ਕੂਰ੍ਮਪੁਰਾਣਮ੍

ਜੋ ਸੱਚ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਵੱਡਾ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਅੱਤ ਉੱਚੀ ਸ਼ਕਤੀ ਮੇਰੀ ਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਰੂਪ ਪਵਿੱਤਰ, ਨਿਰਮਲ ਤੇ ਨਿਰਗੁਣ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਇਹ ਸੱਚਾਈ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਾਂਗਾ, ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨੀਆਂ, ਤੁਸੀਂ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ। ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਹੀ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਮਝਦਾਰ ਇਸ ਨੂੰ ਹੀ ਕਾਰਣ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਯੋਗੀ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਵਿਚ ਪਰਵਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਅਮਰਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਮੇਰੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਪਰਮ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਨੂੰ ਹਾਸਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਯੋਗ ਦੇ ਮਾਹਰੋ, ਮੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਇਹੀ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਗਿਆਨ ਜੋ ਮੈਂ ਦੱਸਿਆ, ਸਾਂਖਿਆ ਤੇ ਯੋਗ ਦੇ ਅਧਾਰ ‘ਤੇ ਹੈ। ਸਭ ਕੁਝ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਬ੍ਰਹਮ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ। ਇਹ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਆਧਾਰ, ਸਦਾ ਆਨੰਦਮਈ, ਅਪ੍ਰਗਟ, ਤੇ ਦਵੈਤ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਨਿਰਵਿਸ਼ੇਸ਼, ਨਿਰਾਕਾਰ, ਸਭ ਦਾ ਆਸਰਾ ਤੇ ਪਰਮ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਨਿਰਗੁਣ, ਪਰਮ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ—ਇਹ ਗਿਆਨ ਮਹਾਨ ਪੰਡਤਾਂ ਵਲੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਹੀ ਉਹ ਹਾਂ, ਜੋ ਸਭ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ, ਸ਼ਾਂਤਮਈ, ਗਿਆਨ ਦਾ ਸਰੂਪ ਤੇ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ; ਜਿਹੜਾ ਇਹ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਵੇਦਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਵਿੱਚੋਂ, ਇੱਕ ਅਨਾਦਿ ਸਮਾਂ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਜੋੜਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਇਹ ਉਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਹੈ; ਦੂਜਾ ਵੱਖਰਾ ਹੈ। ਜੋ ਮੇਰੀ ਸਰੂਪਤਾ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦੇ ਹਨ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਜੜਤ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਇਸ ਨੂੰ ਪਚਵੀ ਤੱਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਵੇਕ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੀ ਗਿਆਨ ਵਾਲੀ ਹੈ; ਅਹੰਕਾਰ ਉਸ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਤਤ੍ਵ-ਚਿੰਤਕ ਹਨ, ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਜੀਵ, ਅੰਦਰਲਾ ਆਤਮਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਗਿਆਨ ਸਰੂਪ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਮਨ ਇਸ ਦਾ ਸਾਧਨ ਹੈ। ਅਤੇ ਜੋ ਅਵਿਵੇਕ ਹੈ, ਉਹ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦੇ ਸੰਗ ਨਾਲ ਸਮੇਂ ਰਾਹੀਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਸਭ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹਨ; ਸਮਾਂ ਕਿਸੇ ਦੇ ਅਧੀਨ ਨਹੀਂ। ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਣ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਹੈ। ਮਨ ਤੋਂ ਅਹੰਕਾਰ, ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਮਹੱਤੱਤਤੱਤ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪੁਰਖ ਤੋਂ ਪਰਮਾਤਮਾ, ਪ੍ਰਾਣ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ; ਜਿਹੜਾ ਮੈਨੂੰ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾ—ਜੋ ਅਪ੍ਰਗਟ, ਆਕਾਸ਼ ਰੂਪ, ਮਹਾਂਪੁਰਖ ਹੈ—ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਪਰਮਾਤਮਾ, ਜੋ ਮਾਇਆ ਦਾ ਧਾਰੀ ਤੇ ਮਾਇਆ ਰੂਪ ਹੈ, ਉਹ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਬ੍ਰਹਮਾਂਡ, ਅਨੰਤ ਆਤਮਾ ਵਲੋਂ, ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਕਰਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਨੇ ਇਹ ਜਗਤ ਚਲਾਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਕੇਵਲ ਪਰਮ ਭਗਤੀ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਲੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਗਤ ਮੈਨੂੰ, ਜੋ ਸਭ ਦਾ ਸਾਕਸ਼ੀ ਹਾਂ, ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਜਾਣਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਆਤਮਾ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟਿਕਰਤਾ, ਵਿਧਾਤਾ, ਸਮਾਂ, ਅੱਗ ਤੇ ਸਭ ਦਿਸਾਵਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮਾ, ਮਨੂ, ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਉਸ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੇ ਹਨ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵੇਦਕ ਯਜਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਅੱਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਯੋਗੀ ਪਰਮਾਤਮਾ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਅਤੇ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਦੀ ਧਿਆਨ ਧਰਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਸਭ ਦਾ ਆਤਮਾ ਬਣ ਕੇ, ਸਭ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ। ਜੋ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ-ਨੇੜੇ ਹੀ ਵੱਸਦਾ ਹਾਂ।