ਕੂਰ੍ਮਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਧਰਮ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਚਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਅਤੇ ਆਚਾਰ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸੁਖਮ ਹਦਾਇਤਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਇਹ ਹੁਕਮ ਸਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਿਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਵਾਲੇ ਕੰਮ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਵਰਖਾ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ, ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ, ਜਾਂ ਉਹ ਪਾਣੀ ਜੋ ਉਚਾ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨਾਲ ਕਦੇ ਵੀ ਮੁੰਹ ਧੋਣਾ ਜਾਂ ਕੁਲ੍ਹਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਨਾ ਹੀ ਚਪਲਾਂ ਜਾਂ ਅਸਨ ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ, ਨਾ ਹੀ ਗੁੱਡਿਆਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਕੇ, ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਗਲਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਇਹ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਜੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਝੱਗ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਉਹ ਅਸ਼ੁੱਧ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੇ ਉਸ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਤੱਕ ਲਿਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਉਹ ਪਾਣੀ ਵਰਤਣਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ। ਉਂਗਲੀਆਂ ਨਾਲ ਸ਼ੋਰ ਕਰਕੇ ਜਾਂ ਮਨ ਨੂੰ ਭਟਕਾ ਕੇ ਵੀ ਇਹ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਹੱਥਾਂ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਕੇ ਜਾਂ ਉਚਿਤ ਘੇਰੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਵੀ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਵਾਲਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਵੈਸ਼, ਔਰਤਾਂ ਜਾਂ ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਵਲੋਂ ਪੀਤਾ ਗਿਆ ਪਾਣੀ, ਭਾਵੇਂ ਸਿਰਫ਼ ਛੂਹ ਕੇ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਪਾਣੀ ਵੀ ਵਰਤਣਾ ਉਚਿਤ ਨਹੀਂ। ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਪਾਣੀ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਅੰਗੂਠੇ ਅਤੇ ਤਰਜਨੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਂਗਲੀਆਂ ਦੇ ਅਗਲੇ ਸਿਰਿਆਂ ਤੇ ਜੋ ਪਾਣੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ 'ਦੈਵੀ' ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹੀ 'ਆਰਸ਼' ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਇਹ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਦੇ ਭਟਕਦਾ ਨਹੀਂ; ਇਹੀ ਥਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ੁਭ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹੇ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆ, ਚਾਹੇ ਸਰੀਰ, ਭਾਗ ਜਾਂ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਮਾਰਗ ਨਾਲ, ਸਦੈਵ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅੰਗੂਠੇ ਦੇ ਅਧਾਰ ਨਾਲ ਮੁੰਹ ਨੂੰ ਛੂਹਿਆ ਜਾਵੇ। ਤਰਜਨੀ ਅਤੇ ਅੰਗੂਠੇ ਦੀ ਮਿਲਾਪ ਨਾਲ ਨੱਕ ਦੇ ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਨੂੰ ਛੂਹਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਾਂ ਫਿਰ, ਅੰਗੂਠੇ ਨਾਲ ਸਿਰ ਨੂੰ ਜਾਂ ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਨੂੰ ਛੂਹ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਅਤੇ ਮਹੇਸ਼ਾ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਦੋਹਾਂ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਛੂਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੋਹਾਂ ਕੰਨਾਂ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਨਾਲ ਵਾਯੂ ਅਤੇ ਅੱਗ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸਿਰ ਦੇ ਚੋਟੀ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਆਪ ਹੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਜੀਭ ਦੰਦਾਂ ਜਾਂ ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਲੱਗੀ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਛੂਹ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਹੜੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਪਈਆਂ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸਮਝੋ; ਬਿਨਾਂ ਉਦੇਸ਼ ਦੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵਰਤਣਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਮਨੁ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਫਲ, ਜੜ੍ਹੀਆਂ ਅਤੇ ਗੰਨੇ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ। ਜੇ ਉਹ ਚੀਜ਼ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਰੱਖੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਪਾਣੀ ਚੁੱਕ ਕੇ ਪੀਣਾ ਅਤੇ ਛਿੜਕਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਕੱਪੜੇ ਆਦਿ ਦੀ ਗੱਲ ਆਉਣ ਤੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਇੱਥੇ ਪਾਣੀ ਪੀ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਪਿਸ਼ਾਬ ਜਾਂ ਪਾਖਾਨਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਿਸ ਹੱਥ ਨਾਲ ਚੀਜ਼ ਫੜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਅਸ਼ੁੱਧ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਦਿਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਪਾਖਾਨਾ ਅਤੇ ਪਿਸ਼ਾਬ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਇਹ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਢੱਕ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਅੱਗ, ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ, ਪਿਸ਼ਾਬ ਜਾਂ ਪਾਖਾਨੇ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦੇ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਨੇ। ਨਾ ਹੀ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ, ਨਾ ਛਤਰੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਥਾਂ ਤੇ, ਨਾ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ। ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਖੱਡਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਤੁਰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ। ਖੇਤ, ਦਲਦਲ, ਤੀਰਥ ਜਾਂ ਚੌਰਾਹੇ ਤੇ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਪੜ੍ਹੀਆਂ ਉੱਤੇ, ਜੁੱਤੀ ਪਾ ਕੇ, ਛਤਰੀ ਫੜ ਕੇ ਜਾਂ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਨਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਨਾ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ। ਨਾ ਹੀ ਸੂਰਜ, ਅੱਗ ਜਾਂ ਚੰਦ ਨੂੰ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਇਹ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਸਾਫ਼ ਅਤੇ ਖਿੱਚਿਆ ਹੋਇਆ ਪਾਣੀ ਵਰਤ ਕੇ ਬੜੀ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਰਸਤੇ, ਸੁੱਕੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਜਾਂ ਦੂਸਰੇ ਦੀ ਬਚੀ ਹੋਈ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧੀ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ, ਉਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਛੂਹਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਅਧਿਆਪਕ ਬੁਲਾਏ, ਤਾਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਗੁਰੂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਵੱਲ ਤੱਕ ਕੇ ਪਾਠ ਕਰੇ। ਜਦੋਂ ਆਖਿਆ ਜਾਵੇ "ਬੈਠ ਜਾ," ਤਾਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਗੁਰੂ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਬੈਠੇ। ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਗੁਰੂ ਪਿੱਠ ਕਰਕੇ ਨਾ ਬੈਠਣਾ, ਨਾ ਖਾਣਾ, ਨਾ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਗੁਰੂ ਦੀ ਨਿਗਾਹ ਵਿੱਚ, ਮਨਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਬੈਠਣਾ ਵੀ ਠੀਕ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਆਚਾਰ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਦੇ ਨਿਯਮ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਉੱਚੇ ਆਦਰ ਅਤੇ ਆਤਮਿਕ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।