੰਹ ਢੱਕ ਕੇ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਨਾ ਹੀ ਉਸ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਜਿਸ ਦੇ ਅੰਗ ਖੁਲ੍ਹੇ ਹੋਣ, ਜੋ ਪਾਗਲ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ। ਨਾ ਹੀ ਉਸ ਔਰਤ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਜੋ ਛੀਂਕ ਰਹੀ ਹੋਵੇ, ਉਬਾਸੀ ਲੈ ਰਹੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਬੈਠੀ ਹੋਵੇ। ਪਿਸ਼ਾਬ ਉੱਤੇ ਕਦੇ ਵੀ ਪੈਰ ਨਾ ਰੱਖੋ, ਨਾ ਉੱਤੇ ਖੜੇ ਹੋਵੋ। ਮੈਲਾ ਹੋਇਆ ਭੋਜਨ, ਸ਼ਹਦ, ਘਿਉ ਜਾਂ ਕਾਲੇ ਹਿਰਣ ਦੀ ਖਾਲ ਉੱਤੇ ਰੱਖੀਆਂ ਹੋਮ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਹੀਂ ਚੜ੍ਹਾਉਣੀਆਂ। ਕਦੇ ਵੀ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਨਾ ਆਉ, ਨਾ ਰੋਹ ਰੱਖੋ, ਨਾ ਲਗਾਵਟ ਪਾਲੋ। ਈਰਖਾ, ਅਹੰਕਾਰ, ਦੁੱਖ ਜਾਂ ਮੋਹ ਤੋਂ ਵੀ ਦੂਰ ਰਹੋ। ਕਦੇ ਵੀ ਨੀਚ ਜਾਂ ਕਰੜੇ ਮਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਨਾ ਕਰੋ। ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਮਹਾਨ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੇਅਦਬੀ ਨਾ ਕਰੋ, ਨਾ ਹੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿਓ। ਦਰਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਤੇ ਕਿਸੇ ਦਰਿਆ ਨੂੰ ‘ਦਰਿਆ’ ਨਾ ਆਖੋ, ਜਾਂ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ‘ਪਹਾੜ’ ਨਾ ਆਖੋ। ਨੰਗੇ ਹੋ ਕੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਨਾ ਵੜੋ, ਨਾ ਪੈਦਲ ਅੱਗ ਉੱਤੇ ਲੰਘੋ। ਜੋ ਅਸ਼ੁਚਿਤ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਉਥੇ ਨਾ ਜਾਓ ਜਿੱਥੇ ਵਾਲ ਜਾਂ ਗੁਪਤ ਅੰਗ ਨੰਗੇ ਹੋਣ। ਕਦੇ ਵੀ ਗੁਪਤ ਅੰਗਾਂ, ਪੇਟ ਜਾਂ ਮਜ਼ਾਕੀ ਗੱਲਾਂ ਦੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਜਾਂ ਕਰਤੂਤ ਨਾ ਕਰੋ, ਨਾ ਹੀ ਅਜਿਹੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣੋ। ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਪੈਰ ਜਾਂ ਹੱਥ ਨਾਲ ਨਾ ਮਾਰੇ। ਬਾਰਬਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਸਿੱਖਣੀ, ਨਾ ਹੀ ਪੈਰ ਨਾਲ ਆਸਨ ਖਿੱਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਵਿਦਵਾਨ ਨੂੰ ਮਾਲਿਸ਼ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਨਾ ਤਾਂ ਅਚਾਨਕ, ਨਾ ਹੀ ਬਿਨਾ ਲੋੜ। ਨਾ ਹੀ ਨੱਚੋ, ਨਾ ਗਾਉ, ਨਾ ਵਾਜੇ ਵਜਾਓ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ, ਆਦਰ ਅਤੇ ਸਾਫ-ਸੁਥਰੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ, ਤਾ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਸਦਾ ਧਰਮ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਟਿਕਿਆ ਰਹੇ।