ਕੂਰ੍ਮਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਕ ਵਿਦਵਾਨ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਦਾ ਆਪਣੇ ਇੱਛਾਵਾਂ ਵਿਚ ਤ੍ਰਿਪਤ ਅਤੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਘੀ ਦੀ ਭੇਟ ਦੇ ਕੇ, ਸਾਂਝੀ ਪਾਠ-ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਸ ਦੀ ਭੇਟ ਦੇ ਕੇ, ਧਰਮ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੀ ਉਚਾਰਣ ਕਰਕੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਯਾਤਰਾ ਵਿਚ, ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਗੈਤਰੀ ਮੰਤਰ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰੇ। ਹਮੇਸ਼ਾ ਗੈਤਰੀ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਨੂੰ ਹੀ ਪਾਠ-ਯਜਨਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਚਾਰ ਵੇਦ ਹਨ, ਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਗੈਤਰੀ ਮੰਤਰ ਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਸਾਵਿਤਰੀ ਮੰਤਰ ਨੂੰ ਇੱਕਾਗਰਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਉਚਾਰਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਤਿੰਨ ਮਹਾਨ ਵਿਆਹ੍ਰਿਤੀਆਂ (ਭੂਹ, ਭੁਵਹ, ਸਵਹ) ਸਾਰੀ ਅਸ਼ੁਭਤਾ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਤਵ, ਰਜਸ ਅਤੇ ਤਮਸ — ਇਹ ਤਿੰਨ ਵਿਆਹ੍ਰਿਤੀਆਂ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਯਾਦ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਮੰਤਰ ਮਹਾਨ ਯੋਗ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਅਸਾਰਾਂ ਦਾ ਸਾਰ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਵਿਦਿਆਰਥੀ, ਜਦੋਂ ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਸਮਝ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਗੈਤਰੀ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਕੋਈ ਪਾਠ ਨਹੀਂ; ਜੇ ਇਹ ਜਾਣ ਲਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਵੇਦਿਕ ਅਧਿਐਨ ਦਾ ਸਮਾਰੋਹ ਆਸ਼ਾਢ ਜਾਂ ਪ੍ਰੋਸ਼ਠਪਦ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸ਼ੁੱਧ ਥਾਂ 'ਤੇ, ਇੱਕਾਗਰ ਮਨ ਨਾਲ ਅਧਿਐਨ ਕਰੇ। ਜਾਂ, ਜਦੋਂ ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਆਏ, ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਸਵੇਰੇ ਅਧਿਐਨ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਵੇਦ ਦੇ ਅੰਗ, ਪੁਰਾਣੇ ਗ੍ਰੰਥ, ਅਤੇ ਮਨੁਸਮ੍ਰਿਤੀ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੌਰਾਨ, ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਅਭਿਆਸ ਵੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਰ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਅਧਿਐਨ ਲਈ ਅਨੁਕੂਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਗਲਤ ਰੁੱਤ ਜਾਂ ਜਦੋਂ ਬੱਦਲ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਪੜ੍ਹਾਈ ਮਨਾਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਮੇਂ ਅਧਿਐਨ ਲਈ ਅਨੁਚਿਤ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਬਿਜਲੀ ਚਮਕਦੀ ਹੋਵੇ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਵੀ ਅਧਿਐਨ ਮਨਾਹੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਦਿਨ ਵਿਚ ਹੈ। ਜੋ ਧਰਮ ਅਤੇ ਪੂਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਗੰਦੇ ਵਾਸ਼ਣ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਧਿਐਨ ਮਨਾਹੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਰੋਣਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਲੋਕ ਇਕੱਠੇ ਹੋਣ, ਪੜ੍ਹਾਈ ਮਨਾਹੀ ਹੈ। ਅਸ਼ੁੱਧ ਹੋਣ, ਖਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਾਂ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਭੇਟ ਵਾਲਾ ਭੋਜਨ ਖਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਨ ਵਿਚ ਵੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਕਿਸੇ ਰਾਜਾ, ਰਾਹੂ ਜਾਂ ਜਨਮ ਦੀ ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ ਹੋਣ 'ਤੇ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਤੱਕ ਵੇਦ ਦਾ ਪਾਠ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਜਦ ਤਕ ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ ਇੱਕ ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਰਹੇ, ਵੇਦ ਦਾ ਪਾਠ ਮਨਾਹੀ ਹੈ। ਮਾਸ ਖਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਾਂ ਸੋਗ ਵਾਲੇ ਘਰ ਦੇ ਭੋਜਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਅਮਾਵੱਸ, ਚੌਦਵੀ, ਪੂਰਨਮਾਸੀ ਅਤੇ ਅਠਵੀਂ ਤਰੀਕਾਂ 'ਤੇ ਵੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਮਨਾਹੀ ਹੈ। ਅਸ਼ਟਕਾ ਦਿਨਾਂ 'ਤੇ, ਦਿਨ-ਰਾਤ ਅਤੇ ਰੁੱਤਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਦੀਆਂ ਰਾਤਾਂ 'ਤੇ ਵੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਮਨਾਹੀ ਹੈ। ਤਿੰਨ ਅਸ਼ਟਕਾ ਦਿਨ, ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਕੋਵਿਦਾਰ ਜਾਂ ਕਪਿੱਥ ਦੇ ਰੁੱਖ ਹੇਠਾਂ ਵੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਜਦ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਦੀ ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ ਮਨਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਮਿਆਂ 'ਤੇ, ਦੈਤ ਹਾਨੀ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਚੋ। ਪਰ, ਅਧਿਐਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ, ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਅਤੇ ਯਜਨਾ ਮੰਤਰਾਂ ਦੌਰਾਨ ਪੜ੍ਹਾਈ ਮਨਜੂਰ ਹੈ। ਅਸ਼ਟਕਾ ਦਿਨਾਂ 'ਤੇ ਅਤੇ ਜੋਰਦਾਰ ਹਵਾ ਹੋਣ 'ਤੇ ਵੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਹੋਰ ਧਰਮਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿਚ ਇਹ ਨਿਯਮ ਤਿਉਹਾਰਾਂ 'ਤੇ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਇਹ ਸਭ ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਸ਼ੁੱਧ ਮਨ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਸੀ। ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਟਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵੇਦ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਦੋਹਰੀ ਜਨਮ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਜੇ ਕੋਈ ਪਾਠ 'ਤੇ ਹੀ ਰੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਗਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੀਚ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਅਰਥ ਜਾਣਦਾ ਹੋਵੇ, ਜੇ ਉਹ ਸ਼ੂਦਰ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਯੋਗਤਾ ਨਹੀਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਪਾਠ, ਅਭਿਆਸ, ਅਤੇ ਉਚਿਤ ਸਮੇਂ-ਥਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਹੀ ਉਹ ਉੱਤਮ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।