ਕੂਰ੍ਮਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਜਦੋਂ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਵਲੋਂ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਨਾ ਕਰੇ। ਜੇਕਰ ਉਸਨੂੰ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ ਵੀ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਫਿਰ ਕੋਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਗਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਅਧਰਮਿਕ ਕੰਮ ਨਾ ਕਰੇ। ਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ, ਪਤਨੀਆਂ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਜੇਕਰ ਅਧਿਆਪਕ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪਾਠ ਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਵੀ ਅਧਿਆਪਕ ਵਾਂਗ ਹੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਪਰ, ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਪੈਰ ਨਹੀਂ ਧੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਦਿਆਂ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਦਰ ਨਾਲ, ਉੱਠ ਕੇ ਤੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰੇ। ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਕੋਈ ਸੇਵਾ ਜਾਂ ਉਸਦੇ ਵਾਲ ਨਹੀਂ ਸਵਾਰਣੇ ਚਾਹੀਦੇ। ਉਸਦੇ ਅੱਗੇ ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਹੱਥ ਲਾ ਕੇ, ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ: "ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਸੇਵਾ ਵਿਚ ਹਾਂ।" ਅਧਿਆਪਕ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨਾਲ ਵਤੀਰਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਸਦਾ ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਆਚਰਨ ਨੂੰ ਯਾਦ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਅਧਿਆਪਕ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨੂੰ, ਉਸ ਦੀ ਮੁੱਖ ਪਤਨੀ ਵਾਂਗ ਹੀ ਆਦਰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਕਿਤੇ ਯਾਤਰਾ ਕਰਕੇ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਵਿਚ ਜੋ ਔਰਤਾਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਮਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਵਿਹਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਮਾਂ ਦਾ ਦਰਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ। ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਵੇਦ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣਾ ਦੇ ਅੰਗ ਪੜ੍ਹਾਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਅਧਿਆਪਕ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੇ ਪਾਪ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਉਹ ਖਾਣ-ਪੀਣ, ਧਨ ਅਤੇ ਸੁਵਰਗ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਦਸ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਪਾਠ ਕਰਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨ ਦੀ ਦਾਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਲਈ ਹੈ; ਹੋਰਾਂ ਲਈ ਪਹਿਲਾਂ ਵਰਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਅਧਿਆਪਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ "ਪੜ੍ਹੋ ਜੀ" ਜਾਂ "ਹੁਣ ਥੋੜ੍ਹਾ ਰੁੱਕੋ" ਆਦਿ ਕਹਿ ਕੇ ਪਾਠ ਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਤਿੰਨ ਸਾਹਾਂ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਉਹ "ਓਮ" ਉਚਾਰਣ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਰੋਜ਼ ਪਾਠ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਬ੍ਰਹਮਨ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਪਾਠ ਨਾ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਹਰ ਵੇਲੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਘੀ ਦੀ ਹੋਮ ਕਰਕੇ, ਸਾਂਝੇ ਜਾਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਸ ਦੀ ਹੋਮ, ਧਰਮ ਦੇ ਅੰਗ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੇ ਪਾਠ ਨਾਲ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਗਾਇਤਰੀ ਮੰਤਰ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰੇ। ਹਮੇਸ਼ਾ ਗਾਇਤਰੀ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇਹੀ ਜਾਪ ਦਾ ਯਗ ਹੈ। ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਚਾਰ ਵੇਦ ਹਨ, ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਕੇਵਲ ਗਾਇਤਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਇਕਾਗ੍ਰਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਸਾਵਿਤਰੀ ਮੰਤਰ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਤਿੰਨ ਮਹਾਨ ਵਿਆਹ੍ਰਿਤੀਆਂ (ਭੂ:, ਭੁਵ: ਅਤੇ ਸਵ:) ਸਾਰਾ ਅਸ਼ੁਭ ਦੂਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਸੱਤਵ, ਰਜਸ ਅਤੇ ਤਮਸ—ਇਹ ਤਿੰਨ ਵਿਆਹ੍ਰਿਤੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਮੰਤਰ ਸਭ ਯੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਾਰਿਆਂ ਦੀ ਸਾਰ ਹੈ। ਜੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਇਸਦਾ ਅਰਥ ਸਮਝ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਗਾਇਤਰੀ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਕੋਈ ਪਾਠ ਨਹੀਂ; ਜੋ ਇਹ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵੇਦ ਪਾਠ ਦਾ ਸੰਸਕਾਰ ਆਢਾ ਜਾਂ ਪ੍ਰੋਸ਼ਠਪਦ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ੁੱਧ ਥਾਂ ਤੇ, ਇਕਾਗ੍ਰ ਮਨ ਨਾਲ ਪਾਠ ਕਰੇ। ਜਾਂ ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸਵੇਰ ਨੂੰ ਪਾਠ ਕਰੇ। ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਅੰਗ, ਪੁਰਾਣਾ ਅਤੇ ਮਨੁਸਮ੍ਰਿਤੀ ਦਾ ਪਾਠ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਾਠ ਕਰਦਿਆਂ ਵੀ ਪਾਠ ਅਤੇ ਅਭਿਆਸ ਜਾਰੀ ਰੱਖੋ। ਪਰ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਪਾਠ ਲਈ ਅਨੁਕੂਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਗਲਤ ਰੁੱਤੂ ਜਾਂ ਜਦੋਂ ਬੱਦਲ ਹੋਣ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਪਾਠ ਕਰਨਾ ਮਨਾਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਮੇਂ ਪਾਠ ਲਈ ਅਯੋਗ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਗਲਤ ਰੁੱਤੂ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ।