ਕੂਰ੍ਮਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਜਨਾਨੇ ਨੇ ਧਰਮ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸਾਫ ਸੁਥਰਾ ਰੱਖਣ ਲਈ ਅਨੇਕ ਹਦਾਇਤਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨੀ ਸੀ। ਉਹ ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪਦਾਰਥ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰੱਖਦਾ, ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਪਾਣੀ ਚੁੱਕ ਕੇ ਪੀ ਲੈਂਦਾ ਤੇ ਉਸ ਪਦਾਰਥ ਨੂੰ ਛਿੜਕਦਾ। ਇੱਥੇ ਧਿਆਨ ਦਿਓ ਕਿ ਕੱਪੜੇ ਜਾਂ ਹੋਰ ਸਮਾਨ ਵਰਗੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਛੂਹਣ 'ਤੇ ਵੀ ਉਹ ਪਾਣੀ ਪੀ ਲੈਂਦਾ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਪ੍ਰਸਰਾਵ ਜਾਂ ਮਲ-ਮੂਤਰ ਕਰਦਾ, ਤਾਂ ਜਿਸ ਹੱਥ ਨਾਲ ਪਦਾਰਥ ਫੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੁੰਦਾ, ਉਹ ਹੱਥ ਅਸ਼ੁੱਧ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ। ਇਹ ਵੀ ਨਿਯਮ ਸੀ ਕਿ ਦਿਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਮਲ-ਮੂਤਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਕਰਨਾ ਪਵੇ, ਤਾਂ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਢੱਕਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਸੀ। ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਦੇ ਕਰਮ ਅੱਗ, ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ, ਜਾਂ ਮਲ-ਮੂਤਰ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ‘ਤੇ ਨਹੀਂ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ। ਨਾ ਹੀ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ, ਨਾ ਬਿਨਾ ਛਤ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ‘ਤੇ, ਨਾ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਇਹ ਕਰਮ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ। ਜਿਥੇ ਜੀਵ-ਜੰਤੂ ਹੋਣ, ਖੱਡ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਤੁਰਦਿਆਂ ਵੀ ਇਹ ਕਰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਨੇ। ਖੇਤ, ਦਲਦਲ, ਤੀਰਥ, ਚੌਰਾਹੇ, ਸੀੜ੍ਹੀਆਂ, ਜੁੱਤੀ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਛਤਰੀ ਫੜ ਕੇ ਜਾਂ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਨਾ ਹੀ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਮੰਦਰਾਂ ਜਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਇਹ ਕਰਮ ਕਰਨੇ। ਨਾ ਹੀ ਸੂਰਜ, ਅੱਗ ਜਾਂ ਚੰਦ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਇਹ ਕਰਮ ਕਰਨੇ। ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਲਈ ਸਾਫ ਤੇ ਖਿੱਚਿਆ ਹੋਇਆ ਪਾਣੀ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਰਸਤੇ ਦਾ ਪਾਣੀ, ਸੁੱਕੀ ਥਾਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਦੂਜੇ ਦੇ ਛੱਡੇ ਹੋਏ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸੇ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਛੂਹਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਵੱਲੋਂ ਬੁਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਵੱਲ ਵੇਖ ਕੇ ਪਾਠ ਕਰਦਾ। ਜਦੋਂ ਅਧਿਆਪਕ ਕਹਿੰਦੇ “ਬੈਠ ਜਾ”, ਤਾਂ ਉਹ ਅਧਿਆਪਕ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਬੈਠਦਾ। ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਬੈਠਦਾ, ਖਾਂਦਾ ਜਾਂ ਖੜ੍ਹਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਬੈਠਦਾ। ਨਾ ਹੀ ਉਹ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਬੈਠਕ, ਬੋਲਣ ਜਾਂ ਚੱਲਣ ਦਾ ਅਨੁਕਰਨ ਕਰਦਾ। ਜੇ ਲੋੜ ਪਵੇ, ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਕੰਨ ਢੱਕ ਲੈਂਦਾ ਜਾਂ ਹੋਰ ਥਾਂ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ। ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਉਸਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹਾ ਜਾਂ ਬੈਠਾ ਰਹਿੰਦਾ। ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਸਫਾਈ ਤੇ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਤੇਲ ਲਾਉਣ ਦਾ ਜਤਨ ਕਰਦਾ। ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਸੀਟ, ਉਸ ਦੀ ਛਾਂ ਜਾਂ ਉਸ ਵਰਗੀਆਂ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ ਚੜ੍ਹਦਾ। ਬਿਨਾ ਆਗਿਆ ਲਏ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਪਿਆਰੇ ਤੇ ਲਾਭਦਾਇਕ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੋਵੇ, ਕਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ। ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਨਾ ਹੀ ਸ਼ੋਰ ਕਰਦਾ, ਨਾ ਥੂਕਦਾ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਧਿਆਪਕ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ, ਚਟਾਈ ਜਾਂ ਤਖਤੇ ਉੱਤੇ, ਮਨ ਲਾ ਕੇ ਬੈਠਦਾ। ਜਦੋਂ ਅਧਿਆਪਕ ਦੌੜਦਾ, ਉਹ ਵੀ ਉਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੌੜਦਾ; ਜਦੋਂ ਅਧਿਆਪਕ ਜਾਂਦਾ, ਉਹ ਨਾਲ ਜਾਂਦਾ। ਕਦੇ-ਕਦੇ ਪੱਥਰ ਜਾਂ ਲੱਕੜ ਦੀ ਸੀਟ ਉੱਤੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ਨਾਲ ਬੈਠ ਜਾਂਦਾ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਿੱਠੇ ਤੇ ਲਾਭਦਾਇਕ ਬੋਲ ਬੋਲਦਾ। ਤੇਲ ਲਾਉਣ, ਪੱਖਾ ਕਰਣ, ਜੁੱਤੀਆਂ ਚੁੱਕਣ, ਛਤਰੀ ਫੜਣ ਵਰਗੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ। ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ, ਨਾਂ ਕਿਸੇ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦਾ। ਜਿੰਨਾ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋਵੇ, ਉਨਾ ਹੀ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦਾ ਤੇ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਭਿਖਿਆ ਮੰਗਦਾ। ਨੱਚ ਵੇਖਣ ਤੋਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬਚਦਾ, ਗਾਣਿਆਂ ਆਦਿ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ। ਅਸ਼ੁੱਧ ਔਰਤਾਂ ਜਾਂ ਨੀਚ ਜਾਤ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਇਕਾਂਤ ਵਿੱਚ ਗੱਲਬਾਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਮਜ਼ਾਕ ਲਈ ਕਬੱਡੀ, ਨ੍ਹਾਉਣ ਜਾਂ ਹੋਰ ਐਸੇ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਜੇ ਮੋਹ ਜਾਂ ਲਾਲਚ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਉਹ ਕੋਈ ਤਿਆਗਿਆ ਹੋਇਆ ਚੀਜ਼ ਲੈ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਅਵਸਥਾ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦਾ। ਜਿਸ ਤੋਂ ਗਿਆਨ ਲਿਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ। ਮਨੁ ਨੇ ਆਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਗਲਤ ਰਸਤੇ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਨਿਯਮ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਅਤੇ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਦੋਹਾਂ ਲਈ ਪਵਿਤ੍ਰ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਸੱਚੀ ਨਮਰਤਾ ਸਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ।