ਕੂਰ੍ਮਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਧਰਮ ਦੇ ਮੂਲ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਬਾਰੇ ਗੰਭੀਰ ਚਰਚਾ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਥੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਛੱਡ ਕੇ ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਜਾਂ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਕਰਕੇ ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਸਾਰਾ ਧਰਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਜਾਂ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਦਾ ਕੋਈ ਮੁੱਲ ਨਹੀਂ ਚੁਕਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਇਹੀ ਧਰਮ ਦਾ ਸਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਨੰਤ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਿਧਾਂਤਾਂ 'ਤੇ ਚਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਗਿਆਨ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੁਗਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਭਿਆਨਕ ਨਰਕ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਜੋ ਦਾਨੀ ਹੈ, ਉਹਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਕਰਨ ਕਰਕੇ ਆਦਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਮਹਾਨ ਮਾਨਵ ਨੇ ਉਹ ਅਖੰਡ ਲੋਕ ਵੀ ਦੱਸੇ, ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਸਿੱਖਿਆ ਇਹ ਵੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਕਿ ਜੋ ਛੋਟੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੱਡਿਆਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਉੱਠ ਕੇ ਆਦਰ ਸਹਿਤ ਆਖਣ, "ਮੈਂ ਹਾਜ਼ਰ ਹਾਂ।" ਜੋ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੱਡਿਆਂ ਨੂੰ "ਮਹਾਨੁਭਾਵ" ਆਦਿ ਸਬਦਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਨ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਅਤੇ ਜੋ ਕਸ਼ਤਰੀਆ ਆਦਿ ਲੋਕ ਸੰਪੰਨਤਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਸਦਾ ਆਦਰ ਸਹਿਤ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਨ। ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋਣ, ਕਈ ਗ੍ਰੰਥ ਪੜ੍ਹੇ ਹੋਣ, ਫਿਰ ਵੀ ਆਪਣੀ ਜਾਤਿ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਆਦਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਪਤੀ ਹੀ ਅਧਿਆਪਕ ਹੈ; ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਪਤੀ ਹੋਵੇ, ਉਹੀ ਉਸ ਦਾ ਅਧਿਆਪਕ ਹੈ। ਆਦਰ ਦੇ ਪੰਜ ਦਰਜੇ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ, ਹਰ ਪਹਿਲਾ ਦੂਜੇ ਨਾਲੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਉਹ ਮਿਲੇ, ਉਥੇ ਉਹ ਆਦਰਯੋਗ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਇੱਕ ਸ਼ੂਦ੍ਰ ਵੀ ਦਸਵੇਂ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਉਮਰਦਾਰ, ਭਾਰ ਢੋਣ ਵਾਲੇ, ਬਿਮਾਰ ਜਾਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਵੀ ਆਦਰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਦੱਸ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਬੋਲੀ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਹੀ ਭੋਜਨ ਕਰੇ। ਕਸ਼ਤਰੀਆ ਸਭਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਖੜਾ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਵੈਸ਼ ਉੱਤੇ। ਭਿੱਖਾ ਮੰਗਣ ਵਾਲੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਘਰਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੰਗਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਦੀ ਬੇਇੱਜ਼ਤੀ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਭਿੱਖਾ ਮੰਗਣ ਦੀ ਪ੍ਰਥਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਛੱਡ ਕੇ, ਜੋ ਪਤਿਤ ਆਦਿ ਹਨ, ਸਾਰੇ ਲਈ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਘਰਾਂ ਤੋਂ ਭਿੱਖਾ ਇਕੱਠੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਘਰ ਤੋਂ ਕੁਝ ਨਾ ਮਿਲੇ, ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਘਰਾਂ 'ਤੇ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਚ ਕੇ ਹੋਰ ਘਰਾਂ 'ਤੇ ਜਾਵੇ। ਭੋਜਨ ਸਮੇਂ ਬੋਲਣ 'ਤੇ ਸੰਯਮ ਰੱਖੇ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਨਾ ਵੇਖੇ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਖਾਏ, ਬੋਲੀ ਤੇ ਮਨ ਦੋਵੇਂ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਹੋਣ। ਜੋ ਵਰਤ ਵਾਲੇ ਭਿੱਖਾ ਤੇ ਜੀਵਨ ਯਾਪਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਆਰਜੀਵਿਕਾ ਉਪਵਾਸ ਦੇ ਸਮਾਨ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੇਖੋ, ਤਾਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਕੇ ਉੱਤਰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਕੁਝ ਅਧਰਮੀ ਜਾਂ ਸੰਸਾਰ ਵਲੋਂ ਨਫਰਤਯੋਗ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬਚੋ। ਹਮੇਸ਼ਾ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਮੁੰਹ ਕਰਕੇ ਨਾ ਖਾਓ—ਇਹ ਸਦਾ ਦਾ ਨਿਯਮ ਹੈ। ਸਾਫ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ, ਖਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੋ ਵਾਰੀ ਮੂੰਹ ਧੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਮੂੰਹ ਜਾਂ ਹੋਠ ਛੂਹ ਲਏ ਜਾਂ ਨਵਾਂ ਕੱਪੜਾ ਪਾ ਲਿਆ, ਜਾਂ ਪਿੱਛਕਾਰ ਕਰਨ, ਖੰਘਣ ਜਾਂ ਤੇਜ਼ ਸਾਹ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਾਂ ਸਵੇਰੇ-ਸ਼ਾਮ—even ਜੇ ਪਹਿਲਾਂ ਧੋ ਲਿਆ ਹੋਵੇ—ਮੂੰਹ ਮੂੰਹ ਧੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਹੰਝੂ ਆਉਣ ਜਾਂ ਖੂਨ ਨਿਕਲਣ 'ਤੇ ਵੀ, ਅਤੇ ਸੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ, ਇਕ ਜਾਂ ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ, ਮੁੜ ਮੁੜ ਮੂੰਹ ਧੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਔਰਤ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਛੂਹਣ, ਜਾਂ ਨੀਵਾਂ ਕੱਪੜਾ ਪਾਉਣ, ਆਪਣੇ ਵਾਲ ਛੂਹਣ ਜਾਂ ਗੰਦੇ ਕੱਪੜੇ ਪਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ, ਸਫਾਈ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋਏ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਬੈਠ ਕੇ, ਪੂਰਬ ਜਾਂ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਮੁੰਹ ਕਰਕੇ ਮੂੰਹ ਧੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਦ ਤੱਕ ਪੈਰ ਨਾ ਧੋਏ ਜਾਣ, ਸਿਰਫ਼ ਮੂੰਹ ਧੋਣ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਨਿਯਮ ਅਤੇ ਆਦਰ-ਸੰਬੰਧੀ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ, ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਅਤੇ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਜੀਵਨ ਜੀਊਣ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਅਨੰਤ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਮਾਰਗ ਦੱਸਦੇ ਹਨ।