ਕੂਰ੍ਮਪੁਰਾਣਮ੍

ਜਿਵੇਂ ਲਾਲ ਕਪੜੇ ਜਾਂ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਢੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਵੀ ਪਰਦੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੋ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਸ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਬਾਰੇ ਸੁਣਦੇ ਹਨ ਤੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਮਨਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਯੋਗੀ ਹਨ, ਉਹ ਉਸ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਰੁਕਾਵਟ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸਿੱਧਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਹਰ ਜੀਵ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲਾ ਆਤਮਾ ਬ੍ਰਹਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰਮਾਤਮਾ ਨਾਲ ਇਕ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਨਿਰਲੇਪ ਤੇ ਇਕ ਰੂਪ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਮਨੁੱਖ ਅਮਰਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਅਸਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਪਰਮ ਤੱਤ ਤੋਂ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮ ਫੈਲਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਇਕ ਮਾਇਆ ਵਾਂਗ ਹੀ ਦਿਸਦੀ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਸਿਰਫ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਗਿਆਨ ਹੀ ਉਭਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਮੰਗਲਮਈ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਨਾਸ ਰਹਿਤ, ਅਖੰਡ ਆਤਮਾ ਨਾਲ ਇੱਕਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਅਗਿਆਨ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਅਸਲੀ ਗਿਆਨ ਵਿਚ ਉਲਝਣ ਪੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਾਰੀ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਅਗਿਆਨ ਹਨ; ਕੇਵਲ ਗਿਆਨ ਹੀ ਅਸਲ ਹੈ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਯੋਗਾ ਹੀ ਸਾਰੇ ਵੇਦਾਂਤ ਦਾ ਨਿਚੋੜ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਮਨ ਦੀ ਏਕਾਗ੍ਰਤਾ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਯੋਗ ਦੇ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵੀ ਅਪਹੁੰਚ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਸੰਖਿਆ ਤੇ ਯੋਗ ਨੂੰ ਇਕ ਸਮਝਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਅਸਲ ਸੱਚ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਲੋਕ ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਆਤਮਾ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਡੁੱਬਦੀ—ਇਹ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਹੈ। ਪਰ ਜੋ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਠਾਵਾਨ ਹੈ, ਉਹ ਇਸ ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਉਸ ਪਰਮ ਤੱਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਆਲ-ਵਿਆਪਕ ਆਤਮਾ, ਜੋ ਹਰ ਪਾਸੇ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਮੈਂ ਹੀ ਅੰਦਰਲਾ ਨਿਯੰਤਾ ਹਾਂ, ਸਦਾ-ਥਿਰ, ਜਿਸ ਦੇ ਹੱਥ ਤੇ ਪੈਰ ਹਰ ਥਾਂ ਹਨ। ਭਾਵੇਂ ਮੇਰੇ ਅੱਖਾਂ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਮੈਂ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ; ਭਾਵੇਂ ਮੇਰੇ ਕੰਨ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਮੈਂ ਸੁਣਦਾ ਹਾਂ। ਜੋ ਸੱਚ ਦੇਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਵੱਡਾ ਪੁਰਖ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਪਰਮ ਸ਼ਕਤੀ ਮੇਰੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਰੂਪ ਪਵਿੱਤਰ, ਨਿਰਲੇਪ ਤੇ ਨਿਰਗੁਣ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਇਹ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਾਂਗਾ; ਹੇ ਬ੍ਰਹਮ-ਗਿਆਨੀਓ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ। ਫਿਰ ਵੀ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮੈਂ ਹੀ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹਾਂ; ਗਿਆਨਵਾਨ ਇਸਨੂੰ ਕਾਰਣ ਜਾਣਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਯੋਗੀ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਵਿਚ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਾਸ ਰਹਿਤਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਪਰਮ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਹਾਸਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਹੇ ਯੋਗ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀਆਂ, ਇਹੀ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਗਿਆਨ, ਜੋ ਮੈਂ ਸੰਖਿਆ ਤੇ ਯੋਗ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਇਹ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਹੈ; ਇਸ ਕਰਕੇ ਦੁਨੀਆਂ ਬ੍ਰਹਮ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਹਰ ਥਾਂ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਵਿਆਪਕ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿਚ ਆਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਸਦਾ-ਥਿਰ ਆਧਾਰ ਹੈ, ਸਦਾ ਆਨੰਦਮਈ, ਅਪਰਗਟ, ਤੇ ਦਵੈਤ ਤੋਂ ਰਹਿਤ। ਇਹ ਕੋਈ ਭੇਦ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ, ਕੋਈ ਰੂਪ ਨਹੀਂ, ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਆਧਾਰ ਹੈ, ਇਹ ਪਰਮ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਹੈ। ਨਿਰਗੁਣ, ਪਰਮ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ—ਇਹ ਗਿਆਨ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਲੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਹੀ ਉਹ ਆਲ-ਵਿਆਪਕ, ਸ਼ਾਂਤ, ਗਿਆਨ-ਸਰੂਪ, ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਹਾਂ। ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਮੈਨੂੰ ਵਿੱਛ ਵੱਸਦੇ ਹਨ; ਜੋ ਇਹ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਅਸਲ ਵੇਦ ਦਾ ਗਿਆਤਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਵਿਚੋਂ, ਜੋ ਅਦਿ-ਰਹਿਤ ਹੈ, ਉਹ ਸਮਾਂ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਜੋੜਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਇਹ ਉਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਹੈ; ਦੂਜਾ ਵੱਖਰਾ ਹੈ। ਉਹ ਮੇਰੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਓਸ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣਦੇ ਹਨ। ਜਿਸਨੂੰ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਦੇਹਧਾਰੀ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਪਚੀਸਵਾਂ ਤੱਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਵੇਕ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੀ ਗਿਆਨ ਵਾਲੀ ਹੈ; ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਅਹੰਕਾਰ ਉਸ ਤੋਂ ਹੀ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।