ਕੂਰ੍ਮਪੁਰਾਣਮ੍

ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਸਾਧਕ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਪਰਮ ਕਮਲ ਦੀ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਕਮਲ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿਚ, ਉਹ ਪਚੀਸਵੇਂ ਪੁਰੁਸ਼—ਜੋ ਅੱਗ ਦੀ ਲੌ ਵਾਂਗ ਆਕਾਰ ਵਾਲਾ ਹੈ—ਉਸਦੀ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਉਹ ਓਮ ਰੂਪ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਨਿਤ, ਮੰਗਲਮਈ ਤੇ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਤੱਤ ਦੀ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਅੰਦਰ, ਉਹ ਪਰਮ ਤੱਤ—ਆਤਮਾ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਆਧਾਰ—ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਓਮ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਗਿਆਨ ਰੂਪੀ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਭਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ, ਉਸਦੀ ਅਸਲ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪਰਮ ਜੋਤ ਦੀ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਸਾਰਾ ਵੇਦਾਂਤ ਦਾ ਨਿਚੋੜ ਹੈ; ਸ਼ਾਸਤਰ ਐਲਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਸਭ ਜੀਵਨ-ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ। ਇਹ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੋਜਾਤੀ, ਜਿਹੜੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਸੰਤੋਖ, ਸਚਾਈ ਅਤੇ ਆਸਥਾ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਵਰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਆਤਮਕ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਵਰਤ ਨੂੰ ਨਿਭਾਉਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਇਸ ਯੋਗ ਰਾਹੀਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਗਿਆਨ-ਯੋਗ ਰਾਹੀਂ ਮੈਨੂੰ, ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ, ਪੂਜਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਸਮਝ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸਦਾ ਮੈਨੂੰ, ਸ਼ੁੱਧ ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ, ਪੂਜਦਾ ਰਹੇ। ਉਹ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਗੁਪਤ ਰਾਜ ਮੈਂ ਖੁਦ ਦੱਸਿਆ ਹੈ। ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਮਮਤਾ ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰਾ ਭਗਤ ਮੈਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਹੈ। ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਤੇ ਬੁੱਧੀ ਮੈਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ, ਉਹ ਭੀ ਮੈਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਹੈ। ਜੋ ਆਨੰਦ, ਰੋਸ, ਡਰ ਜਾਂ ਚਿੰਤਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਹੈ। ਜੋ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਛੱਡ ਕੇ ਮੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਹੈ। ਮੇਰਾ ਭਗਤ, ਜੋ ਘਰ-ਵਿਹੀਣ ਅਤੇ ਅਡੋਲ ਚਿੱਤ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਅੰਤ ਵਿਚ ਮੈਨੂੰ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਮੇਰੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ, ਉਹ ਸਦਾ ਲਈ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਆਸ ਤੇ ਮਮਤਾ ਛੱਡ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਆਸਰਾ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਐਸਾ ਮਨੁੱਖ, ਭਾਵੇਂ ਕਰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਕਰਮਾਂ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਫਸਦਾ। ਸਿਰਫ ਸਰੀਰਕ ਕਰਮ ਕਰਕੇ ਉਹ ਅਵਸਥਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ਮੇਰੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਲਈ ਕਰਮ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਸੰਸਾਰਕ ਬੰਧਨ ਤੋੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਮੈਨੂੰ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਯੋਗੀ ਮੈਨੂੰ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਸਦਾ ਮੇਰੀ ਹੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਗਿਆਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਈ ਦੀਵੇ ਨਾਲ ਸਾਰੀ ਅਗਿਆਨਤਾ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਜਿਹੜੇ ਸਦਾ ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਤੀ ਲਗਨ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲਾਭ ਤੇ ਆਤਮਕ ਉਤਥਾਨ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਮੈਂ ਆਪ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ। ਜਿਹੜਾ ਫਲ ਉਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਅੰਤ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੋ ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਤੀ ਭਗਤੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਸੀ ਅਵਸਥਾ ਰਾਹੀਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਿਰਫ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਰਮ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਲਿੰਗ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਵੈਰਾਗ ਨਾਲ, ਮੌਤ ਤੱਕ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਐਸੇ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ, ਮੈਂ ਇਕ ਜਨਮ ਵਿਚ ਹੀ ਸਰਵੋਚ ਆਧਿਕਾਰ ਦੇ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਇਹ ਗਿਆਨ ਹੀ ਸਰਵਤ੍ਰ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਜੋਗੀਆਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਮਹਾਂਦੇਵ ਦਾ ਲਿੰਗ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਥਾਂ, ਉਹ ਥਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਵੇਲ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਪਦਾਰਥ ਵਿਚ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਲਿੰਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਸਦਾ ਨਿਤ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਲਿੰਗ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਅਗਿਆਨੀਆਂ ਲਈ ਲਿੰਗ ਲੱਕੜ ਆਦਿ ਵਿਚ ਹੈ, ਪਰ ਜੋਗੀ ਲਈ ਉਹ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਹੈ। ਸਾਧਕ ਨੂੰ ਚਿਰਕਾਲ ਤੱਕ, ਜਿੰਨਾ ਸਮਾਂ ਜਿੰਦ ਹੈ, ਪ੍ਰਣਵ—ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਰੂਪ ਹੈ—ਦੀ ਜਾਪ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।