ਕੂਰ੍ਮਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅੱਗੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਹੋਇਆ ਕਿ, "ਹੁਣ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰ।" ਜਦੋਂ ਇਹ ਗੱਲ ਕਹੀ ਗਈ, ਤਾਂ ਯੋਗ ਦੀ ਮਹਾਨ ਸਿੱਧੀ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨੰਦੀ ਦੇ ਝੰਡੇ ਵਾਲੇ ਮਹਾਦੇਵ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ। ਆਪਣਾ ਉਦੇਸ਼ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ, ਸੱਚੀ ਪਛਾਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮੇਰੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿੱਚ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਪ੍ਰਭੂ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਬੋਲ ਸਕਣ। ਫਿਰ, ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਜੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ। ਅਚਾਨਕ, ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਅਜਿਹਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਜੋ ਸੋਚ ਤੋਂ ਪਰੇ ਸੀ, ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਹੀ ਸ਼ੋਭਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਚਮਕ ਨੇ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਨੂੰ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਜੀ ਦੀ ਇਸ਼ਵਰੀ ਜੌਤਿ ਹਰ ਪਾਸੇ ਫੈਲ ਗਈ। ਉਹ ਸਭ ਨੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਸੀ, ਉਸ ਸਿੰਘਾਸਨ ਉੱਤੇ ਬੈਠਿਆ ਹੋਇਆ ਦੇਖਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਬਿਲਕੁਲ ਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਅਦਵਿੱਤੀਯ ਚਮਕ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਨਿਹਾਰਿਆ। ਉਹ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਵਜੋਂ ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵਾਸੁਦੇਵ ਜੀ ਨੂੰ ਵੀ ਉਥੇ ਹੀ, ਸਿੰਘਾਸਨ ਉੱਤੇ ਬੈਠਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਮਲ-ਨੈਨਾ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਪਰਮ ਆਤਮ-ਯੋਗ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਸਭ ਦੇ ਮਨ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਉਹ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭੂ ਵੱਲੋਂ ਉਚਾਰਣ ਕੀਤੇ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਸੁਣਨ ਲੱਗੇ। ਫਿਰ, ਉਹ ਗਿਆਨ ਉਚਾਰਿਆ ਗਿਆ ਜੋ ਨਾ ਤਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਸੀ, ਨਾ ਹੀ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਜਾਨਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਪਹਿਲੇ ਬ੍ਰਹਮ-ਗਿਆਨੀ ਆਚਾਰਿਆਂ ਨੇ ਵੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੰਸਾਰਕ ਜੀਵਨ ਨਹੀਂ ਜਾਪਿਆ, ਉਹ ਗਿਆਨ ਨਹੀਂ ਜਾਣਿਆ। "ਅੱਜ ਮੈਂ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਤੁਹਾਨੂੰ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ-ਗਿਆਨ ਵਿਚ ਨਿਸ਼ਠਾ ਰੱਖਦੇ ਹੋ, ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।" "ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਅੰਦਰੂਨੀ, ਸਿੱਧਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਪਵਿੱਤਰ ਚੇਤਨ ਤੱਤ ਹੈ ਜੋ ਹਨੇਰੇ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ। ਉਹੀ ਸਮਾਂ ਹੈ, ਉਹੀ ਅੱਗ ਹੈ, ਉਹੀ ਅਵ੍ਯਕਤ ਹੈ; ਉਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈ—ਇਹ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਉਚਾਰ ਹੈ। ਉਹ ਮਾਇਆ ਦਾ ਸਵਾਮੀ, ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਬੱਝ ਕੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਰੀਰ ਰਚਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਨਹੀਂ—ਨਾ ਧਰਤੀ, ਨਾ ਪਾਣੀ, ਨਾ ਅੱਗ, ਨਾ ਹਵਾ, ਨਾ ਆਕਾਸ਼। ਉਹ ਰੂਪ, ਸੁਆਦ ਜਾਂ ਗੰਧ ਨਹੀਂ; ਮੈਂ ਕਰਤਾ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਹਾਂ। ਉਹ ਨ ਮਾਇਆ ਹੈ, ਨ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ; ਉਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਪਵਿੱਤਰ ਚੇਤਨ ਹੈ।" "ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੰਸਾਰ ਅਤੇ ਪਰਮ-ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਇਕਤਾ ਜਾਂ ਜੁੜਾਅ ਨਹੀਂ। ਸੰਸਾਰ ਅਤੇ ਜੀਵ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰੇ ਹਨ। ਜਿਸ ਲਈ, ਸੌਂ ਜਨਮਾਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਮੁਕਤੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਆਤਮਾ ਅਡੋਲ, ਦੁੱਖ ਰਹਿਤ, ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗੂ ਨਿਰਲੇਪ ਅਤੇ ਆਨੰਦ ਸਰੂਪ ਹੈ। ਪਰ, ਮਨੁੱਖੀ ਅਹੰਕਾਰ ਅਤੇ ਕਰਤਾਪਣ ਕਰਕੇ, ਲੋਕ ਇਸ ਨੂੰ ਆਤਮਾ ਤੇ ਝੂਠਾ ਲਾਦ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।" "ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ, ਪਵਿੱਤਰ ਭੋਗਤਾ ਹਰ ਥਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਅਗਿਆਨ ਕਰਕੇ ਗਿਆਨ ਵਿਲੱਖਣ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਵਿਵੇਕ ਦੀ ਘਾਟ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਸੋਚਦਾ ਹੈ—'ਮੈਂ ਹੀ ਕਰਤਾ ਹਾਂ।' ਬ੍ਰਹਮ-ਗਿਆਨੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਆਦਿ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਹੀ ਮੁਢਲੀ ਕਾਰਣ ਹੈ। ਪਰ, ਉਹ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਆਤਮਾ, ਬ੍ਰਹਮ, ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਸਾਰੇ ਦੁਸ਼ਟ ਭਾਵ—ਮੋਹ, ਵੈਰ ਆਦਿ—ਮੋਹ ਅੰਦਰੋਂ ਹੀ ਉਪਜਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਹੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਬਣਦੇ ਹਨ।" "ਉਹ ਇਕ ਹੈ, ਪਰ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਮਾਇਆ ਕਰਕੇ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਉਸਦੀ ਆਪਣੀ ਸਵਭਾਵਿਕਤਾ ਕਰਕੇ। ਫ਼ਰਕ ਸਿਰਫ਼ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਦਿਖਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮਾਇਆ ਦੇ ਤੱਤ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨ ਵਿੱਚ ਉਠਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸੋਚਾਂ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਲਪੇਟ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀਆਂ, ਇੱਥੇ ਵੀ ਇਹੀ ਗੱਲ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਪਾਧੀਆਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਆਤਮਾ ਆਪਣੀ ਅਸਲ ਚਮਕ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।" "ਅਗਿਆਨ ਵਾਲੇ, ਵਿਗਾੜੀ ਹੋਈ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ, ਸਿਰਫ਼ ਵਸਤੂ ਦੀ ਬਾਹਰੀ ਸ਼ਕਲ ਨੂੰ ਹੀ ਵੇਖਦੇ ਹਨ। ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ, ਭੁਲਾਵੇ ਵਾਲੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਾਲੇ, ਵਸਤੂ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪ੍ਰਤੀਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਦੇਵ ਜੀ ਨੇ, ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਉਪਸਥਿਤ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਨੂੰ, ਆਤਮਾ ਅਤੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਅਸਲ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਪਰਚਿਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ।