ਕੂਰ੍ਮਪੁਰਾਣਮ੍

ਜਦੋਂ ਮਹਾਨ ਯੋਗੀ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਆਤਮਿਕ ਨਾਚ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹ ਜੋ ਸਾਰੀਆਂ ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਜੋ ਯੋਗ ਦਾ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਰਸਮਈ ਨਾਚ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਹਾਨ ਯੋਗੀ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਬ੍ਰਹਮਾਨੰਦ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਜੋ ਚਮਕ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜੇ ਸੰਨਿਆਸੀ ਬ੍ਰਹਮ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਹਨ, ਉਹ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸਦੀਵੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸਿਰਫ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ। ਤੂੰ ਆਪ ਹੀ ਚਮਕਣ ਵਾਲਾ, ਅਡੋਲ, ਸਦਾ ਮੁਕਤ ਹੈਂ। ਅਸੀਂ ਤੇਰੀ ਸ਼ਰਨ ਆ ਕੇ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਤੂੰ ਹੀ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਥਾਮਣ ਵਾਲਾ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਹੀ ਸੂਰਜ ਹੈਂ, ਤੇਰੇ ਅਨੇਕ ਰੂਪ ਹਨ। ਤੂੰ ਅਜਨਮਾ, ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ, ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਹੀ ਸਭ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈਂ। ਆਕਾਸ਼, ਬ੍ਰਹਮ, ਸ਼ੂਨਯ, ਆਦਿ-ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਅਤੇ ਨਿਰਗੁਣ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਹੈ, ਜੋ ਕੁਝ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਅਸਲ ਤੱਤ ਹੈ। ਹੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵ! ਕਿਰਪਾ ਕਰ। ਅਸੀਂ ਇਕ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ। ਅੱਗ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਹੇ ਦੇਵਤਾ! ਅਤੇ ਹੇ ਸ਼ਿਵ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਜਦੋਂ ਭਵ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਰਮ ਰੂਪ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਿਆ, ਉਹ ਮੁਲ਼ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇਵ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਉਹ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਬੋਲ ਪਏ। ਹੇ ਅਨੰਤ! ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਤੇਰਾ ਪਰਮ ਰੂਪ ਦੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਪੂਰਨ ਹੋ ਗਏ। ਹੁਣ ਸਾਡਾ ਭਗਤੀ ਭਾਵ ਸਿਰਫ਼ ਤੇਰੇ ਲਈ ਹੀ ਅਡੋਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੇ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ! ਤੇਰੀ ਸਦੀਵੀ ਸੱਚੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਨੂੰ ਫਿਰ ਅਸੀਂ ਨਿਹਾਰਦੇ ਹਾਂ। ਮਾਧਵ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਡੂੰਘੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਦਾ ਵਰਨਨ ਕਰਾਂਗਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਸਾਰੀਆਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਹੀ ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਆਤਮਾ ਹਾਂ। ਸਭ ਕੁਝ ਮੱਧ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਵਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਪਰ ਮੈਂ ਹਰ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਵੱਸਦਾ। ਹੇ ਰਿਸ਼ਿਓ! ਇਹ ਮੇਰੀ ਉਪਮਾ ਹੈ, ਜੋ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਮਾਇਆ ਰਾਹੀਂ ਦਰਸਾਈ ਹੈ। ਮੈਂ ਪੂਰੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹਾਂ; ਇਹ ਕਰਮ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਮੇਰੀ ਆਪਣੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਹੀ ਕਾਲ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਪੂਰੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਕਾਲ ਰੂਪ ਹੈ। ਮੈਂ ਸਭ ਕੁਝ ਇਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ; ਪਰ, ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਦੋਹਾਂ ਹਾਲਤਾਂ ਮੇਰੀਆਂ ਹੀ ਹਨ। ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ ਪੁਰੁਸ਼ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਉਤੇਜਿਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਮਹੱਤ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਮੇਰੀ ਚਮਕ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹਿਰਣ੍ਯਗਰਭ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਮੇਰੇ ਹੀ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਚੱਕਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ, ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਚਾਰ ਵੇਦ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਦਿਵ੍ਯ ਸ਼ਕਤੀ, ਮੇਰੀ ਸਰਵਭੌਮਤਾ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਧਾਰਣ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਚੌਹਾਂ ਮੂੰਹਾਂ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਹੀ ਜਗਤ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮੇਰਾ ਪਰਮ ਰੂਪ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਮੇਰਾ ਉਹ ਰੂਪ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਲਯ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅੱਗ ਵੀ ਪਕਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਮੇਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਹੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਵੈਸ਼ਵਾਨਰ, ਜੋ ਦਿਵ੍ਯ ਅੱਗ ਹੈ, ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਵੀ ਸਭ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਦੇਂਦੀ ਹੈ, ਸਿਰਫ਼ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ।