ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਬਿਆਨ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਹੀ ਸੱਚ ਦਾ ਮੂਰਤ, ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਹੈ। ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਦਾ ਬੀਜ ਹੈ, ਸਭ ਕੁਝ ਉਸੀ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹੀ ਇਕ ਮਾਤ੍ਰ ਦੇਵਤਾ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਵੈਦਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਮਹਾਦੇਵ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹੈ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਉੱਚਾ ਹੈ। ਇਕ ਵਾਰ, ਕੁਝ ਸਤਸੰਗੀਆਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਹੇ ਮਹਾਦੇਵ! ਤੁਸੀਂ ਕਿਵੇਂ ਸਰਬਵਿਆਪੀ ਰੂਪ ਹੋ?” ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਮਿਲਿਆ, “ਇੱਥੇ ਜਗਤ ਦੀ ਕਾਰਣ ਮਾਇਆ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਮਾਇਆ ਵੀ ਆਤਮਾ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਣ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਕੁਝ ਅਣਮਾਨਤਾ (ਅਵ੍ਯਕਤ) ਸੀ, ਉਹ ਵਿਅਕਤ ਹੋ ਕੇ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਬਣ ਗਿਆ। ਪਰ, ਮੈਂ ਆਪ ਹੀ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਹਾਂ—ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਇਕਤਾ ਤੇ ਵਿਅਕਤਾ ਦਾ ਉਦਾਹਰਨ ਸਮਝੋ। ਹੇ ਦੁਜਜਨਮੇ, ਇਹ ਆਤਮਾ ਬਿਨਾ ਕਾਰਣ ਦੇ ਹੈ, ਤੇ ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ।” “ਉਸ ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ, ਜੋ ਅਣਮਾਨਤਾ, ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਤੇ ਇਕੱਲੀ ਹੈ, ਉਹੀ ਚਮਕਦੀ ਹੈ। ਕੇਵਲ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਕਰਕੇ, ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਸਦਾ, ਅਦਿ-ਅੰਤ ਰਹਿਤ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਵਸਥਾ ਨਾ ਆਰੰਭ ਹੈ, ਨਾ ਮੱਧ, ਪਰ ਅਗਿਆਨ ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ, ਪਰਮ ਜੋਤ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਨਿਵਾਸ ਹੈ। ਇਹੀ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਹੈ; ਜੇ ਕੋਈ ਇਸ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲਵੇ, ਉਹ ਮੋਖਸ਼ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।” “ਜੋ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਆਨੰਦ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਦਾ ਆਨੰਦ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਮੁੜ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ। ਉਹ ਚਮਕਦਾਰ, ਪਵਿੱਤਰ, ਆਕਾਸ਼ ਵਰਗਾ ਨਿਵਾਸ ਹੈ। ਉਹੀ ਪ੍ਰਭੂ, ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਦੇ ਭੋਗੀ, ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ। ਸਦੀਵੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਕੇਵਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਹੈ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਲਈ ਨਹੀਂ।” “ਪ੍ਰਭੂ ਸਭ ਥਾਵਾਂ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ; ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੋਰ ਕੁਝ ਚਾਹੁਣਾ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਗਿਆਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਗੁਪਤ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਯੋਗੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।” “ਉਹ ਪਰਮ ਤੱਤ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਹ ਨਿਰਗੁਣ, ਸ਼ੁੱਧ ਚੇਤਨਾ ਹੈ; ਗਿਆਨੀ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ, ਜੋ ਸਭ ਵਿਚ ਇਕ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵਾਂਗ ਹੈ—ਇਹ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਦਾ ਉਚਾਰਣ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਕੋਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਗਿਆਤਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਸਭ ਕੁਝ ਅਗਿਆਨ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਸੰਸਾਰ ਮਾਇਆ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਗਿਆਨੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ‘ਉਹੀ ਮੇਰਾ ਆਤਮਾ ਹੈ।’” “ਜੋ ਉਸ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਏਕਤਾ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਭਗਤੀ ਰਾਹੀਂ, ਉਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਮੈਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਮੇਰੇ ਹੀ ਸਰੂਪ ਹਨ। ਉਹ ਅਵਸਥਾ ਸਦੀਵੀ ਆਨੰਦ, ਭੇਦ ਰਹਿਤ, ਤੇ ਸੱਚ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਟਿਕੇ ਹੋਏ, ਸ਼ਾਂਤ, ਪਰਮ ਅਵ੍ਯਕਤ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਹਨ। ਗਿਆਨੀ ਨਿਰਵਾਣ, ਬ੍ਰਹਮ ਨਾਲ ਏਕਤਾ, ਤੇ ਪੂਰਨ ਇਕੱਲੇਪਣ (ਕੈਵਲਯ) ਨੂੰ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਜਾਣਦੇ ਹਨ। ਉਹੀ ਪ੍ਰਭੂ, ਮਹਾਦੇਵ ਹੈ; ਉਸ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।” “ਉਹ ਜੋ ਸਦੀਵੀ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਅਡੋਲ ਹੈ, ਉਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਅਡੋਲ ਤੱਤ, ਉਹੀ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਗਿਆਨੀ ਵੇਖਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਵੈਦਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਨੂੰ ਸਮਝ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਿਵ ਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਵਿਚ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਪਰਮ ਸੱਚਿਆਈ, ਜੋ ਸਦਾ ਚਮਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਭੇਦ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈ, ਉਹੀ ਮਹਾਦੇਵ, ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ, ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੇ ਇਹ ਜਾਣ ਲਿਆ, ਉਹ ਸਦਾ ਲਈ ਮੁਕਤ ਤੇ ਆਨੰਦਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।