ਕੂਰ੍ਮਪੁਰਾਣਮ੍

ਸਭ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਹੋ। ਅਕਾਸ਼, ਬ੍ਰਹਮ, ਸ਼ੂਨ੍ਯ, ਆਦਿ-ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ, ਅਤੇ ਜੋ ਨਿਰਗੁਣ ਹੈ—ਇਹ ਸਭ ਤੁਹਾਡੀ ਹੀ ਸਤਤਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੁਝ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਅਸਲ ਸਾਰ ਹੈ। ਹੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਹੇ ਮਹਾਂਦੇਵ, ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ। ਅਸੀਂ ਇੱਕ ਹੀ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਦੀ ਆਸ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਅਗਨਿ ਦੇਵਤਾ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਵੀ ਨਮਸਕਾਰ। ਜਦੋਂ ਭਵ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਰਵੋਚ ਰੂਪ ਵਾਪਸ ਲੈ ਕੇ ਆਦਿ-ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਸਭ ਨੇ ਨਾਰਾਯਣ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਹੈਰਾਨੀ ਭਰੇ ਸ਼ਬਦ ਕਹੇ। ਹੇ ਅਨਾਦਿ, ਤੁਹਾਡਾ ਸਰਵੋਚ ਰੂਪ ਦੇਖ ਕੇ ਅਸੀਂ ਪੂਰੇ ਹੋ ਗਏ। ਸਾਡੀ ਭਗਤੀ ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਤੁਹਾਡੇ ਵਲ ਹੀ ਅਟਲ ਹੋ ਗਈ। ਹੇ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ, ਫਿਰ ਤੁਹਾਡੀ ਨਿਰੰਤਰ ਸੱਚੀ ਸਤਤਾ—ਮਾਧਵ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਸਭ ਨੇ ਗਹਿਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਹੁਣ ਮੈਂ, ਜੋ ਵਿਦਵਾਨ ਵੈਦਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਵੇਖਾਉਂਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਹੀ ਸਭ ਜਗਤਾਂ ਦਾ ਇਕੱਲਾ ਨਾਸਕ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਹੀ ਸਭ ਦਾ ਅਨਾਦਿ ਆਤਮਾ ਹਾਂ। ਹਰ ਚੀਜ਼ ਮੱਧ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਪਰ ਮੈਂ ਹਰ ਥਾਂ ਸਥਿਤ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਇਹ ਮੇਰੀ ਉਪਮਾ ਹੈ, ਜੋ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਮਾਯਾ ਰਾਹੀਂ ਦਿਖਾਈ ਹੈ। ਮੈਂ ਪੂਰੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹਾਂ; ਇਹ ਕਰਮ-ਸ਼ਕਤੀ ਮੇਰੀ ਹੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਹੀ ਕਾਲ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਪੂਰੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਕਾਲ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਮੈਂ ਸਭ ਕੁਝ ਇੱਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ; ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਦੋ ਹਾਲਤਾਂ ਮੇਰੀਆਂ ਹੀ ਹਨ। ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ ਪੁਰੁਸ਼ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਮਹਤ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ, ਮੇਰੀ ਤੇਜਸਵੀਤਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹਿਰਣ੍ਯਗਰਭ, ਸੂਰਜ, ਮੇਰੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਚੱਕਰ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ—ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮੇ—ਨੂੰ ਚਾਰ ਵੈਦ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਦਿਵਿ-ਸ਼ਕਤੀ, ਮੇਰੀ ਸਰਵਭੌਮਤਾ, ਉਹ ਸਦਾ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਚਾਰ ਮੁਹਾਂ ਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਜਗਤ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮੇਰਾ ਹੀ ਸਰਵੋਚ ਰੂਪ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ, ਉਹ ਰੂਪ ਸਦਾ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਵਿਨਾਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਗਨਿ ਪਕਾਉਣ ਦਾ ਕਰਮ ਵੀ ਮੇਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵੈਸ਼ਵਾਨਰ, ਦਿਵਿ-ਅਗਨਿ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਵੀ ਸਭ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਸਿਰਫ਼ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ। ਮੇਰੇ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ, ਉਹ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਨੂੰ ਸਥਿਤ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਸੋਮ ਵੀ, ਮੇਰੇ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ, ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸੂਰਜ, ਸਵਯੰਭੂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਰਖਾ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਦੇਵਤਾ, ਮੇਰੇ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ, ਯਜਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਯਮ, ਵਿਵਸਵਤ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕੁਬੇਰ ਵੀ, ਸਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਸਥਿਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ, ਨਿਰ੍ਰਿਤੀ ਦੇਵਤਾ ਵੀ ਸਦਾ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ਼ਾਨ ਵੀ ਮੇਰੇ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ, ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਸਦਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਖਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦਾ ਹਟਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਧਰਮ ਦਾ ਨੇਤਾ ਵੀ ਮੇਰੇ ਸ਼ਬਦ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਭ ਕੁਝ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਹੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਭ ਦੇਵਤਾ, ਤੱਤ, ਅਤੇ ਕਰਮ ਉਸ ਦੀ ਹੀ ਮਰਜ਼ੀ ਅਨੁਸਾਰ ਚਲਦੇ ਹਨ।