ਕੂਰ੍ਮਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਜਾਂ ਆਸ਼੍ਰਮਵਾਸੀ ਨੂੰ ਸਦਾ ਮਿੱਠੇ ਅਤੇ ਲਾਭਦਾਇਕ ਬੋਲ ਬੋਲਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਚਰਨ ਵਿੱਚ ਨਰਮੀ ਰੱਖੇ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਰਮ ਬੋਲ ਬੋਲੇ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਅਚਾਰ ਵਿੱਚ ਤੇਲ ਲਾਉਣ, ਪੰਖਾ ਕਰਨਾ, ਜੁੱਤੇ ਚੁੱਕਣਾ ਅਤੇ ਛਤਰੀ ਫੜਨਾ ਵਰਗੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਕਰੇ। ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਨਾ ਦੇਵੇ ਅਤੇ ਨਿੰਦਾ ਤੋਂ ਬਚੇ। ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੀ ਲੋੜ ਲਈ ਹੀ ਇਕੱਠਾ ਕਰੇ ਅਤੇ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਭਿੱਖਾ ਮੰਗਣ ਜਾਵੇ। ਨਾਚ ਵੇਖਣ ਤੋਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬਚੇ ਅਤੇ ਗੀਤ ਆਦਿ ਦੀ ਇੱਛਾ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਨਾ ਰੱਖੇ। ਉਹ ਅਸ਼ੁਧ ਔਰਤਾਂ ਜਾਂ ਨੀਚ ਜਾਤ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਇਕੱਲੇ ਵਿਚ ਗੱਲਬਾਤ ਨਾ ਕਰੇ। ਮਨੋਰੰਜਨ ਲਈ ਕੁਸ਼ਤੀ, ਨ੍ਹਾਉਣਾ ਜਾਂ ਹੋਰ ਅਜੇਹੀਆਂ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਨਾ ਕਰੇ। ਜੇਕਰ ਉਹ ਭੁਲਾਵੇ ਜਾਂ ਲਾਲਚ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਕਿਸੇ ਛੱਡੀ ਹੋਈ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਉੱਚ ਦਰਜੇ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਤੋਂ ਵਿਦਿਆ ਲੈਣੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਪਹੁੰਚਾਏ। ਮਨੁ ਨੇ ਆਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਗਲਤ ਰਸਤੇ ‘ਤੇ ਚੱਲ ਪੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਗੁਰੂ ਨੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਨਾ ਕਰੇ। ਉਹ ਚਾਹੇ ਮਨ ਕਰੇ ਜਾਂ ਨਾ, ਜਾਂ ਫਿਰ ਲਾਭਦਾਇਕ ਸਿੱਖਿਆ ਮਿਲ ਰਹੀ ਹੋਵੇ, ਕਦੇ ਵੀ ਅਧਰਮਿਕ ਕੰਮ ਨਾ ਕਰੇ। ਗੁਰੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ, ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਜੇ ਗੁਰੂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪਾਠ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਵੀ ਇੱਦੀ ਹੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰੇ ਜਿੰਨੀ ਗੁਰੂ ਦੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਗੁਰੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਪੈਰ ਨਾ ਧੋਵੇ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਾਤੀਆਂ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਇੱਜ਼ਤ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹ ਕੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰੇ। ਗੁਰੂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਾ ਕਰੇ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਸ ਦੇ ਵਾਲ ਸਵਾਰੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ, “ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਸੇਵਕ ਹਾਂ,” ਆਦਰ ਨਾਲ ਕਹੇ। ਗੁਰੂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿਵਹਾਰ ਕਰਦਿਆਂ, ਸਦਾ ਗੁਣਵਾਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਚਾਲ ਯਾਦ ਰੱਖੇ। ਗੁਰੂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨੂੰ, ਗੁਰੂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਵਾਂਗ ਹੀ ਆਦਰ ਦੇਵੇ। ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਯਾਤਰਾ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆਵੇ, ਤਾਂ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਮਿਲੇ। ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਮਾਂ ਵਾਂਗ ਵਿਵਹਾਰ ਕਰੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਮਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਮੰਨੀ ਗਈ ਹੈ। ਉਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਵੇਦ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣਾਂ ਦੇ ਅੰਗ ਪੜ੍ਹਾਏ। ਜੋ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਗੁਰੂ ਕੋਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਗੁਰੂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਗੁਰੂ ਕੋਲ ਖਾਣ-ਪੀਣ, ਧਨ ਅਤੇ ਸਵਰਗ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਦਸ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਪੜ੍ਹਾਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ, ਗਿਆਨ ਦਾ ਦਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਲਈ ਹੈ; ਹੋਰਾਂ ਲਈ ਪਿਛਲੇ ਤਰੀਕੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ। ਉਹ “ਪੜ੍ਹੋ ਜੀ” ਜਾਂ “ਹੁਣ ਥੋੜਾ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਕਰੋ” ਆਦਿ ਕਹਿ ਕੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਗ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇਵੇ। ਤਿੰਨ ਸਾਹ ਲੈ ਕੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ ਹੀ ਉਹ ‘ਓਮ’ ਉਚਾਰਣ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਰੋਜ਼ ਪਾਠ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਬ੍ਰਹਮਣ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਕਰੇ। ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਪਾਠ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਤਾ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਆਪਣੇ ਇੱਛਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਰਹਿ ਕੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਗੁਰੂ ਵੀ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਘੀ ਦੀ ਆਹੂਤੀ ਦੇ ਕੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਗੁਰੂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਸ ਦੀ ਆਹੂਤੀ, ਧਰਮ ਦੇ ਅੰਗ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣਾਂ ਦੀ ਰੀਤ ਉਚਾਰ ਕੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਗਾਇਤਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਨ ਲਈ ਮਨ ਲਾ ਕੇ ਜੰਗਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਦਾ ਗਾਇਤਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਪਾਠ ਦਾ ਯਜਨ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਕ ਪਾਸੇ ਚਾਰ ਵੇਦ ਹਨ, ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਕੇਵਲ ਗਾਇਤਰੀ। ਫਿਰ, ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਨੂੰ ਇਕਾਗਰਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਜਾਪ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਤਿੰਨ ਵੱਡੇ ਵਿਅਹ੍ਰਿਤੀਆਂ (ਭੂਃ, ਭੁਵਃ, ਸਵਃ) ਸਾਰੇ ਅਸ਼ੁਭ ਨਾਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸਤ੍ਵ, ਰਜਸ ਅਤੇ ਤਮਸ—ਇਹ ਤਿੰਨ ਵਿਅਹ੍ਰਿਤੀਆਂ ਦੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਮਹਾਨ ਯੋਗ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਾਰਿਆਂ ਦੀ ਸਾਰ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।