ਕੂਰ੍ਮਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਹ ਕਥਾ ਆਰੰਭ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਬ੍ਰਹਮ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਗਿਆਨ, ਜੋ ਸਤਿ ਹੈ, ਉਹ ਸੰਤਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਜਾਵੇ। ਸੰਤਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੁਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਚੁਕੀ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੱਚਾਈ ਦਾ ਗਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਉਹੀ ਗਿਆਨ ਸੀ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿ਷्णੂ ਨੇ ਕਛੁਆ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸੰਤਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਵਿ਷्णੂ ਨੇ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਕੇ, ਮੰਗਲਮਈ ਬਚਨ ਉਚਾਰਨ ਕੀਤੇ। ਉਹੀ ਗਿਆਨ ਜੋ ਵਿ਷्णੂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਸੰਤ ਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੰਤਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਸੀ। ਅੰਗਿਰਾ, ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਭ੍ਰਿਗੁ ਜੋ ਉੱਚਤ ਧਰਮ ਦੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸ਼ੁਕ੍ਰ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਅਤੇ ਉਹ ਸਭ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਸੰਯਮਤ ਹਨ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਸੰਤ ਬਦਰੀਕਾ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿਚ ਗਹਿਰੀ ਤਪਸਿਆ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਨਰਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਦਿ-ਅੰਤ ਰਹਿਤ ਨਾਰਾਯਣ ਦੀ ਧਿਆਨ-ਸਮਾਧੀ ਕੀਤੀ। ਯੋਗੀ, ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਉੱਚਤ ਯੋਗ ਦੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਨਾਰਾਯਣ ਨੇ ਗੰਭੀਰ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਪੁੱਛਿਆ, “ਇਹ ਤਪਸਿਆ ਕਿਸ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ?” ਉਸ ਸਮੇਂ, ਨਾਰਾਯਣ ਆਪ ਹੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ—ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਪਸਿਆ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਸੀ। ਸੰਤਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਸਰਣ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ, “ਹੇ ਪੁਰੁਸ਼ੋਤਮ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਹੀ ਆਸਰੇ ਆਏ ਹਾਂ।” ਨਾਰਾਯਣ, ਜੋ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ, ਆਦਿ-ਪੁਰੁਸ਼ ਹਨ, ਉਥੇ ਖੜੇ ਰਹੇ। ਸੰਤਾਂ ਨੇ ਆਗਿਆ ਕੀਤੀ, “ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੀ ਵਾਣੀ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ; ਤੁਸੀਂ ਸਾਡੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਸੰਦੇਹ ਦੂਰ ਕਰੋ। ਆਤਮਾ ਕੀ ਹੈ? ਮੋਖਸ਼ ਕੀ ਹੈ? ਆਤਮਾ ਦਾ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਆਉਣਾ ਕਿਉਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ? ਉੱਚਤ ਬ੍ਰਹਮ ਕੀ ਹੈ? ਤੁਸੀਂ ਸਾਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸੋ।” ਨਾਰਾਯਣ ਨੇ ਤਪਸਵੀ ਦਾ ਰੂਪ ਛੱਡ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਛਾਤੀ 'ਤੇ ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਪਿਘਲੇ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਜਾਸ਼ਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਸਮੇਂ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖ ਨਹੀਂ ਸਕਿਆ। ਇਸ ਵੇਲੇ, ਰੁਦ੍ਰ, ਜੋ ਮਿਹਰਬਾਨ ਸਨ, ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ—ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਆਪ। ਸੰਤਾਂ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਉਸ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸਤਕਾਰੀ ਕੀਤੀ। “ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਸੰਤਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਹੋ, ਤਪਸਿਆ ਨਾਲ ਆਦਰਯੋਗ ਹੋ, ਤੁਹਾਡੀ ਜੈ ਹੋ। ਹੇ ਅੰਤ ਰਹਿਤ, ਜਗਤ ਦੀ ਰਚਨਾ, ਸੰਭਾਲ ਅਤੇ ਨਾਸ ਦੇ ਕਾਰਣ, ਤੁਹਾਡੀ ਜੈ ਹੋ। ਹੇ ਅੰਬਿਕਾ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਹੇ ਦੇਵਤਾ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਹੇ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਹਾਡੀ ਜੈ ਹੋ।” ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ ਅਤੇ ਗੰਭੀਰ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ, “ਹੇ ਅਚੁਤ, ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਮੇਰਾ ਕਿਹੜਾ ਕੰਮ ਹੈ?” ਤਦ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਮਿਹਰਬਾਨ ਮਹਾਦੇਵ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਜੋ ਮੇਰੀ ਸਰਣ ਆਏ ਹਨ, ਸੱਚਾ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਵਾਸਤੇ, ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਥਾਂ ਤੇ, ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਉਹ ਦਿਵਿਆ ਗਿਆਨ ਦੱਸੋ। ਇਸ ਲਈ, ਆਪਣੀ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਤਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰੋ। ਯੋਗੀ ਕਮਾਲ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਨੰਦੀ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਾਲੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣਾ ਉਦੇਸ਼ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣੋ। ਇਹ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੀ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਬੋਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।” ਸੰਤ ਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੰਤਾਂ ਨੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਕੁਝ ਅਕਲਪਣੀਯ, ਪ੍ਰਭੂ ਲਈ ਯੋਗ, ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ। ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਾਲ ਪੂਰੇ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਨੂੰ ਭਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਚਮਕਦਾਰ, ਪਵਿੱਤਰ, ਸਿੰਘਾਸਨ 'ਤੇ ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਦਿੱਖਾਈ ਦਿੱਤੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ, ਸ਼ਾਂਤ, ਵਿਲੱਖਣ ਪ੍ਰਭਾ ਵਾਲੇ, ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਦੇਖਿਆ। ਉਹ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸਿੰਘਾਸਨ 'ਤੇ ਬੈਠੇ ਹੋਏ, ਸਭ ਨੂੰ ਦਿੱਖਾਈ ਦਿੱਤੇ।